Behouden, afschaffen of hervormen: hoe denkt de Kamer over de publieke omroep?

De publieke omroep gaat op de schop: programma's moeten onderscheidender worden, amusement moet worden overgelaten aan de commerciëlen, externe programmamakers krijgen toegang tot het budget. De plannen van staatssecretaris Sander Dekker van Cultuur waren vandaag onderwerp van debat in de Tweede Kamer. Waar staan de partijen? Een overzicht.

Joost de Vries
De nieuwe logo's van de zenders van de publieke omroep. Beeld ANP
De nieuwe logo's van de zenders van de publieke omroep.Beeld ANP

SP

De SP is falikant tegen de plannen van Dekker. 'Wat is er mis met humor op de publieke omroep?', vraagt Kamerlid Jasper van Dijk aan de staatssecretaris. 'Amusement zorgt toch voor verbinding?' Hij vreest dat de NPO naar de marge verdwijnt als hij zich moet beperken tot 'informatie, educatie en cultuur'. Dat zijn VVD-plannen, meent Van Dijk, en coalitiepartner PvdA staat erbij en kijkt ernaar. 'De publieke omroep wordt door de VVD de nek omgedraaid en de PvdA gaat erin mee.' Vindt de SP ook nog wat goed aan de plannen van Dekker?', vraagt PvdA'er Mohandis aan Van Dijk. Jawel, namelijk één punt: het is goed dat de NPO ook online activiteiten ontplooit.

SP'er Jasper van Dijk. Beeld anp
SP'er Jasper van Dijk.Beeld anp

VVD

Haantje Ton Elias van de VVD haalt zich de meeste kritiek van de oppositie op de hals. Hij is vervent verdediger van de kabinetsplannen. Het is de hoogste tijd om de macht van de omroepbazen in te perken, stelt hij. De VVD wilde in 1965 al een einde aan de zuilen en denkt daar vijftig jaar later nog steeds zo over. Die macht wordt in de plannen van de staatssecretaris slechts gehalveerd. De helft van het budget gaat in de toekomst naar externe partijen. De omroepen behouden de andere helft om eigen programma's te maken. Had Elias niet liever het gehele budget vrijgemaakt om te komen tot een 'volledig open bestel?', wil Kees Verhoeven van D66 van hem weten. De VVD'er moet toegeven dat zijn partij compromissen moest sluiten met de PvdA.

De VVD'er maakte vooral een punt van de ondoorzichtige deals over eredivisievoetbal. 'Hier is een deal met 75 miljoen euro belastinggeld gesloten waar niemand iets van af weet.' Hij pleit bij Dekker om inzicht te geven in de onderhandelingen over sportrechten. Ook ageert hij tegen een 'knockout-bod' dat is betaald voor Heel Holland bakt, terwijl RTL het programma ook had willen kopen. 'Eerlijke concurrentie wordt met belastinggeld geweld aangedaan.'

VVD-Kamerlid Ton Elias. Beeld anp
VVD-Kamerlid Ton Elias.Beeld anp

CDA

Animalcrackers, Bananasplit, Ranking the stars, programma's die volgens Dekker plat amusement zijn dat even goed door commerciële partijen kan worden gemaakt. Stoere woorden, meent Pieter Heerma van het CDA, maar de staatssecretaris had beter zijn mond kunnen houden. Smaak is namelijk subjectief, zo prees premier Rutte vorige week nog de dierenvideo's van André van Duin. Het kabinet sprak niet langer met één mond, stelt Heerma.

Het stokpaardje van het CDA: het belang van regionale publieke omroepen en in het bijzonder Omrop Fryslân. Die zender heeft een belangrijke rol in het behoud van de Friese taal, meent het CDA, en verdient daarom bescherming. 'Moet de Friese taal niet worden geborgd in de media? Hoe kan de taal in de rijksbegroting beter worden geborgd?'

PvdA

Daar waar de VVD de hervorming uitlegt als inperking van de macht van de omroepbazen, stelt de PvdA blij te zijn met vernieuwing van het bestel. PvdA'er Mohammed Mohandis vindt het niet handig om 'op programmaniveau' meningen te ventileren (zoals de staatssecretaris deed), maar meent wel dat de publieke omroep 'scherp moet zijn in alles wat hij maakt'. Het openstellen van het budget voor externe programmamakers en de digitale strategie 'stelt de publieke omroep in staat om te programmeren voor alle lagen van de bevolking'.

PvdA'er Mohammed Mohandis. Beeld anp
PvdA'er Mohammed Mohandis.Beeld anp

PVV

Geheel en al afschaffen, dat is het standpunt van de PVV. Kamerlid Martin Bosma spreekt steevat over de 'staatsomroep' die in 1925 misschien nodig was, maar in 2025 zeker niet meer. De publieke omroep is volgens de PVV een propagandavehikel voor de linkse elite. Ter voorbeeld: toen PVV-leider Wilders dit voorjaar verwoordde wat tweederde van de Nederlanders denkt - 'minder Marokkanen' - ontplofte volgens Bosma het publieke bestel. 'Van het Jeugdjournaal tot aan de dagafsluiting van Pauw & Witteman.' Na deze opmerking verzeilt Bosma in een interruptiedebatje met PvdA'er Mohandis ('de Marokkaan in deze Kamercommissie') over de uitspraken van Wilders.

PVV-Kamerlid Martin Bosma. Beeld anp
PVV-Kamerlid Martin Bosma.Beeld anp

D66

Kamerlid Kees Verhoeven presenteert zich als liberaler dan de VVD op dit dossier. De hervormingsplannen van Dekker gaan volgens D66 niet ver genoeg. Slechts de helft van het budget wordt opengesteld voor externen. 'Waarom niet gekozen voor honderd procent concurrentie tussen programmamakers?' De plannen zijn ook nog eens te vaag, zegt Verhoeven. De staatssecretaris stelt dat de omroepen onderscheidender moeten zijn, maar dat vermaak ook welkom blijft. Daar kunnen omroepbazen alle kanten mee op, stelt hij. 'Ranking the stars is dan plots taboedoorbrekend en Heel Holland bakt is leerzaam.'

D66 kaart aan dat de kernwaardendiscussie ook over de online activiteiten van de publieke omroep moet worden gevoerd. Verhoeven vreest dat terwijl de kwaliteitseisen voor programma's op televisie worden aangescherpt, de 'oneigenlijke marktverstoring' op internet doorgaat. 'Wat zijn de kerntaken van de online kant van de zaak? De vraag is: moet het allemaal van belastinggeld?'

D66'er Kees Verhoeven. Beeld anp
D66'er Kees Verhoeven.Beeld anp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden