Behoud machtspositie hoofddoel SPÖ en ÖVP

De verkiezingszege van de extreem-rechtse Vrijheidspartij in Oostenrijk heeft iets van haar glans verloren, nu blijkt dat het verschil met de conservatieven slechts 415 stemmen bedraagt....

Na telling van de nog resterende kwart miljoen stemmen werd dinsdag de definitieve uitslag bekend van de parlementsverkiezingen op 3 oktober, waarbij extreemrechts een grote winst boekte en opklom tot de tweede partij van Oostenrijk. Een groot deel van die schriftelijk uitgebrachte stemmen is voor de conservatieven (ÖVP), waardoor het verschil met Haiders Vrijheidspartij (FP & Ouml;) minimaal is geworden. Beide zullen met 52 zetels in het parlement zijn vertegenwoordigd.

Het waren vooral de sociaal-democraten onder leiding van bondskanselier Viktor Klima die gisteren opgelucht ademhaalden. 'Ze zijn dus gelijk geëindigd', haastte de sociaal-democratische minister van Binnenlandse Zaken Schlögl zich te zeggen. De conservatieven lijden volgens hem geen gezichtsverlies als zij nu serieuze coalitie-onderhandelingen gaan voeren met de grootste partij.

Gezichtsverlies, omdat de conservatieven vlak voor en ook meteen na de verkiezingen luid en duidelijk hadden verklaard in de oppositie te zullen gaan als niet langer zij, maar de Vrijheidspartij van Haider de tweede partij van Oostenrijk zou zijn.

De conservatieven zelf maken al terugtrekkende bewegingen. Partijleider Schüssel zei dat 'niemand een uitslag als deze, waarbij de FP & Ouml; en ÖVP nagenoeg gelijk zijn geëindigd, had kunnen voorzien'.

De sociaal-democraten beloven de conservatieven bij monde van parlementsvoorzitter Fischer 'eerlijke en redelijke onderhandelingen met een regering als doel, maar niet tot elke prijs'.

Ondanks de verleidingskunsten van de sociaal-democraten, houdt de ÖVP nog een slag om de arm. Zij weet dat zij voor de sociaal-democraten de enige mogelijke regeringspartner is en daarom een uitstekende onderhandelingspositie heeft. En de ÖVP kan kiezen; in tegenstelling tot de sociaal-democraten houden de conservatieven de mogelijkheid van een coalitie met extreemrechts open. Daarmee heeft de derde partij van het land een sleutelpositie bij de totstandkoming van een nieuwe regering en kan aan de sociaal-democraten een hoge prijs vragen voor regeringsdeelname. Van het lidmaatschap van de NAVO, tot het opeisen van cruciale ministersposten of zelfs het kanselierschap.

President Klestil heeft gezegd dat de nieuwe bondskanselier niet per se weer van de SP & Ouml; hoeft te zijn. De verwachting is dat hij in elk geval druk zal uitoefenen op de conservatieven na dertien jaar weer een coalitie aan te gaan met de sociaal-democraten. Klestil is er alles aan gelegen dat Oostenrijk niet wordt overgeleverd aan politieke instabiliteit en geen slechte beurt maakt in het buitenland. Hij vreest dat dat gebeurt in het geval extreem-rechts op het regeringspluche terechtkomt. De Franse minister Védrine van Buitenlandse Zaken heeft verklaard dat 'de hele wereld' tegen regeringsdeelname van de FP & Ouml; is en dat dat Oostenrijk in een 'deplorabele positie zal brengen'.

De partijen in Oostenrijk maken zich niet zo druk om de positie van extreem-rechts. Dat blijkt uit hun defensieve houding tegenover bezorgde en verontwaardigde reacties in het buitenland. Zo heeft bondskanselier Klima in een interview met een Israëlische krant duidelijk gemaakt geen prijs te stellen op bemoeienis met binnenlandse aangelegenheden.

De kans lijkt groot dat de coalitieonderhandelingen tussen sociaal-democraten en conservatieven de komende weken niet zozeer in het teken zullen staan van hoe houden we koste wat kost extreem-rechts buiten het centrum van de macht, maar hoe behouden en vergroten we onze eigen machtspositie. Wat niet wegneemt dat beide partijen te kennen hebben gegeven ervan doordrongen te zijn dat zij de komende jaren met een krachtdadig en aansprekend beleid de Vrijheidspartij van Haider de wind uit de zeilen moeten nemen, om de groei van extreem-rechts tot staan te brengen. Bondskanselier Klima kondigde begin deze week een 'nieuwe politiek' aan die een 'krachtig antwoord' moet geven op de partij van Haider. 'De politiek van negeren is niet geniaal gebleken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden