Beieren werkt niet mee aan wetenschappelijke uitgave Mein Kampf

De regering van Beieren heeft zich teruggetrokken uit een project dat een wetenschappelijke uitgave van Mein Kampf moest maken. Eerder stak de Duitse deelstaat een half miljoen euro in een toekomstige 'historisch-kritische' heruitgave van het beruchte boek van Adolf Hitler, maar bij nader inzien bleek dat volgens minister-president Horst Seehofer toch niet zo'n goed idee.

De regering van Beieren heeft zich teruggetrokken uit een project dat een wetenschappelijke uitgave van Mein Kampf moest maken.Beeld epa

De deelstaat Beieren bezit de rechten van het omstreden boek, dat in Duitsland (en Nederland) na de oorlog nooit meer herdrukt is. Bezit en lenen is weliswaar niet verboden, ook de handel in oude exemplaren wordt niet echt bestreden, maar in de gewone boekwinkel zul je het niet vinden.

Hitler schreef het boek in de gevangenis, na de mislukte staatsgreep van 1924. De latere dictator verdiende er goed aan; meteen na zijn vrijlating kon hij van de opbrengst al een grote Mercedes kopen. Nadat hij in 1933 aan de macht was gekomen werd het boek een verplichte bestseller. Meer dan tien miljoen exemplaren werden er verspreid, elk kersvers bruidspaar kreeg er op het stadhuis een uitgereikt.

Of het boek destijds ook goed werd gelezen valt te betwijfelen; wie het wel las kan nooit meer ontkennen dat hij of zij 'het' allemaal 'niet geweten' heeft. Alles wat later nog aan gruwelijkheden zouden volgen, wordt in Hitlers boek al aangestipt, van jodenvervolging tot aan de bezetting van grote delen van (Oost-)Europa. Mein Kampf bleek de 'routekaart' van Hitlers politiek.

Rechten vervallen
Beieren bezit de rechten omdat de laatste officiële woonplaats van Hitler München was. Ook was Hitlers uitgever Franz Eher in de 'Freistaat' gevestigd. Volgend jaar, 70 jaar na de zelfmoord van de auteur, vervallen de rechten en kan iedere uitgever in binnen- en buitenland het boek in principe uitgeven.

Beieren wilde schimmige heruitgaven vóór zijn en schonk het Institut für Zeitgeschichte in München een half miljoen euro om een 'historisch-kritische' uitgave voor te bereiden. Het zou een wetenschappelijk verantwoorde publicatie dienen te worden, vol bronnen en uitleg; ten behoeve van het onderwijs.

Een uitgave in het Engels, een digitale versie en een luisterboek waren ook gepland. In Duitsland leidde dit tot weinig ophef. Een stevig gewortelde democratie moet kunnen omgaan met een herdruk van Hitlers boek, was de algemene opvatting.

Wetenschappelijke versie alsnog mogelijk
Onlangs trok Seehofer echter toch de stekker uit het project. Het geeft geen pas, zo zei hij, om enerzijds Mein Kampf uit te geven, en anderzijds te streven naar een verbod op de neonazistische NPD-partij. Beieren en andere Duitse deelstaten hebben bij het grondwettelijk hof een verzoek neergelegd om die partij te verbieden.

Het afhaken van Beieren betekent niet dat het boek in 2016, als de deelstaat niet langer de rechten bezit, niet in de nieuwe, wetenschappelijke versie zal verschijnen. Het Institut für Zeitgeschichte zet het project gewoon voort.
Of de herdruk ook daadwerkelijk de boekwinkels in München zal bereiken is twijfelachtig. Beieren overweegt tegen die tijd juridische stappen tegen de verkoop van het 'haatzaaiende en opruiende' boek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden