Begrip voor allochtone sporter

Paul Verweel keek een half jaar rond bij een allochtone voetbalclub en schakelde Turkse, Marokkaanse en Pakistaanse medewerkers in om begrip te vinden voor de 'nieuwe Nederlanders' in de sport....

Door Poul Annema

De vooroordelen zijn hem bekend. Ouders van jonge allochtonen hebben geen band met de sportvereniging waarvan hun kind lid is. Ze zouden niet bereid zijn zich in te zetten bij het vervoer van spelers, en het wassen van de shirtjes laten ze over aan Nederlandse ouders, bijvoorbeeld.

Bij voetbalvereniging Blerick werd om die reden besloten geen allochtone kinderen meer toe te laten. Paul Verweel ontkent het probleem niet, maar verwijt de clubs dat ze zich onvoldoende verdiepen in de achtergronden. 'En omdat ze het probleem niet kunnen oplossen, zeggen ze al gauw: Die mensen willen niet. Maar in dat geval hebben ze z niet genoeg gedaan.'

Zelf begreep hij het ook niet toen hij met de problemen werd geconfronteerd, maar hij had wel de neiging om de mensen te bezoeken en ze te vragen zich voor de club in te zetten. 'Ik heb uiteindelijk een Turkse en een Marokkaanse jongen gevonden die de clubs de gemeenschap kenden en zelf ook voetbalden. Ik heb ze de clubs gewezen waar vanwege het aanbod van jonge allochtone kinderen de grootste kaderproblemen waren: KDS, VV Utrecht en VVOO.

'Het maakt natuurlijk wel verschil of deze jongens binnenkomen, of een mannetje zoals ik. Voor Marokkaanse en Turkse ouders in Nederland zijn twee dingen belangrijk, onderwijs en werk. Deze jongens spraken in hun eigen taal de ouders aan op hun verantwoordelijkheid: 'Dit gaat om de opvoeding van uw kind.' Daar waren ze gevoelig voor en uiteindelijk kregen we meer dan honderd ouders bijeen, van wie er tien inmiddels een functie hebben.'

Onwil is het niet dat allochtone ouders zich vaak niet aan de ongeschreven regels in de Nederlandse sport houden. Verweel: 'De meeste Marokkaanse en Turkse ouders denken dat de leider van een elftal wordt betaald door de club. En uitgerekend die man gaat jou dan bellen met de vraag of je shirtjes wilt wassen.

'Bovendien denken allochtonen dat als ze inschrijfgeld hebben betaald er geen contributieverplichting meer is. En opeens staat hun naam als wanbetaler in de clubkrant. Dat je participeert in de kantine, dat je bij het sporten meegaat met je kinderen, dat weet deze man of vrouw vaak niet. Bovendien heb ik voorbeelden van mensen die best wel willen meedoen, maar die nooit ergens voor zijn gevraagd.'

Verweel, hoogleraar bestuursen organisatiewetenschap aan de Universiteit van Utrecht, is antropoloog. Zijn liefde voor de sport zit diep. Vanuit zijn betrokkenheid bij de begeleiding van zijn sportende kinderen werd hij voorzitter van de Vereniging Sport Utrecht, die zich inzet voor de belangen van de lokale sport.

Hij is terughoudend als het gaat om de sociaal-educatieve waarde van sport. 'Sport is niet per definitie dplossing voor het probleem van de integratie en het normen en waarden-vraagstuk. Sport kdaarin een belangrijke rol spelen, dat is waar, maar de maatschappelijke factoren blijven een bijproduct van het enorme plezier dat mensen in de eerste plaats aan sport moeten beleven.

'Een kind of volwassene die aan sport gaat doen, zal in de eerste plaats zeggen dat hij lekker gaat hardlopen of voetballen, met of zonder de droom om net zo goed als Johan Cruijff te worden. Zo begin je. Maar al gauw zal blijken dat sport veel meer met je kan dan alleen maar plezier maken. In de sport kan ook een hoop gebeuren waardoor het plezier kapot wordt gemaakt.'

Sport is in wezen een gemakkelijk benaderbare broedplaats voor kinderen van 6 en 7 jaar. 'Ze komen zo binnenlopen want sporten willen ze op die leeftijd allemaal wel. De vraag is: hoe houd je ze vast? Want velen verliezen al gauw hun droom, omdat ze merken dat ze de capaciteiten van Cruijff toch niet hebben.

'In het algemeen vind ik dat deze kinderen te snel worden geconfronteerd met trainers en begeleiders die zijn opgevoed met het olympische model. Ze denken iedereen te moeten klaarstomen voor het meest ultieme, terwijl je met alleen maar je boerenverstand ook zult begrijpen dat dit een traject is voor een hele smalle selectie.'

Vanuit zijn verantwoordelijkheid in de Utrechtse sport probeert Verweel de omgangsvormen op met name de voetbalvelden te verbeteren. Bij misstanden en incidenten haalt hij betrokkenen naar zijn bureau om ze, de volgende avond al, in elk geval met elkaar te laten praten en discussin. De Surinaamse voetbalclub Faja Lobi volgde hij een half jaar op de voet om te onderzoeken of het slechte imago van de club ergens op was gebaseerd.

'Dat was een fantastische ervaring. Bij die club zag je een prachtig sociaal leven. Op het veld heb ik goede en slechte scheidsrechters gezien, provocaties over en weer en na een half jaar bleek dat er geen enkel opstootje was geweest. Alle allochtone clubs geven onmiddellijk gehoor aan onze oproep om bij ongeregeldheden of incidenten te verschijnen.

'Vanuit mijn wetenschappelijke achtergrond doe ik nu een jaar onderzoek naar de opbouw van het sociaal-kapitaal bij tien allochtone en autochtone clubs. Dat ligt heel genuanceerd en weerspreekt tal van opvattingen. Gebleken is dat allochtonenverenigingen soms worden geleid door bestuurders die in het dagelijks leven autochtonen aansturen.

'In hun eigen omgeving, waar ze elkaar kennen, spitst het debat zich vaak toe op de vraag hoe ze met Nederlanders moeten omgaan. Bovendien heb ik daar veel allochtonen horen zeggen dat ze op het sportveld vooral hebben moeten leren slikken. Ze worden er voortdurend op gewezen dat ze anders zijn.

'Laatst zei iemand dat hij door het lint was gegaan omdat een tegenstander 'kut-Marokkanen' had geroepen. Als hij 'kut-Marokkaan' had gezegd, zei hij, had ik het geaccepteerd, dan was het alleen tegen mij gericht geweest. Zo subtiel zijn die verschillen af en toe, dat mogen we nooit vergeten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden