Bekvechtende Russen in grote Poetinshow

In de dagelijkse Russische tv-show 'Laat Ze Praten' praten de doorgaans geagiteerde gasten met elkaar en met het publiek. Het leven theatraal en uitvergroot: de Russen kunnen er al jaren geen genoeg van krijgen.

Denk aan een Romeins theater gevuld met een schreeuwend, bloeddorstig publiek. Gooi wat hedendaagse gladiatoren in de arena, aangestuurd door presentator Andrej Malachov en je hebt de formule te pakken van Poestj Govorjat (Laat Ze Praten), Ruslands populairste televisieprogramma.


En praten doen ze.


De aflevering vandaag heet Lisa's dna-test en gaat over Oleg Isaakov, zijn ex-vrouw Olga, en de 5-jarige Lisa. Toen Olga in verwachting was, gingen ze uit elkaar. Oleg geloofde niet dat het zijn kind was, want Olga was wat al te vaak afwezig geweest. Nu woont ze bij haar moeder, samen met zieke dochter Lisa, die niet kan lopen of praten en 'mentale problemen' heeft. Ze heeft nooit haar vader gezien, zegt Malachov.


Oleg (schreeuwend): 'Ja maar ik heb geprobeerd langs te gaan, maar ze neemt nooit de telefoon op. Ze wil geen contact!'


Olegs moeder (schreeuwend): 'Ik zal mijn zoon nooit naar dit vijandelijke kamp sturen, want ze hebben gedreigd zijn hoofd en zijn benen af te hakken!'


Olga (schreeuwend): 'Gore leugens allemaal! Ik heb gebeld, maar hij is nooit gekomen!'


Heel verfijnd gaat het er misschien niet aan toe, in Laat Ze Praten, maar de discussieshow staat al sinds het begin in 2005 steevast in de top drie van meest bekeken programma's.


Op deze theatrale en uitvergrote manier passeert ook een reeks heuse sociale kwesties de revue, waar de meeste kijkers zich ofwel mee identificeren of door kunnen laten verrassen (zoals de levensomstandigheden van ernstig gehandicapten).


In het algemeen geldt dat de Russische televisie wordt gedomineerd door 'Laat Ze Praten'-achtige discussieprogramma's, uit het buitenland gekochte maar in Rusland geproduceerde soapopera's, televisieseries en grootse entertainmentshows. Daardoorheen is er ook plaats voor nieuws en achtergrond, oftewel de Poetin-show die al dertien jaar met veel succes voortdendert. Russische televisie bevestigt de waarden van het Kremlin: de tsaar is goed, maar veel van zijn bojaren (waar u, kijker, dagelijks mee te maken heeft) zijn slecht. Rusland is omgeven door geperverteerde vijanden die ons hun moraal willen opleggen, terwijl ze onze bodemschatten stelen. De oppositie bestaat uit oproerkraaiers en randdebielen die, hoewel ze vanuit het buitenland worden gefinancierd, in Rusland zelf ook graag een greep in de kas doen (zoals Navalny).


Dat het er de laatste tijd steeds agressiever aan toe kan gaan, ondervond deze zomer de schrijver Pieter Waterdrinker. Nog voordat het discussieprogramma Politika over de populaire antihomowet goed en wel was begonnen, werd hij al als 'buitenlander' herkend door een van de aanwezige politici. 'Mensen, wat doet deze Hollander hier? Hij wil ons Heilige Rusland te gronde richten. Laat hem oprotten!'


Het kijkerspubliek is groot - tv blijft ondanks de snelle opkomst van internet de belangrijkste nieuwsbron voor verreweg de meeste mensen. Maar het medialandschap is gespleten: ouderen kijken veel meer en veel langer dan jongeren en onder hoger opgeleiden is de welgemeende afkeer van de nationale televisiezenders eerder regel dan uitzondering. In Moskou en op internet zijn er intussen alternatieven, zoals Dozjd.


Toenmalig president Medvedev besloot in 2011 tot de oprichting van 'publieke televisie'. Deze bestaat nu echt, maar heeft een heel beperkt budget, ziet er volgens de eerste commentaren uit als Sovjettelevisie en is maar door heel weinig mensen te zien. De reden daarvoor is veelzeggend: eigenlijk moest de publieke tv de plek innemen van Zvezda (Ster), de zender van het ministerie van Defensie, maar toen Poetin eenmaal weer president was, weigerde het ministerie simpelweg zijn tv-kanaal op te geven.


In de arena wijst Oleg naar de enorme afbeelding van Lisa die op de wand wordt geprojecteerd. 'Kijk, ze lijkt helemaal niet op me. En bovendien is ze ziek en wij hebben geen ziekte in onze familie.'


Een dokter grijpt in: 'Ja, dat kan wel zo zijn, maar dat maakt helemaal niets uit. Zoiets gebeurt soms al als de moeder zenuwachtig was tijdens de zwangerschap.'


Tijd voor presentator Malachov om een filosofische vraag op te werpen: had Oleg zich niet sowieso over Lisa moeten ontfermen, ook als ze niet zijn dochter was? Er ontstaat tumult op de tribune, iedereen schreeuwt door elkaar. Ja, schreeuwen vrouwen als ze bij de microfoon komen. Natuurlijk niet, roepen de mannen in de zaal.


De show eindigt met een deus ex machina. Het tv-programma heeft betaald voor een dna-test bij Lisa, die zal uitwijzen of Oleg de vader is. Een expert betreedt de arena. Het resultaat van de test is ... Oleg is de vader!


Olga is zeer van streek. 'Ik had gelijk! Ik wil je nooit meer zien!' Wil je Lisa zien, vraagt Malachov? Ja, zegt Oleg. Dan verdwijnt Olga achter de coulissen. Ze komt terug met Lisa in haar armen. Ooh! Aah! Lisa wordt overgedragen aan Oleg en de show eindigt met het beeld van de verenigde vader en dochter. 'Laten we barmhartig zijn', roept Malachov boven het rumoer uit.


De volgende dag gaat Laat Ze Praten over de al achttien jaar durende relatie tussen Natalja en Sergej uit een klein dorpje nabij Toela. Sergej heeft al achttien operaties ondergaan en beide armen en benen zijn geamputeerd. 'Waarom blijf je bij hem?', vraagt Malachov. Natalja kijkt verbaasd. Ware liefde, natuurlijk!


ANCHORMAN: VLADIMIR SOLOVJOV, ALTIJD BINNEN DE GRENZEN VAN HET POLITIEK BETAMELIJKE

Vladimir Solovjovs (49) carrière nam een vlucht in ongeveer dezelfde periode als die van de Petersburgse oud-spion en bureaucraat Vladimir Poetin: beide zijn vanaf 1999 niet meer van het televisiescherm te slaan. Solovjov is volgens de een briljant, charmant, uiterst veelzijdig en een getalenteerde showman. Anderen zetten hem weg als egomaniakale narcist die zichzelf als uiterst slim en begaafd beschouwd maar niet aarzelt zijn luisteraars voor idioot of erger uit te maken.


Linksom of rechtsom, Solovjov is de man die al jaren sommige van de populairste talkshows op radio en televisie leidt. Op dit moment is dat Duel, het programma waarbij de diametraal tegengestelde opinies van twee gasten vrijelijk mogen botsen op de nationale televisie. In 2012 nodigde Solovjov zelfs Sergej Oedaltsov uit, een van de leiders van de straatprotesten in Moskou, die het mocht uitvechten met ultranationalist Zjirinovski.


Dat past goed in Solovjovs profiel: hij wil graag als scherp en neutraal te boek staan, maar zorgt er altijd voor dat de marges van het politiek betamelijke niet overschreden worden. Over het Westen is zijn mening helemaal comme il faut: 'We hebben het gevoel dat jullie ons haten', zei hij tegen de BBC. 'Iedereen zegt tegen ons: 'jullie zijn de slechteriken van Europa en moeten je gedragen als klein lief katje', maar dat zijn we niet: We zijn een grote, lelijke beer en dat moeten jullie erkennen. Sorry, jongens.'


Behalve Duel is hij momenteel ook gastheer van Woskresni Vetsjer (Zondagse avond), waar hij een rondetafelgesprek leidt tussen bekende gasten.


Solovjov schrijft boeken als Het evangelie volgens Solovjov, maar hij weet ook alles van eten, etiquette, politiek, economie en geschiedenis. Verder weet hij alles van leven: afhankelijk van de bron die je raadpleegt, heeft hij tussen de vijf en acht kinderen uit drie huwelijken. En voor wie nooit genoeg van Solovjov kan krijgen, presenteert hij ook elke ochtend een radioprogramma.


OOK POPULAIR IN RUSLAND

Odin v Odin

Odin v Odin Letterlijk betekent het 'Een op een', maar de vrije vertaling 'als twee druppels water' komt dichter in de buurt. Odin v odin, de Russische variant van een Endemolformule, is het best bekeken en hoogst gewaarde entertainmentprogramma dit jaar. Deelnemers kruipen in de huid van legendarische muzieksterren en ploeteren tegen elkaar en tegen een jury bestaande uit vijf bekende Russische acteurs, om via een seizoenslange afvalrace in de grote finale te belanden - waarin het publiek de beste kandidaat kiest. Odin v odin is qua populariteit de opvolger van de show (die jarenlang een hit was) waarin Russische acteurs en zangers gekoppeld werden aan professionele kunstrijders. Deze duo's verzorgden na een uitputtende training een gezamenlijk optreden op het ijs - beoordeeld door een vaste jury van BR'en. Bekende Russen, dus.


Dom-2

Dom-2 Oftewel: 'Huis-twee', een Russische verbastering van de oer-reality-tv-programma's Big brother en Temptation Island, die ook van Nederlandse origine zijn. Huis-2 'draait' al sinds 2004 op MTV en blijft een grote hit onder jonge kijkers. De formule is bekend: enkele jonge stellen worden in een exotisch huis met zwembad opgesloten. Vervolgens bedriegt iedereen elkaar, zit daar wel of niet over in en besluit elkaar hierover wel of niet in de haren te vliegen. Seks wordt gewoon in beeld gebracht, waardoor het programma vorig jaar naar de avonduren verbannen moest worden wegens nieuw aangenomen zedelijkheidswetten.


Zjdi Menja

Zjdi Menja 'Wacht op me', is al sinds de eerste uitzendingen in 1999 een gigant in het Russische televisielandschap. Dat is ook niet verwonderlijk: het probeert familieleden bij elkaar te brengen die elkaar verloren zijn. En dat zijn er heel, heel erg veel in het land van ballingen, gedwongen verhuizingen en revoluties. Probeer het maar eens droog te houden bij de verhalen die de revue passeren - onmogelijk. Het programma wordt nog steeds bedolven onder verzoeken om een verloren zoon, oom of geliefde te vinden. Een grote staf van vrijwilligers poogt een deel van de verzoeken achter de schermen in te willigen. Op dit moment liggen er nog een miljoen verzoeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden