Behoed kinderen voor kwalijke posters

HORROR SINT - Een volle maan verlicht de daken van de bijna slapende stad. Jonge sneeuwvlokjes zoeken voorzichtig hun weg naar beneden. Een schimmel draagt vol verve zijn meester naar de volgende bestemming. Het heerlijk avondje komt eraan!


Maar het donkere gelaat van de goedheiligman geeft mij allesbehalve een feestelijk gevoel. Onregelmatigheden in het gezicht wijzen op verminking, de zwarte oogkassen op de dood. De art nouveau-krul aan het uiteinde van de staf heeft veel weg van een listige zeis, en de gouden letters hebben een bloederig karakter. De 'horror-Sint' van Dick Maas loert weer door de straten, op zoek naar verse kindertjes.


Mijn zoon van 10 en ik bezoeken Utrecht. We zijn het station nog niet uit of hij hangt aan mijn been. Grote tranen lopen over zijn wangen, hij wil naar huis. Achter hem doemt een duistere Sint op. Het is de poster die hem vorig jaar zijn nachtrust ontnam. Het affiche dat een beroep deed op mijn vindingrijkheid voor kindvriendelijke-poster-routes door de stad. De poster die ervoor zorgde dat mijn kinderen het Sinterklaasfeest niet meer willen vieren. Dit jaar hangt hij weer overal, nu om de dvd aan de man te brengen.


Met drukke teksten, felle kleuren en opzienbarende afbeeldingen schreeuwen affiches om aandacht van de voorbijganger. De posters in de stad zijn groot, vaak groter dan de werkelijkheid die ze verbeelden, en de impact op kinderen is enorm. Hoe vertaal je het tentoonstellingsaffiche van het Rijksmuseum waarop een menselijk schedel zichtbaar is, bedekt met diamanten? Voor kunstenaar Damian Hirst weliswaar hét symbool voor de hoeveelheid geld die de mensheid uitgeeft om de dood uit te stellen, voor kinderen een serieuze inbreuk op hun veilige omgeving. Welke toelichting kun je geven bij de World Press Photo 2010 die op elke hoek van de straat een Afghaanse tiener toont met een afgehakte neus? En hoe logisch is het dat het niet gaat om de mooie vrouw op de poster van Hunkemöller, maar om de bh die ze draagt?


Het leven in een vrij land brengt met zich mee dat de vrijheid van meningsuiting verder gaat dan zeggen wat je vindt. Het uiten van een emotie binnen de grenzen van respect voor de medemens mag op elke wijze worden vorm gegeven. Maar kan het moreel ook, alles op een affiche zetten, no matter what? En wie beschermt de kinderogen, die alles wat ze zien voor 'waar' aannemen tot het tegendeel bewezen is?


De speelfilm Sint draaide nog niet of de filmposter was al een hot item. De duistere contouren van een persoon met mijter en staf te paard zouden kinderen te veel angst inboezemen. Ouderorganisatie Ouders & Coo raadde ouders aan de bioscopen te mijden en pleitte voor verbod van poster in straat en hal. Psychologen schoten ouders te hulp met de creatieve tekst 'gekke nep-Sint' om de schade bij de tere kinderzielen te helpen beperken. Bij de Reclame Code Commissie en de Nicam (de organisatie die verantwoordelijk is voor de leeftijdskeuring van audiovisuele media in Nederland) werd de onvrede gebundeld en bekeken. De rechter verwierp de aanklacht; de poster was te donker om er een punt van te maken en mocht gewoon blijven hangen. De film bereikte een gouden status. En als klap op de vuurpijl won de poster de TV Krant Filmposter Award 2010.


Overheid, doe iets! Bescherm onze kinderen tegen het kwaad en koester ons culturele erfgoed. Laat het Sinterklaasfeest vrolijk zijn en vrij van échte angst.


Als een deel van onze opvoeding wordt bepaald door leeftijdsindicaties en aan leeftijd gebonden wetten, waarom dan geen toezicht op openbare afbeeldingen die net zo vormend kunnen zijn? Voor de televisie geldt een kindveilige programmering tot 20 uur en zelfs daarna is geen symbool gespaard gebleven om de uitzendingen zo nauwkeurig mogelijk te classificeren. Gaat de overheid ervan uit dat er meer kinderen voor de televisie zitten dan er buiten rondlopen? Of zitten de kinderen voor de televisie omdat ze niet meer naar buiten dúrven?


Zou het een idee zijn om affiches te coderen, net als het voedsel bij de Albert Heijn? Een groen affiche als het geschikt is voor kinderogen en een rood affiche voor vermijden. Dan kun je in een oogopslag zien waar je aan toe bent. Of nog specifieker, geef elke categorie een eigen kleur zodat kinderen de afbeelding kunnen koppelen aan de ernst van de categorie. Een rode rand voor een affiche die een waarschuwing uitdraagt, een gele rand als het gaat om reclame, een groene voor cultuur en een zwarte als je even de andere kant moet opkijken. Het verandert natuurlijk niets aan de invulling van de posters, de kunstenaar of grafisch ontwerper behoudt de vrije hand, maar het stelt kinderen wel in de gelegenheid zelf orde te scheppen in de chaos van signalen die de grotemensenwereld op hen afvuurt.


EVA B. BAGGERMAN is docente aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden