Beklad schilderij Rothko kan worden hersteld

Het schilderij van Mark Rothko dat zondag in de Londense Tate Modern door de Russische kunstenaar Vladimir Umanets werd beklad, is te restaureren. Dat heeft een woordvoerder van het museum bevestigd. Umanets schreef op het schilderij met met zwarte verf de tekst 'Vladimir Umanets. A Potential Piece of Yellowism'. Het gaat om het doek Black on Maroon uit de zogenoemde Seagram Murals die Rothko in 1958 maakte en in 1969 aan de Tate schonk.


Ooggetuigen verklaarden dat Umanets lange tijd voor het schilderij zat, er rustig naartoe wandelde, de tekst op de rechteronderhoek schreef en weer even rustig de zaal verliet. 'Vlad the Scrawler' (Vlad de Krasser), zoals Umanets in een Britse krant wordt genoemd, heeft tegenover de media zijn daad bekend, maar was gisterenmiddag nog niet aangehouden. Scotland Yard heeft een opsporingsactie ingezet. Ze zijn op zoek naar 'een blanke man van eind twintig'.


Over de motieven van Umanets' daad bestaat nog veel onduidelijkheid. Niet in de laatste plaats door de uitspraken die de in Londen wonende Rus er zelf over heeft gedaan. Zo zei hij altijd een fan van Rothko te zijn geweest en hem een krachtig kunstenaar te vinden: 'Er zal nooit meer een andere Rothko in de wereld verschijnen'. Tegelijkertijd schijnt hij te hebben getwijfeld welk kunstwerk hij van een tag had willen voorzien. Aanvankelijk richtte hij zich op het schilderij Zittend naakt van Picasso, overwoog toen enkele Pollocks, maar vond uiteindelijk de Rothko 'een perfecte keuze'.


Aan diverse Britse kranten vertelde Umanets het schilderij niet te hebben vernield. 'Ik ben geen vandaal. Er zijn meer van dit soort acties geweest. Marcel Duchamp signeerde dingen die niet door hem waren gemaakt, net als Damien Hirst.' Evenmin ziet hij zichzelf als een gek. 'Door mijn handtekening wordt het schilderij alleen maar meer waard, artistiek en financieel, omdat ik de betekenis ervan heb veranderd.' De schilderijen van Rothko zijn nu al bijzonder prijzig. Eerder dit jaar werd zijn Orange, Red, Yellow voor ruim 66 miljoen euro geveild.


Een clou voor de actie is de tag zelf. Umanets is een van de twee oprichters van het Yellowisme. Volgens het Manifesto of Yellowism is de beweging geen kunst of antikunst, maar een onafhankelijk cultureel fenomeen. 'Het zijn dingen die er als kunst uitzien, maar het niet zijn.' Op de site thisisyellowism.com is te zien wat Umanets en zijn compaan Marcin Lodyga bedoelen: zoals een lingerielijn, tijdschrift en een gele galerieruimte.


Het besmeuren van een schilderij is, naast het bewerken met een (stanley)mes, een beproefde manier om kunst te beschadigen. Zo kuste een bezoeker in 2007 een schilderij van Cy Twombly met lipstick. In 1997 bekladde iemand een portret van Marcus Harvey met blauwe en rode inkt. In hetzelfde jaar bespoot de Russische kunstenaar Aleksandr Brener een schilderij van Malevitsj in het Stedelijk Museum in Amsterdam met een dollarteken.


Opmerkelijk is de overeenkomst tussen deze 'performance', zoals Brener zijn daad karakteriseerde, met die van Umanets nu. Beiden zijn Rus. Beiden hadden het voorzien op een kunstwerk van een landgenoot (Rothko was een Russische emigrant). En beiden hadden een artistiek en vooral financieel motief. Niet zonder reden: het zijn vooral Russen die de laatste tijd de hoogste prijzen bieden tijdens kunstveilingen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden