Nieuws

Behoedzame Denen stoppen na AstraZeneca ook met Janssen-vaccin. Wat drijft de voorzichtigheid?

Denemarken stopt met het Janssen-vaccin vanwege de bijwerkingen die bij een zeer kleine groep kunnen optreden. Eerder stopten de Scandinaviërs om die reden met AstraZeneca. Denemarken is het enige land in Europa dat met beide vaccins is gestopt. Wat drijft de Deense voorzichtigheid?

De Deense premier Mette Frederiksen (rechts) groet een bezoeker van een vaccinatielocatie in Roskilde. Beeld EPA
De Deense premier Mette Frederiksen (rechts) groet een bezoeker van een vaccinatielocatie in Roskilde.Beeld EPA

In een persbericht schrijft de Deense Gezondheidsautoriteit dat de voordelen van het coronavaccin niet opwegen tegen de kans op ernstige bijwerkingen. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) concludeerde twee weken terug het tegenovergestelde: de voordelen van het vaccin zouden wél opwegen tegen de bijwerkingen.

De kans op bijwerkingen is immers zeer klein, aldus het EMA. In de Verenigde Staten, waar de bijwerkingen voor het eerst opdoken, kregen op 7 miljoen prikken 15 mensen ernstige trombose na hun inenting, soms met de dood tot gevolg. De bijwerkingen treffen vooral jonge vrouwen. Ook de Amerikaanse gezondheidsautoriteiten kwamen na onderzoek tot de conclusie dat 1 op de pakweg 500 duizend een acceptabel risico is.

De Denen, die eerder al afscheid namen van AstraZeneca vanwege de bijwerkingen, zijn niet bereid die risico’s te nemen. Omdat het gewoonweg niet hoeft, stelt de gezondheidsautoriteit van het land.

De beslissing om te stoppen heeft namelijk vooral effect op jongere leeftijdsgroepen; zij krijgen hun vaccinatie nu later dan gepland. Maar zij hebben ook veel minder kans om ernstig ziek te worden van het coronavirus, zegt Helene Probst, adjunct-directeur van de Deense Gezondheidsautoriteit.

Bovendien loopt het vaccinatieprogramma met de andere vaccins op rolletjes, zegt de gezondheidsautoriteit. Onlangs kreeg het land, net als andere EU-lidstaten, extra vaccins van Pfizer. De farmaceut leverde eerder dan verwacht. Voor Denemarken betekent dit 650 duizend extra vaccins in het tweede kwartaal.

Virus onder controle

Daar komt bij dat Denemarken het coronavirus goed onder controle heeft. Volgens Rudi Westendorp, hoogleraar ouderengeneeskunde in Kopenhagen, is ‘de intensiteit van de epidemie beduidend lager dan in Nederland’. Vorig jaar, tijdens de eerste golf van het coronavirus, was Westendorp een aantal maanden adviseur voor de Deense overheid in het Outbreak Management Team (OMT). Destijds wisten de Denen het virus ook goed te beteugelen.

Die trend heeft zich doorgezet. ‘Er zijn al twee à drie maanden vijf- tot zeshonderd besmettingen per dag’, schrijft Westendorp per mail. In het land met 5,8 miljoen inwoners, eenderde van de Nederlandse bevolking, zijn rond de 25 ziekenhuisopnamen per dag. In totaal liggen er 200 mensen in het ziekenhuis, waarvan 25 op de ic. Denemarken telt duizend ic-bedden. Van overbelasting van de zorg is dus geen sprake, bovendien sterven dagelijks nog slechts enkele Denen aan het virus. ‘Men kan zich het een en ander permitteren.’

De gehele vaccinatiecampagne loopt naar verwachting twee tot vier weken weken vertraging op. Op 22 augustus moeten de Denen zijn gevaccineerd, nu staat de teller nog op 11,5 procent van de bevolking. Vanuit de Deense politiek klinken voornamelijk instemmende geluiden over het besluit. Een aantal Deense politici maakte zich wel hard voor een model waarbij mensen zich alsnog vrijwillig kunnen aanmelden voor een prik.

Camilla Foged, hoogleraar farmaceutische wetenschappen aan de Universiteit van Kopenhagen, zei tegen de Deense krant Berlingske dat het Scandinavische land in de gelukkige positie verkeert nee te kunnen zeggen tegen zowel AstraZeneca als Janssen. Voor Nederland blijft vaccineren ‘gezien de zeldzaamheid van de bijwerkingen’ het beste, denkt Westendorp. ‘De infectiedruk is aanzienlijk hoger.’

Minister Hugo de Jonge zei onlangs geen enkele reden te zien om met het Janssen-vaccin te stoppen of het voor bepaalde groepen aan banden te leggen, zoals met AstraZeneca. Zonder Janssen loopt de Nederlandse vaccinatiecampagne naar verwachting spaak; het in Leiden ontwikkelde vaccin is een steunpilaar van de vaccinatiestrategie voor volwassen tussen de 18 en 65 jaar. Er zijn 11,3 miljoen doses van besteld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden