Behalve door oorlog wordt Jemen nu ook getroffen door cholera: 'Situatie is dramatisch'

Sinds cholera in april dit jaar in Jemen uitbrak, heeft de ziekte zich over 21 van de 22 provincies van het land verspreid. In totaal 360 duizend mensen zijn besmet, waarvan er 1.800 aan de ziekte zijn bezweken. 'Hulp is dringend nodig.'

Mannen uit Jemen zijn waarschijnlijk besmet met cholera en worden behandeld in een ziekenhuis in Sanaa. Beeld AFP

Eerst werd één van zijn zoons ziek. De jongen moest overgeven, had diarree en staarde lusteloos voor zich uit, en Hemiar Ahmad Mohammed wist dat het cholera kon zijn. Hij bracht het kind naar het ziekenhuis. Nadat al zijn geld was opgegaan aan de behandeling, kreeg zijn vrouw dezelfde verschijnselen. Ze had een maand geleden een baby gekregen, hun negende kind, en Hemiar brak. Hij wist niet waar hij het geld vandaan moest halen om ook haar te helpen.

Rajat Madhok, die voor Unicef in Jemen werkt, ontmoette het gezin in hun dorpje, een stoffige nederzetting op een berg bij de hoofdstad Sanaa. Hemiar zat op zijn bed, met de baby in zijn armen. De andere kinderen stonden om hem heen. Er was geld nodig om zijn vrouw naar het ziekenhuis te vervoeren', vertelt Madhok over de telefoon. En geld voor medicijnen. 'Hemiar had gelukkig nog een brommer, het enige waardevolle bezit van het gezin, en wist er een lening op af te sluiten. Duizenden andere mensen moeten een andere, onmogelijke keuze maken: geven we onze laatste cent uit om een ondervoed, verzwakt kind te behandelen dat het misschien niet redt, of gebruiken we het om de andere zes te eten te geven?'

Jemen wordt al twee en een half jaar murw gebeukt door een burgeroorlog waarbij sjiitische rebellen, de Houthi's, vechten tegen het Jemenitische leger van president Hadi. Hij krijgt hulp van het soennitische Saoedie-Arabië en enkele andere Arabische landen, die het land sinds maart 2015 vanuit de lucht bombarderen. Ze houden vol dat ze het hebben gemunt op de Houthi's, maar ook scholen en ziekenhuizen worden geraakt, evenals honderden reservoirs met schoon drinkwater. Ondertussen zijn er volgens de Verenigde Naties meer dan achtduizend burgers omgekomen en zijn drie miljoen mensen op de vlucht geslagen.

Nu is daar een volgende vloek bijgekomen: cholera. Een ziekte die in de 19de eeuw ook in Nederland voor tienduizenden slachtoffers zorgde, maar dankzij de komst van toiletten en stromend water uit dit deel van de wereld verdween. Elders steekt het monster soms de kop nog op, maar nergens zoals in Jemen. Sinds de uitbraak in april begon, heeft de ziekte zich over 21 van de 22 provincies van het land verspreid. Hierbij zijn zeker 360 duizend mensen besmet geraakt, van wie er 1.800 zijn bezweken. Dat is meer dan het totaal aantal choleradoden dat in 2015 wereldwijd is gevallen.

'De situatie in ziekenhuizen is dramatisch', vertelt Madhok. 'Ik was onlangs in één van de grootste ziekenhuizen van Sanaa en je kunt nauwelijks over de afdeling lopen vanwege alle patiënten die op de grond liggen, omdat de bedden vol zijn.' Bovendien is 65 procent van alle medische faciliteiten door de oorlog verwoest. Wegen zitten vol kraters en bruggen zijn verdwenen, zodat het voor dorpelingen lastig is om een kliniek te bereiken. Artsen en verplegers zijn al maanden niet betaald en stoppen soms met hun werk om op een andere manier aan geld te komen, zodat ze hun gezin kunnen voeden.

Ook buiten, in de stad, is de oorlog constant aanwezig. Soms is er een paar dagen rust, soms vallen er elke avond bommen en worden er mensen verpletterd onder het beton van hun huizen. In straten die vroeger zoemden van het leven, zijn de rolluiken neergelaten. Winkels en restaurants zijn gesloten of ingestort. Overal zijn bedelaars. Kinderen verkopen tissues of uien, per stuk, en huilen als ze aan het eind van de dag niets hebben verdiend.

'Omdat de regering geen salarissen meer uitbetaalt, wordt het vuilnis niet opgehaald', zegt Ahmad Algohbary, een 24-jarige freelance journalist en activist via de telefoon vanuit Sanaa. 'Het afval ligt op straat weg te rotten en de waterbronnen waarvan veel mensen afhankelijk zijn, zijn bevuild. Mineraalwater is te duur, maar het water dat wel beschikbaar is, dat door trucks met tanks wordt verspreid, is vaak besmet.'

Mensen die de straat niet op hoeven, blijven thuis. Als ze kinderen hebben, houden ze die binnen. 'Je wilt het zekere voor het onzekere nemen', zegt Algohbary. 'Je weet dat de meeste mensen geen geld hebben om zeep te kopen om hun handen te wassen. Zij kunnen de ziekte aan je overdragen door je de hand te schudden. Het wisselgeld dat je van iemand aanneemt kan besmet zijn. En zelfs als je het je kunt veroorloven om groente en fruit te kopen, ben je er voorzichtig mee. Ook daar kun je ziek van worden.'

'Hulp is dringend nodig', zegt Madhok van Unicef, maar de donorlanden komen niet over de brug. De Verenigde Naties heeft dit jaar 1,8 miljard euro nodig voor noodhulp, maar heeft niet meer dan 29 procent van dit bedrag ontvangen. Daarmee zouden mensen kunnen worden gevoed, waterbronnen kunnen worden ontsmet en mensen zoals de vrouw van Hemiar kunnen worden geholpen. 'Zij heeft het gehaald', zegt Madhok, opgelucht. 'Zij is weer terug bij haar kinderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.