Bekwame Russische melancholie

Oostpool brengt drie keer Tsjechov op een avond; drie keurige eenakters.

'Je vraagt: wat is het leven? Je kunt net zo goed vragen: wat is een peen? Een peen is een peen. Meer weet niemand ervan.' Met deze tekst van


Anton Tsjechov, op een stuk bordkarton geschreven, opent Toneelgroep Oostpool de voorstelling Tsjechov. Drie eenakters van de Russische schrijver, vooral bekend van zijn avondvullende, melancholische stukken, zijn hierin samengevoegd tot anderhalf uur toneel.


Het huwelijksaanzoek, De Beer en Over de schadelijkheid van tabak zijn pareltjes van tragikomische omstandigheden. Kleine luiden proberen groots te leven en lief te hebben, maar struikelen over hun eigen onmacht, hebzucht en benepenheid. Heel vaak worden die korte stukken niet gespeeld. Ooit was er bij De Paardenkathedraal de voorstelling Hartstikke Tsjechov op basis van een paar van die eenakters. Theater dat vrolijk ontaardde in een bonte avond Tsjechov-spelen, afgerond met een hilarische versie van Drs. P's Dodenrit ('Trojka hier, trojka daar').


Bij Oostpool houdt regisseur Erik Whien het tamelijk keurig. Aanvankelijk was het de bedoeling de avond op te luisteren met stukjes uit brieven van Tsjechov en andere faits divers, maar Tsjechov omvat gewoon drie korte stukken, netjes na elkaar opgevoerd. Met Het huwelijksaanzoek als eerste en tevens beste. Jongeman (Bram van der Heijden) wil een bijdehante dame (Wendell Jaspers) om haar hand vragen, maar zijn aanzoek strandt op geruzie over een stukje grond. Om hen heen cirkelt een tamelijk opgefokte vader (Bram Coopmans).


Deze eenakter wordt met brille opgetuigd door de jonge Van der Heijden die een voortreffelijke komediant blijkt, en de kolder mooi in toom houdt. This Charming Man zongen The Smiths al, en Bram van der Heijden belichaamt dat met zijn even aandoenlijke als klunzige huwelijksaanzoek.


In De Beer kruisen Kirsten Mulder als jonge weduwe en Stefan Rokebrand als boerse aanbidder de degens. Ook hun liefdespad blijkt een weg vol distels en doornen en dat wordt op nogal luidruchtige wijze uitgepeeld. Mulder is daarin fijn droogkomisch, Rokebrand verliest zich helaas in amechtig acteren dat tenslotte nauwelijks effect sorteert.


De monoloog Over de schadelijkheid van tabak wordt tenslotte door Bram Coopmans geheel volgens het boekje gespeeld. Zo speel je dus een wat sneue wetenschapper die een lezing moet houden, maar blijft steken in uitweidingen over zijn grijze, sneue leven. Met een nerveus tikje, veel mimiek en stembuigingen. Het is een opzichtig vertoon van vakmanschap en virtuositeit die nergens verder gaat dan het vertonen van vakmanschap en virtuositeit.


Eigenlijk zijn het decor en de changementen het leukst. De acteurs rennen wat heen en weer, draaien de houten achterwand om, zetten hier en daar wat stoelen neer en vleien vloerkleden op het podium. Die prettige chaos vertaalt zich helaas niet in deze voorstelling die nogal schreeuwerig is en eerder koddig dan tragikomisch. Wel is er nog een mooie tekst op zo'n kartonnen bord: 'Waarom ijs leggen op een leeg hart?'


Ja, als we dat eens wisten. Als we dat eens wisten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden