Beitelen naar versteend leven

Langs de zuid-Engelse kust loopt de JurassicCoast, een wandelpad langs fossielen, sporen van dinosaurussen en mammoetbeen. Meenemen mag.

WIL THIJSSEN

Schuimende golven beuken tegen kliffen die loodrecht oprijzen uit de zee. 'We moeten opschieten', zegt geoloog Robert Westwood. 'Over een halfuur is het hoogtij en kunnen we niet meer terug.'

De krijtrotsen in de baai van Kimmeridge aan de zuid-Engelse kust kleuren oranje in de ochtendzon. Al na drie meter over het kiezelstrand zijn de eerste fossielen zichtbaar. Ronde ammonieten en kogelvormige belemnieten; de overblijfselen van uitgestorven inktvissoorten. Even verderop liggen versteende schelpdieren en witte resten van skeletjes verzonken in zwarte rots - het stikt ervan.

Langs de kust van zuid-Engeland, van Poole tot Exmouth, loopt de Jurassic Coast, een wandelpad van bijna 200 kilometer. Het voert langs kliffen, zand- en kiezelstranden, baaien, kleine havens en dorpjes waar de populatie schapen het aantal inwoners ruimschoots overtreft. De hele kustlijn bestaat uit fraai gevormde rotsen en ligt bezaaid met fossielen. De route is vernoemd naar de dinosaurusfilm Jurassic Park, maar die naam is niet helemaal correct, zegt Westwood; de kust bevat naast het geologisch Jura-tijdperk ook gesteenten uit het Trias en het Krijt.

De geoloog schreef boeken over het gebied, het eerste natuurgebied in Engeland dat op de Werelderfgoedlijst werd opgenomen. Veel vondsten zijn hier gedaan. Sporen van dinosaurussen in versteende rivierbeddingen, stukken mammoetbeen in afbrokkelende kliffen, tanden en kiezen van lang uitgestorven reuzen tussen het grind. Ze zijn te bewonderen in bezoekerscentra en bij inwoners in de tuin, of liggen als souvenir in winkeltjes te koop.

Dit is de plek waar het huidige zuid-Engeland duizenden jaren geleden van het Europees vasteland losbrak. Om die reden is het gebied rijk aan fossielsoorten van zowel land- als zeedieren. Het opmerkelijke van deze streek: iedereen die iets bijzonders vindt mag het meenemen. Sterker, het zoeken naar fossielen wordt gestimuleerd, zegt Westwood. 'Anders verdwijnen ze in zee.'

Dat bewijst het opkomend tij. Met een sissend geluid trekken de schuimende golven los gesteente mee de zee in. Regen, wind en golven schrapen jaarlijks flinke stukken van de kliffen, waardoor binnenste lagen bloot komen te liggen en steeds nieuwe fossielen door verzamelaars worden ontdekt. Langzaam maar zeker eet de zee de kust op. De markante folly, die tussen 1830 en 1930 als kustwachttoren op de kliffen rond de baai van Kimmeridge functioneerde, is drie jaar geleden ruim 20 meter verder landinwaarts verplaatst omdat hij in zee dreigde te storten. Omgekeerd zijn fossielenzoekers blij als aanhoudende regen en vorst grote 'klifvallen' veroorzaken, als gletsjers die breken en in zee storten; dan gaan de fanatiekste verzamelaars met hamer en beitel naar de ingestorte plek om de mooiste, puntgave fossielen los te beitelen.

We rijden van Kimmeridge naar Lulworth, een geologisch paradijs met krijtstenen rotsen waarin de zee spelonken en natuurlijke bruggen heeft uitgebeten. In het bezoekerscentrum liggen de grootste ammonieten, zeldzame fossielen en de afdruk van een dinosauruspoot in een stuk versteende rivierbedding. '150 miljoen jaar oud', zegt het bescheiden bordje dat erboven hangt.

Van Lulworth is het maar een klein eindje naar Worbarrow Bay, met zijn schreeuwende meeuwen en schiereiland waarop een fossielenbos staat met versteende boomstronken - 'uniek', volgens Robert Westwood. Eekhoorns, konijnen en roofvogels bevolken de wei- en akkerlanden, die als een lappendeken over de zuid-Engelse heuvels zijn gedrapeerd.

Lyme Regis is de meest bezochte plek langs de Jurassic Coast, met zijn pier waarop Meryl Streep en Jeremy Irons in 1981 de liefdesscène uit de roman The French Lieutenants Woman naspeelden. Hier zijn ook de indrukwekkendste klifvallen en wordt het meest naar fossielen gebeiteld. In het bezoekerscentrum van Lyme Regis wordt zelfs speciaal gereedschap verkocht. Robert Westwoods favoriete stek is de pub Square & Compass in het gehucht Worth Matravers, verder oostwaarts. Het café is een curiositeit. Binnen hangt nog gewoon de knusse sfeer van lage plafonds, een brandende haard, oudbruin hout en donker bier. Op de kaart staat uitsluitend pie, de lokale hartige taart. De geur ervan mengt zich met die van het rokende haardvuur. Maar achter in de pub, voorbij de bar, loopt een smalle gang naar een aangrenzende ruimte. Hier hebben pubeigenaar Charlie Newman en zijn vader Raymond een klein fossielenmuseum ingericht. De gekste vondsten liggen hier, verzameld door vader en zoon. Botten, tanden, resten van dino-, plesio- en pliosaurussen. Aan de wand hangt het complete skelet van een ichthyosaurus, als fossiel in steen verzonken.

In de zuidoosthoek van de Engelse kust, vlak bij de witte vuurtoren, is eind november een nieuw bezoekerscentrum geopend, gebouwd in de vorm van een kasteel. Binnen treft de bezoeker naast informatie en vondsten een uitgebreide kunstcollectie over de streek, buiten loopt de Jurassic Coast langs een metershoge wereldbol van steen en langs de vuurtoren naar de zee. Daar, wijst Robert Westwood, in de klifwand, rechtsboven de grot, steekt de ronde, gladde, versteende rug van een levensgrote ammoniet naar buiten. Het is een zeldzaam groot exemplaar. 'Mooi hè', zegt hij. 'Die hangt net te hoog om hem weg te hakken. Daar kan iedere wandelaar van genieten - zolang de klif niet in zee verdwijnt.

Nuttige sites

De Jurassic Coast: www.jurassiccoast.com

Robert Westwood : www.coastalpublishing.co.uk

Wandelen: www.southwestcoastpath.co

Fietsen: www.sustrans.org.uk

Openbaar vervoer: www.travelinesw.com

Overnachten: www.lymeregistourism.co.uk, www.devon.gov.uk, www.westdorset.com, www.charmouth.org

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden