Behoedzaam Pools protest tegen Wit-Rusland

Achtergrond..

WARSCHAU In Wit-Rusland zouden ze de Polen eigenlijk dankbaar moeten zijn. Komt het immers niet grotendeels op hun conto dat Minsk er de afgelopen jaren in slaagde zijn internationale isolement te doorbreken?

Zo was het Polen dat er vorig jaar op aanstuurde Wit-Rusland op te nemen in het Oostelijk Partnerschap, het op Oost-Europa gerichte samenwerkingsverband van de Europese Unie. Eerder was Warschau voorstander van het opschorten van de diplomatieke boycot van Wit-Rusland.

De Wit-Russische president Aleksander Loekasjenko liet de kans niet liggen. Sinds Rusland in 2008 Georgië binnenviel, vreest hij Moskou. Vorig jaar kreeg zijn land met het bezoek van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi voor het eerst sinds 1994 een leider van een Europese lidstaat over de vloer.

De Polen, die hun buren liever niet in de greep van Moskou zien, maakten er geen probleem van. Maar met hun toenaderingspolitiek hadden ze ook gehoopt het democratiseringsproces te stimuleren. Dat bleek te hoog gegrepen. De verhoopte hervormingen bleven uit en Loekasjenko zit net zo stevig in het zadel als vroeger.

Dat er weinig veranderd is in Wit-Rusland bewees het politieoptreden van vorige week tegen de Poolse Bond van Wit-Rusland, de vertegenwoordiger van de Poolse minderheid. In de stad Ivenets werd met geweld een Pools cultuurcentrum in beslag genomen. Warschau riep uit protest de Poolse ambassadeur in Minsk voor overleg terug. Ondank is ’s werelds loon, moeten de ambtenaren van het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken gedacht hebben.

Met vrees voor separatisme had de inbeslagneming niets te maken. Hoewel de meeste van de 400 duizend Poolse Wit-Russen (4 procent van de bevolking) in een gebied wonen dat voor de oorlog Pools was, staat aansluiting bij Polen niet op hun politieke agenda. Hun probleem is dat ze niet met de machthebbers in Minsk meelopen. Sinds de Poolse Bond in 2005 buiten de wet werd geplaatst, staat ze bekend als een bolwerk van de democratische oppositie. Dat de Poolse minderheid niet van plan is zich zonder slag of stoot gewonnen te geven, bewees ze maandag. Tientallen activisten reden naar het afgelegen Ivenets om het proces tegen een van hun kompanen bij te wonen.

Ze kwamen van een koude kermis thuis. Door een politiekordon was Ivenets afgesloten. Een veertigtal Polen werd op weg naar het proces aangehouden. Degenen die erin slaagden de stad te bereiken, werden niet tot het gerechtsgebouw toegelaten. Om hun protesten te overstemmen werden sneeuwruimers ingeschakeld.

Dezelfde dag werden in het in de buurt van Polen gelegen Grodno vier activisten van de Poolse Bond veroordeeld voor het herdenken van de 70ste verjaardag van de deportaties van Polen naar Siberië. Voorzitter Andzelika Borys kreeg een boete van 50 duizend Wit-Russische roebel (250 euro), een bedrag van bijna twee maandlonen. De drie anderen belandden voor vijf dagen in de gevangenis.

In Polen zorgde de repressie voor een storm van protest. Minister van Buitenlandse Zaken Radoslav Sikorski voerde onmiddellijk een visumverbod in voor ambtenaren die bij de repressie van de voorbije dagen betrokken waren. Volgende week kunnen meer sancties volgen, wanneer de behandeling van de Poolse minderheid op de agenda staat van de Europese ministerraad. Ook het intrekken van een IMF-lening behoort tot de mogelijkheden, wat een ramp zou betekenen voor de Wit-Russische economie.

Maar hoewel de Polen moeilijk hun volksgenoten over de grens in de steek kunnen laten, hebben ze er weinig belang bij Wit-Rusland opnieuw in de armen van de Russen te drijven. Na de gebeurtenissen van vandaag weigerde minister Sikorski dan ook Minsk een ultimatum te stellen. Veel zal afhangen van Loekasjenko. Maar zijn reactie kan nog even op zich laten wachten. Sinds vorige week is hij op skivakantie in Zwitserland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden