Behoedzaam manoeuvreren rond de nullijn

Spreken van een hete lente is misschien voorbarig, maar de onderhandelingen over nieuwe cao’s verlopen op meerdere fronten stroef...

amsterdam Eind april worden foutparkeerders in verschillende grote steden niet meer beboet, omdat de parkeerwachters het werk neerleggen.

Amsterdam wacht een vieze Koninginnedag, aangezien de stadsreiniging zich opmaakt op voor een staking.

En honderden treinschoonmakers gaan inmiddels de boeken in als de stakers die het het langste volhouden sinds 1933.

Kortom, het cao-seizoen 2010 belooft de geschiedenis in te gaan als moeizaam. Onlangs werd bekend dat ook in de zuivel acties dreigen. En eveneens in de zorg, bij Corus en de universiteiten lopen de onderhandelingen stroef. Het pijnpunt is in de meeste gevallen: geld.

‘Dat is ook niet zo vreemd, er is minder te verdelen’, aldus een woordvoerder van de AWVN, een organisatie die namens werkgevers honderden cao’s afsluit. In de ogen van de vakbonden gebruiken sommige werkgevers de economische crisis als excuus om te beknibbelen, of zelfs de arbeidsvoorwaarden te verslechteren. Voor de werkgevers is het tijd om pas op de plaats te maken gezien de voorzichtig opkrabbelende economie.

Vakcentrales FNV en CNV hopen dit jaar aan de onderhandelingstafel zo’n 1,25 tot 2 procent binnen te slepen. Als een werkgever meer belooft te investeren in scholing en werkzekerheid biedt, gaat deze inzet iets omlaag. Deze looneis van de bonden is in lijn met de afspraken die de werknemers vorig jaar op centraal niveau hebben gemaakt met de werkgevers. Destijds spraken ze af gelijke tred te houden met de inflatie.

Erik Pentenga inventariseert als beleidsmedewerker van FNV de cao-ontwikkelingen. Ook hij concludeert dat het seizoen moeizaam op gang komt. Vooral in de publieke sector botst het. ‘We hebben geen apart beleid voor werknemers in overheidssectoren. Overal houden we vast aan een inflatiecorrectie.’ Het verbaast hem dan ook dat de overheden pleiten voor nul procent loonsverhoging. ‘Als werkgevers alleen willen praten over de nullijn, of nog minder, dan houdt het natuurlijk vlug op.’

Ook Henk van der Kolk ziet dat er behoorlijk wat ultimatumbrieven de vakbondsdeur uit gaan. ‘Maar negen van de tien keer komt het niet tot acties’, relativeert de voorzitter van FNV Bondgenoten. Wat hem betreft is het slepende schoonmaakconflict een uitzondering. Deze grootste bond van het land is verantwoordelijk voor negenhonderd van de naar schatting ruim duizend cao’s. ‘Ik weet natuurlijk niet wat er nog gaat gebeuren. Maar ik verwacht niet dat we binnenkort denken: we moeten de stormbal hijsen.’ Werkgevers hebben nu immers in economisch woelige tijden geen behoefte aan arbeidsonrust op de werkvloer.

Er lopen momenteel relatief veel onderhandelingen. Een deel van de cao’s is in 2009 al afgelopen maar nog niet vernieuwd. Door al het werk dat deeltijd-WW en de reorganisaties vorig jaar met zich meebrachten, lopen werkgevers en werknemers achter met het afsluiten van cao’s. Dit najaar zorgden de onderhandelingen over een AOW-akkoord voor extra vertraging, omdat FNV de uitkomst van het akkoord verbond aan de inzet aan de cao-tafel.

Tot nu toe zijn er volgens de AWVN 144 akkoorden afgesloten in 2010. Dit betekent dat bijna 1,6 miljoen werknemers een nieuwe cao hebben gekregen. Gemiddeld stegen de cao-lonen in het eerste kwartaal van 2010 met 1,6 procent ten opzichte van een jaar eerder. In het eerste kwartaal van 2009 was nog sprake van een stijging van 3, 6 procent.

Er zijn nog zo’n vijfhonderd cao’s te gaan voor vakbonden en werkgevers. Van zo’n twee miljoen werknemers is de cao al verlopen. Wat de vakbonden betreft hoeft dit geen probleem te worden, mits de werkgevers ‘niet te lang de hand op de knip houden’.

‘We hebben een lange adem’, waarschuwt Wim van der Hoorn van AbvaKabo FNV alvast. Hij onderhandelt met de werkgevers van de ongeveer 360 duizend werknemers van verpleeg- en verzorgingstehuizen en de thuiszorg. Ook daar zijn de onderhandelingen vastgelopen. De bonden beraden zich momenteel met de achterban op vervolgstappen. Hoe deze eruit gaan zien weet Van der Hoorn nog niet. ‘Maar de werkgevers dagen ons enorm uit om actie te gaan voeren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.