Analyse Spaanse regering

Begroting Pedro Sánchez weggestemd: hoe de linkse Spaanse premier nooit aan regeren toekwam

Het premierschap van Pedro Sánchez is niet meer dan een lege huls gebleken. De begroting van zijn linkse kabinet werd woensdag weggestemd door het Spaanse parlement. Dat maakt nieuwe verkiezingen onontkoombaar.

Premier Pedro Sanchez (L) and vice-premier en minister van gelijkheid Carmen Calvo. Beeld AFP

Het leek een huzarenstukje: Sánchez die zijn voorganger Rajoy verdreef uit het premiersambt, doordat hij de linkse én de regionale partijen uit Catalonië en Baskenland achter zich kreeg. Maar nu, acht maanden later, blijkt dat Pedro Sánchez weliswaar premier wist te worden, maar niet daadwerkelijk aan regeren toekwam.

Met zijn begroting probeerde Sánchez het linkse levensgevoel op te roepen dat Spanje zeven jaar niet meer had gekend. Zo werd het minimumloon opgetrokken naar 900 euro per maand. De pensioenen werden verhoogd. En de hogere inkomens moesten meer belasting gaan betalen. ‘Deze begroting is niets meer dan campagnemateriaal voor Pedro Sánchez’, schamperde oppositieleider Pablo Casado. Hij schold de regering al tijdens het begrotingsdebat uit voor een ‘zombieregering, die dood is zonder het te weten’.

Bij de stemming haalde hij zijn gelijk: alleen het activistisch-linkse Podemos en de Baskisch-nationalistische PNV bleken trouw te zijn aan Sánchez. De twee Catalaans-nationalistische partijen PDECat en ERC keerden de socialistische premier onverbiddelijk de rug toe. Zij kunnen het niet verkroppen dat hun leiders zo staatsgevaarlijk zijn dat ze volgens het Openbaar Ministerie jarenlang de gevangenis in moeten, maar dat ze tegelijkertijd wel goed genoeg zijn om de begroting aan een meerderheid te helpen.

Geld strooien

Sánchez koesterde lange tijd de hoop dat hij de Catalanen zou kunnen overhalen door gul met geld te strooien in de opstandige regio. Catalonië zou bijvoorbeeld 900 miljoen euro extra krijgen voor infrastructuur. ‘Is Catalonië beter of slechter af met deze begroting?’, hield zijn minister van Financiën, María Jesús Montero, de Catalaanse partijen dinsdag nog voor. ‘Het is een historische fout om tegen te stemmen.’

De Catalaanse partijen in het parlement wilden echter maar één ding: een referendum over zelfbeschikking. Ze eisten dat er een internationale bemiddelaar zou komen om daarover te onderhandelen. ‘In de Catalaanse samenleving bestaat er grote consensus over de wenselijkheid van een referendum’, voerde een van de parlementariërs aan.

De Spaanse grondwet stelt dat het land een eenheid is die niet verbroken kan worden. ‘Deze regering wil en kan niet onderhandelen over dat wat zich buiten de muren van de grondwet bevindt’, verklaarde Montero. Met die woorden bezegelde ze het lot van Sánchez.

Het verwerpen van de begroting heeft ook financiële gevolgen. De extra uitgaven, bijvoorbeeld aan de pensioenen, zijn al ingevoerd via wetsdecreten. Maar de belastingverhogingen (voor hoge inkomens, op diesel, et cetera) gaan niet door. Dat zal ertoe leiden dat het begrotingstekort oploopt.

Nieuwe stembusgang

Een van Sánchez’ vertrouwelingen in het kabinet liet woensdag weten dat er ‘snel’ nieuws zou zijn over het uitschrijven van verkiezingen. Later op de dag werd bekend dat Sánchez vrijdag na de ministerraad met zijn aankondiging zal komen. De meest genoemde datum voor de stembusgang is 28 april.

Het is niet uitgesloten dat Sánchez de verkiezingen wint. Zijn regeertermijn heeft hem goed gedaan, getuige de peilingen. Sinds hij aantrad, staat zijn socialistische PSOE virtueel op voorsprong. Moeilijker wordt het om een linkse meerderheid te behalen. Dat lukte in december zelfs in Andalusië niet, toch de bakermat van de socialisten in Spanje. Voor het eerst in de geschiedenis kwam de arme, zuidelijke regio in handen van rechts.

Ook landelijk ziet het er voor de socialistische PSOE zorgelijk uit. Podemos, de meest logische coalitiepartner, ligt in de kreukels: de partij wordt in beslag genomen door een interne machtsstrijd. Met de Catalanen zal de relatie voorlopig wel bekoeld zijn.

Dat maakt de weg vrij naar een rechtse samenwerking. Waar Cs, opgekomen als middenpartij, eerst huiverig was zich samen met de aloude PP en het ultrarechtse Vox te vertonen, wierp partijleider Albert Rivera die schroom afgelopen zondag van zich af. De drie rechtse partijen organiseerden samen een protestmars in Madrid, waar met veel vertoon van de Spaanse vlag het aftreden van Sánchez werd geëist. Die eis is sneller ingewilligd dan ze zelf misschien hadden durven hopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden