Analyse Koninklijk Huis

Begroting Koninklijk Huis is zelfs voor Rutte te ingewikkeld

Terwijl koning Willem-Alexander op staatsbezoek is in India, praat de Tweede Kamer woensdag over zijn huishoudboekje. Gewoontegetrouw worden de begrotingen van het Koninklijk Huis en het departement van Algemene Zaken tegelijk behandeld, omdat premier Rutte voor beide verantwoordelijk is. Dat heeft tot gevolg dat een reeks uiteenlopende onderwerpen de revue passeert. Vier punten springen eruit.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima tijdens hun vijfdaagse staatsbezoek bij het mausoleum van Safjardung, waar ze Indiase alumni ontmoeten die in Nederland hebben gestudeerd. Beeld Frank van Beek / ANP

Onderzoek paleisinventaris

Koning Willem-Alexander krijgt in 2020 een staatsuitkering van 5.886.000 euro. Daarvan is 949 duizend euro inkomen (de zogenoemde A-component) en de rest – bijna 5 miljoen dus – is bestemd voor ‘personele en materiële uitgaven’ (B-component). De koning bekostigt hieruit personeel dat ‘grotendeels in de familiesfeer’ werkt en daarmee samenhangende uitgaven. Deze post staat los van de 29.635.000 euro waarvoor de 260 medewerkers van de Dienst Koninklijk Huis op de begroting staan.

NRC Handelsblad berichtte vorige maand op basis van archiefonderzoek dat in de B-component 320 duizend euro verscholen zit voor onderhoud van paleismeubilair. Ten onrechte, want het meubilair is in de jaren tachtig voor 17 miljoen euro aangekocht door het Rijk – overigens zonder dat dit aan de Kamer is gemeld en zonder te weten dat een deel van dat meubilair al bijna twee eeuwen eigendom van de staat was.

Het koningspaar bezoekt Tiny Miracles, een organisatie die zich richt op het creëren van duurzame werkgelegenheid en het verlenen van sociale dienstverlening aan de medewerkers. Beeld Frank van Beek / ANP

‘Wat een gedoe’, zegt Rutte in de Kamer, daarmee een woordgebruik hanterend dat nou net de Kamer de afgelopen jaren veelvuldig gebruikte: de Kamer wil geen gedoe maar meer transparantie, juist over de smak geld die verhuld zit in de B-component.

Rutte zegde eerder toe dat er een onderzoek zou komen naar ‘de meubeltjes en de spulletjes’, maar laat nu weten daarvan af te zien. Het is te ingewikkeld. De B-component moet niet worden herleid tot historische bronnen – die zijn ‘definitief en volledig losgelaten’ – maar worden gezien als een ‘lumpsum’. De koning kan er vrijelijk zijn Huis mee inrichten, zoals in de Grondwet staat. De Kamer heeft het nakijken.

5 mei vrije dag

Kamer en kabinet vinden elkaar wel in een voorstel van VVD en D66 om een nieuwe poging te doen Bevrijdingsdag voor zoveel mogelijk mensen ook een vrije dag te laten zijn. De staatscommissie-Remkes adviseerde vorig jaar eveneens om van 5 mei een vrije dag te maken.

In het trainingscentrum van Tiny Miracles, een organisatie die zich richt op het creëren van duurzame werkgelegenheid, helpen koning Willem-Alexander en koningin Máxima bij het vouwen van geschenkdozen die in museumwinkels gebruikt worden. Beeld Wesley de Wit / ANP

PvdA-Kamerlid Kuiken vindt het idee sympathiek, maar noemt het ‘een gratis cadeau’. Want het kan alleen geregeld worden in afspraken tussen werkgevers en werknemers. Rutte belooft de Kamer dat minister Koolmees (Sociale Zaken) ‘nader overleg’ zal voeren met de sociale partners. Ook CU-leider Segers steunt het voorstel, onder de voorwaarde dat het niet ten koste gaat van een christelijke feestdag.

Prinsjesdag in de provincie

Diezelfde Segers stofte eerder in de week een voorstel af dat een paar jaar geleden al eens is gedaan door historicus Jan Dirk Snel: Prinsjesdag zou in de jaren van renovatie van het Binnenhof kunnen worden verplaatst naar steeds een andere provinciehoofdstad. Nederland is immers uit de provincies ontstaan.

SGP’er Van der Staaij vindt het idee schuren met de traditie dat ‘regeringsbeleid in het regeringscentrum wordt uiteengezet’. Maar hij beaamt: de Grondwet maakt het niet onmogelijk dat elders te doen. Het is nu aan de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer de optie nader te onderzoeken.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bezoeken een openbarea school in het kader van het project Go-Girls-Go. Beeld ANP

Koningsdag op 24 april

Nog een onderwerp dat eerder ter sprake kwam: vier Koningsdag op 24 april, de geboortedag van Willem van Oranje (1533-1584). Historicus Coos Huijsen lanceerde het idee in 2012 bij het verschijnen van zijn proefschrift Nederland en het verhaal van Oranje en PVV-Kamerlid Bosma gunt het woensdag een tweede leven. De verjaardag van de Vader des Vaderlands zou de vaste nationale feestdag moeten zijn.

‘De man is het meer dan waard’, zegt Bosma. Zo is meteen geregeld dat het feest straks, als prinses Amalia koningin is, niet op haar verjaardag valt: 7 december. ‘Dan is het hartstikke koud’, aldus Bosma. Maar de ‘vrije en onverveerde motie’ die hij erover indient, valt niet in vruchtbare aarde bij Rutte. Ook de Kamer blijft stil en stemt er pas na de herfstvakantie over.

Lees hier over het voorstel uit 2012 om Koningsdag op 24 april te vieren.

En dit is het pleidooi uit 2016 om Prinsjesdag in de provinciehoofdsteden te organiseren.

Vorige maand ontstond debat over aanschaf en onderhoud van paleismeubilair. Dit bericht vatte het samen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden