'Beide partijen bemoeilijken de hulp'

De humanitaire situatie in Syrië verslechtert steeds verder, zegt de Syrische neuroloog en vrijwilliger Salah Raya.

Twee ambulances rukten uit toen Duma, voorstad van de Syrische hoofdstad Damascus, onder vuur kwam te liggen. Salah Raya, neuroloog en vrijwilliger van de Rode Halve Maan was in de ene ambulance gesprongen. Zijn vriend Mohammed al-Khadra reed in de andere. Onderweg werd een van de busjes beschoten. Al-Khadra zat in de verkeerde ambulance.


'Dat was een moeilijk moment voor me. Hij was een goede vriend, ik zag hem vaker dan mijn familie. Maar ik heb niet overwogen met het werk te stoppen', zegt Raya over die fatale gebeurtenis, ruim vier maanden geleden.


Salah Raya (28) is samen met vier andere vrijwilligers van de Syrische Rode Halve Maan kort in Nederland. Voor overleg met collega's van de zusterorganisatie het Rode Kruis en om aandacht te vragen voor de verslechterende humanitaire situatie in hun land. Vanaf het begin van het conflict, anderhalf jaar geleden, zet hij zich in voor slachtoffers van de burgeroorlog. Overdag heeft hij zijn baan als neuroloog in het ziekenhuis, 's avonds en in de weekeinden is hij als vrijwilliger bezig om gewonden, zieken en ontheemden te helpen.


Wie verantwoordelijk was voor het beschieten van het voertuig van de Rode Halve Maan en dus voor de dood van zijn vriend, daar laat Raya zich niet over uit. Dat zou de neutraliteit van de hulporganisatie in gevaar brengen. De medicus spreekt slechts over 'de partijen', 'het geweld', 'de slachtoffers'. Geen enkele keer noemt hij president Assad of een oppositiegroep bij naam.


Maar hij heeft toch wel een persoonlijk opvatting over het bloedige drama dat zich in zijn land voltrekt? Raya erkent dat het moeilijk is om neutraal te blijven: 'Twee neven van mij zijn dit jaar doodgeschoten, in Homs en in Damascus. Binnenskamers heb ik daar een mening over, natuurlijk hebben wij onze emoties. Maar als vrijwilliger zijn we neutraal. Dan proberen we een robot te zijn.'


Volgens de oppositie zijn hulpverleners al sinds het begin van de Syrische opstand doelwit van Assads manschappen. Bij een door activisten verspreid filmpje van de begrafenis van Al-Khadra wordt gemeld dat hij is vermoord door de 'boeven' van Assad. Bij andere beelden van zijn ontzielde lichaam wordt gezegd dat de vrijwilliger uit de ambulance werd gesleurd en daarna in het hoofd is geschoten.


Vaststaat dat vrijwilligers van het Internationale Rode Kruis en van de Rode Halve Maan geregeld onder vuur worden genomen, ook al zijn ze duidelijk te herkennen aan hun rode overalls met embleem. Afgelopen jaar vonden zes Syrische vrijwilligers de dood. Voor hulpverleners is Syrië zo onveilig dat nog slechts weinig organisaties in het land actief zijn, waaronder de Syrische Rode Halve Maan.


Raya ervaart vrijwel dagelijks dat hij gevaar loopt. Overal kunnen sluipschutters op de loer liggen. Het geweld kan zo hevig zijn dat hij een wijk niet binnen kan gaan en hij gedwongen wordt gewonden aan hun lot over te laten. En soms zijn er zoveel gewonden dat de medische voorzieningen tekortschieten.


De nood onder de Syrische bevolking wordt almaar groter. De afgelopen weken zijn weer tienduizenden burgers vanwege het geweld hun woonplaats ontvlucht. Sinds het begin van de opstand zijn 1,2 miljoen Syriërs op drift geraakt. In de buurlanden Turkije, Jordanië, Irak en Libanon hebben zich meer dan 230 duizend vluchtelingen laten registreren.


De voorzitter van het Internationale Rode Kruis, Peter Maurer, bracht deze week een bezoek aan Damascus om de noodklok te luiden. Hij deed een dringend beroep op Assad om maatregelen te nemen die de hulpverlening kunnen verbeteren. Volgens een woordvoerder van het Rode Kruis beloofde Assad dat de hulporganisatie haar humanitaire activiteiten in Syrië kan uitbreiden.


Terwijl internationaal de verontwaardiging over het bloedige optreden van het Syrische regeringsleger groot is, hoeft aan de neutraliteit van Salah Raya niet te worden getwijfeld. Volgens hem wordt de hulpverlening door 'beide partijen' bemoeilijkt. Voorbeelden wil hij niet geven, omdat dan toch een schuldige zou worden aangewezen.


Welke partij de meeste slachtoffers maakt? Raya houdt de lippen op elkaar. Hij wil alleen kwijt dat iedereen die dat nodig heeft op zijn hulp kan rekenen. 'We kijken niet naar politieke banden of religie. Alle mensen zijn kwetsbaar. Deze strijd raakt iedereen in Syrië.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden