Column

Bekentenissen van een Fyra-getuige

Wim Korf voor zijn huis. Beeld -

Als Wim Korf de verhoorzaal binnenstapt, met zijn lange benen, heeft hij zich twee dingen voorgenomen: feitelijk blijven en niet oordelen over mensen. Hij heeft de neiging slimmer te zijn en manifest, hij kent zichzelf, maar de ergernis die hij meeneemt de zaal in moet opgeborgen blijven. Dat is beter voor iedereen.

Gaat zitten, laat zich fotograferen, kijkt naar de vier commissieleden tegenover hem. Geen menselijk contact. Pal voor hem een oog, een kastje met een camera die hem live de wereld in slingert. Elk gebaar, elke hapering, elke poging tot neuspeuteren wordt uitgezonden. Jacqueline, zijn vrouw, had vanochtend een donker pak met fijne blauwe ruiten klaargelegd en een stropdas met strepen - het zit niet lekker, maar voor het beeld is dit beter.

Hij doet de eed. Hij kent de commissie. Ze kennen hem ook. Hij is in november al vijf uur lang verhoord in beslotenheid: eerst twee uur, toen drie, in een ander zaaltje van de Tweede Kamer. Dat was intimiderender. Daar werd hij omringd door veertien mensen, onderzoekers, griffiers, en hij als een verdachte in het midden. Nu doen ze net alsof ze hem niet kennen. Dat is het spelletje.

Dit is de laatste week van de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie Fyra, en Wim Korf was de eerste week aan de beurt. Kan hij erover praten? Hij denkt even na, 'laten we dat maar doen dan'. En nog voordat de avondkoffie op tafel staat in de werkkamer van zijn witte directeurswoning, haalt Wim Korf zijn ergernis van stal: 'Het is een opvoering.' 'Een absolute performance voor de bühne.' 'Dat rapport is allang geschreven.' 'Het gaat de niet om de waarheid, het gaat om de politieke waarheid.' 'Het is een spelletje.'

Wim Korf was zes jaar lang, 1995-2001, de topambtenaar die voor het ministerie de hogesnelheidslijn moest aanbesteden. Een klus van acht miljard. Hij zegt: 'we werkten tachtig uur in de week' en dit is er van over: er rijdt geen hogesnelheidstrein door Nederland en die zal er ook nooit rijden, 'het is verkwanseld', er is alleen een parlementaire enquête en hij moet getuigen.

Bij de eerste vraag weet hij nog niet wat ze zoeken. Er is geen script, er zijn geen afspraken, hij doet 'mondeling examen' over een dossier van vier meter hoog.

Korf legt de eed af voor de Fyra-enquêtecommissie. Beeld -

Bij de tweede vraag is hij het oog vergeten. Je moet alert zijn, 'gespitst op het feit dat je niet de hoek in wordt gepraat.' Bij de derde vraag is het hem duidelijk: 'dit is geen prettig gesprek. Ze zijn ondeskundig. Ze pikken eruit wat ze politiek kunnen gebruiken. Daar word je toch wel een beetje triesterig van.'

Het ministerie belde een jaar geleden, nog voordat hij officieel werd opgeroepen: Wim, hoe gaat het? Je moet waarschijnlijk opdraven. Kom maar even langs. In de kelder trof hij vier mensen die zich in de materie aan het invreten waren. Tineke Netelenbos kwam daar binnen. Karla Peijs. Camiel Eurlings. Met de begeleiding was niets mis. Hij kreeg een rollenspeltraining aangeboden, maar sloeg dat af. Jezelf blijven tijdens het verhoor, dat was voornemen nummer drie.

Met Tineke heeft hij wel geoefend. En met de ouwe hap van toen nam hij de zaken telefonisch door. Niemand uit die tijd werkt meer bij het ministerie, maar nu voelden ze zich weer sterk, samen, als team. Wim: let daar op, let ook daar even op. 'We zullen ze een poepje laten ruiken.'

Tweeënhalf uur duurt de getuigenis. En twee dagen later moet hij nog een keer, om een fout te herstellen. Ze vragen hem naar het bod van 178 miljoen per jaar dat de NS deed op het gebruik van de hogesnelheidslijn. Hij zegt dat het een 'idioot' bod is, en telkens weer vragen ze hem: waarom heb je dat niet tegengehouden, Wim? Was er geen bovengrens? Moest dat bod niet worden afgewezen? 'Flauw, want ze weten dat het niet kan. Dan waren we voor de rechter gesleept.'

Zijn probleem: 'de politiek wil het simpel maken. Ze zoeken naar schuldigen, niet naar verklaringen. Het zal je volksvertegenwoordiging maar zijn.'

Ik vraag hem of dit nu ambtelijke arrogantie is. 'Prima vraag. Mag je zo vinden. Maar ze zitten daar semideskundig te zijn, ze meten zich een deskundigheid aan die ze niet hebben. Het enige wat dan overblijft, is het spel: het zogenaamd ontrafelen van een complot. Wat hebben we daaraan? Er komt een rapport en een debat en dan is het klaar en hebben we niets geleerd.'

Als het verhoor klaar is, verlaat hij geruisloos de zaal. Geen menselijk contact. Wel berichtjes van de ouwe hap: goed gedaan, Wim.

Een verzoek in de wandelgang. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.