Beknotting van het vrije woord of geval van smaad

De Amsterdamse kraakwereld is woest. Het weghalen van anit-Verdonk-spandoeken is in strijd met de vrijheid van meningsuiting. Onzin. Het is smaad, zegt de overheid....

Een T-shirt met de tekst ‘Amsterdam politiestaat’ verwoordde donderdag de aanklacht van zo’n zeventig krakers tegen het Amsterdamse gemeentebestuur.

Ze waren naar een commissievergadering gekomen om burgemeester Cohen en de politie persoonlijk op het matje te roepen. Want kan dat zomaar: spandoeken verwijderen en met arrestatieteams binnenvallen in kraakpanden? Is de vrijheid van meningsuiting niet in het geding?

‘Dit optreden van de politie is wel de grofste beknotting van het vrije woord in de Europese Unie over de afgelopen 20 jaar’, foetert advocaat Wijngaarden.

Hij zal de inbeslagname van de spandoeken voor de rechter brengen. Desnoods spant hij een kort geding aan. ‘We krijgen nu een sfeer waarin elke uitspraak die niet pro-overheid is, onmiddellijk door de politiek onmogelijk wordt gemaakt, waarbij alle normale juridische procedures omzeild worden.’ Volgens Wijngaarden is er van smaad helemaal geen sprake. ‘Een politicus moet een groot incasseringsvermogen hebben, helemaal wanneer hij ook forse uitspraken doet.’

Tegenover een furieuze zaal verweerde burgemeester Cohen zich donderdag. Het besluit om op te treden tegen de spandoeken was redelijk en weloverwogen. ‘Van twee spandoeken konden we duidelijk vaststellen dat ze strafbaar waren vanwege smaad. Vorige week dachten we dat minister Verdonk ernstig bedreigd werd en in die context concludeerde ik met justitie en politie dat de openbare orde in gevaar was’, aldus Cohen.

‘Elf levend verbrand, Rita bedankt’ en ‘Rita moordenaar’ zijn de twee gewraakte leuzen. Ook strafrechtadvocaat Spong noemt de teksten ‘zonder enige twijfel’ strafbaar. ‘De vrijheid van meningsuiting is geen onbeperkt recht. Laster, smaad, aanzetten tot haat: dat mag allemaal niet.’ Toch ziet Spong wel een mogelijkheid voor een rechtszaak tegen de Amsterdamse autoriteiten. ‘Dan moet je het op hun willekeur gooien. De veel ernstiger leus “Rita Mengele” tijdens de herdenking van de slavernij op 1 juli bleef ongestraft. Dat vind ik inconsequent.’

Cohen noemde deze leus eerder dit jaar ‘verbaal fel’, maar zag toen geen reden voor een politieoptreden. Op de vraag van een raadslid waarom Cohen afgelopen zaterdag niet optrad tegen een groep activisten dat als ‘Ritajugend’ protesteerde, antwoordde Cohen: ‘dat heeft de politie niet gezien.’

Jan Brouwer, hoogleraar Algemene Rechtswetenschap in Groningen, vindt de juridische gronden voor de verwijdering van de spandoeken vergezocht. ‘Burgemeester Wallage kwam in Groningen aanzetten met een artikel over een plakverbod uit de APV. Dat handelt over schade aan andermans eigendommen. De spandoeken in Groningen waren netjes met touw opgehangen.’

Brouwer vermoedt dat de echte reden voor het optreden is dat de teksten de burgemeesters niet aanstaan. ‘Het is niet aan een lokale overheid om daarover een oordeel te vellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden