Nieuws

Bejubeld ‘wondermiddel’ ivermectine doet niks tegen corona

Ivermectine, een goedkoop middel tegen schurft en rivierblindheid, werkt niet tegen corona. Het middel, bejubeld door een fanatieke achterban die ivermectine ziet als hét alternatief voor vaccins, verkort het ziekbed niet en verandert ook niets aan de symptomen. Dat blijkt uit de eerste grote, gedegen studie naar het middel, donderdag in artsenblad JAMA.

Kleuters op school houden afstand in de Colombiaanse hoofdstad Bogotá. Beeld Getty Images
Kleuters op school houden afstand in de Colombiaanse hoofdstad Bogotá.Beeld Getty Images

Naar het onderzoek werd reikhalzend uitgekeken. Eerdere studies naar het middel waren immers weliswaar vaak hoopgevend, maar ook stuk voor stuk matig van kwaliteit, oordeelde de Amerikaanse onderzoekskoepel National Institutes of Health eerder dit jaar. Het nieuwe onderzoek, zorgvuldig opgezet en precies uitgevoerd, moest uitsluitsel geven.

Een vijfdaagse kuur met het middel ‘heeft geen significante invloed op het verloop van vroege covid-19’, stelt dat onderzoek nu vast. Een team onder leiding van kinderarts Eduardo López-Medina van de Universiteit del Valle in Colombia volgde het ziekteverloop bij vierhonderd mild zieke coronapatiënten die ofwel ivermectine, ofwel een placebomiddel kregen. De ivermectinegroep was na gemiddeld tien dagen vrij van symptomen, de placebogroep na twaalf. Maar alles meegerekend is dat geen statistisch betekenisvol verschil, becijfert de groep.

Duidelijkheid

Ook in het ziekteverloop zelf vond men geen verschil. Wel leek de ziekte wat vaker te verergeren bij patiënten die het nepmiddel hadden gehad: bij 10 gevallen, tegenover 4 in de ivermectinegroep. Maar dat kan nog toeval zijn, stelt de groep. Zo zaten er bij de tien ziektegevallen vier personen wier toestand al verslechterde voordat ze goed en wel met de pillen waren begonnen.

‘Dit is een negatief resultaat. En dat ondersteunt de huidige behandelrichtlijn van de WHO, de VS en die van Nederland’, reageert desgevraagd hoogleraar interne geneeskunde Joost Wiersinga (Amsterdam UMC). Hij wijst op een andere, net verschenen Spaanse studie, waaruit blijkt dat patiënten na behandeling met ivermectine niet minder virusdeeltjes aanmaken: ‘Je ziet geen duidelijk effect op het virus, en je ziet geen duidelijk effect op mensen met een mild ziektebeeld. Buiten studieverband wordt ivermectine in de behandeling van covid-19 dan ook niet aangeraden.’

Geharnast

Of dat geharnaste voorstanders zal overtuigen, valt te betwijfelen. ‘We zullen het in alle ernst bekijken’, reageert Niels Vanaken, een advocaat die namens een burgerbeweging ijvert voor opname van ivermectine in de behandelrichtlijnen. ‘Maar er zijn ook veel wetenschappers die het tegenovergestelde zeggen.’

Ivermectine kwam afgelopen zomer in de belangstelling nadat Australische wetenschappers hadden ontdekt dat het middel zorgt voor ongeveer vijfduizend keer zo weinig virusvermenigvuldiging in geïnfecteerde cellen. Dat was echter door een schaaltje apencellen in een badje met ivermectine te dompelen: een dosering die bij mensen schadelijk zou zijn en bovendien praktisch onuitvoerbaar.

Niettemin was het de opmaat voor een koortsachtig uitgevoerde reeks studies. Volgens een Britse, in voorpublicatie verschenen analyse van achttien onderzoeken zou het middel de sterfte aan corona met 50 tot wel 90 procent omlaag brengen. Critici wijzen er echter op dat de onderliggende studies rammelen: men gebruikt dan bijvoorbeeld geen placebogroep, of vergelijkt heel verschillende groepen mensen. Een andere, vorige maand verschenen overzichtsstudie kwam er juist op uit dat behandeling met ivermectine patiënten geen enkel voordeel biedt.

Tweede proef

Het wachten is nu nog op een tweede grote proef, in Groot-Brittannië. Wiersinga heeft zijn hoop meer gevestigd op nieuwe antivirale middelen, die nog in ontwikkeling zijn. ‘We hebben gewoon ontzettend veel behoefte aan een goed antiviraal middel dat wel het coronavirus doodt, maar niet de cellen beschadigt. En tussen alle middelen die we op de plank hebben liggen, hebben we zo’n middel helaas nog niet gevonden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden