Begrip voor tegenstanders gedoogkabinet

Het CDA moet zich extra inspannen om degenen die zich geschoffeerd voelen door de samenwerking met de PVV weer aan zich te binden. Dat heeft partijleider Sybrand van Haersma Buma zaterdag gezegd op het partijcongres in Rotterdam.

ROTTERDAM - Buma memoreerde dat het besluit om met de PVV samen te werken in 2010 democratisch tot stand kwam, maar toonde begrip voor hen die vinden dat daarmee de kous niet af is. 'Als het over overtuigingen gaat, over dat wat een mens ten diepste raakt, is een democratisch besluit niet het laatste woord.'


'Het is voor het eerst dat iets van die aard gezegd is', zegt Ernst Hirsch Ballin, CDA-prominent en destijds zelf fel tegenstander van de samenwerking. 'De wolken zijn nog niet weggetrokken, maar dit zijn wel zonnestralen die doorbreken.'


Veel tegenstanders van de samenwerking met de PVV zijn nog steeds kwaad over het besluit om destijds in het gedoogkabinet te stappen. Ze wijten het electorale verval sindsdien aan dat besluit en vinden dat degenen die het destijds hebben doorgedreven hun ongelijk moeten erkennen.


De voorstemmers van toen vinden de tegenstanders slechte verliezers die zich nooit hebben willen neerleggen bij een democratisch besluit. Juist het aanhoudende gemopper van de PVV-haters zou de partij uit de rails hebben gereden. De aanhangers van het gedoogkabinet beschuldigen bovendien de 'mastodonten' die het verzet leidden van onterecht vertoon van morele superioriteit.


Volgens de commissie-Rombouts, die de afgelopen verkiezingen onderzocht, is juist die aanhoudende tegenstelling de hoofdoorzaak van het historische verlies dat de partij leed. 'Er is verdeeldheid gezaaid en er zijn mensen beschadigd', aldus Rombouts zaterdag bij de presentatie van zijn rapport. 'En wie verdeeldheid zaait, zal geen vertrouwen oogsten.'


De Bossche burgemeester leek even uit te glijden toen hij 's ochtends een oproep deed om de eenheid te herstellen. 'Van proeflid tot mastodont, allen moeten meewerken! En ik kijk ook maar weer eens naar de eerste rij, zij het dat de meesten nog niet hebben durven komen, geloof ik.'


De keuze voor het woord 'mastodont' wekte wrevel onder de aanwezigen. 'Impliciet maakt Rombouts daarmee mensen als Herman Wijffels medeverantwoordelijk voor het verlies', aldus het Eindhovense raadslid Ibrahim Wijbenga. 'Daar ben ik het niet mee eens. Die man zat op televisie uit betrokkenheid bij de partij. Dat mag.'


In de middagsessie deed Rombouts zijn presentatie over, ditmaal wel voor goedgevulde eerste rijen met vrijwel het hele kabinet en oud-bewindslieden als Jan Peter Balkenende en Ben Bot. 'Vanochtend gebruikte ik een woord dat met een m begint, maar ik beter mijn leven en noem ze nu prominenten.'


Volgens Rombouts was partijleider Buma te onbekend, zijn in de campagne fouten gemaakt, telde de kandidatenlijst te weinig herkenbare gezichten en was er ook op het verkiezingsprogram van alles aan te merken. Maar het waren bijzaken, stelt de commissie. Rombouts liet zien hoe het CDA en zijn voorgangers al een halve eeuw een gestaag dalende trend vertonen, van dik 80 zetels in 1956 tot 13 zetels nu, met twee oplevingen: onder premier Lubbers en onder premier Balkenende.


Een van de oorzaken is dat in alle verschillende regeringscombinaties het CDA 'compromissenkoning' is geworden, aldus het rapport. Het profiel is daardoor flets en onduidelijk geworden. Als voorbeelden noemde Rombouts de handelwijze van het CDA rond de asielzoeker Mauro, vorig jaar, en het 'gezwalk' inzake de drooglegging van de Zeeuwse Hedwigepolder. Toenmalig premier Balkenende leidde op enig moment het verzet tegen een verdrag dat hij zelf eerder ondertekend had.


Om weer een brede volkspartij te kunnen worden, moet er voortaan minder nadruk worden gelegd op de christelijke component van de partij. 'We zeggen niet dat we de C moeten verloochenen', aldus Rombouts, 'maar wel dat we er minder de nadruk op moeten leggen om zo de drempel voor niet-christenen te verlagen. De kerkelijke rituelen die we in onze partij hebben, moeten we in de kerk uitdragen.'


'Fantastisch verhaal', aldus staatssecretaris Henk Bleker van Landbouw. 'Maar wel een half jaar te laat. Ik heb me ook sterk gemaakt om voorzichtiger te zijn met die C. Mijn kop werd bijna afgehakt.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden