Reportage Jacques Chirac

Begrafenis Chirac is voor de Fransen ook afscheid van een tijdperk: ‘Hij wás Frankrijk’

Frankrijk rouwt om Jacques Chirac. Tientallen wereldleiders reisden af naar Parijs om de oud-president een laatste eer te bewijzen en Parijzenaren gingen massaal de straat op voor rouwbijeenkomsten. ‘We waren vergeten hoeveel we van hem hielden.’

De voormalige Franse president Jacques Chirac stierf vorige week op 86-jarige leeftijd. Beeld Joris Van Gennip

‘Een uithangbord voor Frankrijk’, ‘een goudeerlijke man’, ‘un grand monsieur’. Terwijl een rouwstoet het lichaam van de donderdag overleden Jacques Chirac naar de Saint-Sulpice rijdt, de Parijse kerk waar hoogwaardigheidsbekleders de herdenkingsceremonie voor de oud-president bijwonen, komen de toegestroomde Fransen superlatieven te kort. Achter de dranghekken halen ze spontaan herinneringen op aan de man die decennialang een van de prominentste gezichten van Frankrijk was, en twaalf jaar lang hun president.

‘Het is alsof er een goede bekende is overleden’, zegt Christophe Favre, die meermalen voor Chirac campagne voerde. Vanuit het noorden van Parijs is Favre naar het parcours van de rouwstoet komen lopen. ‘Vijftig jaar lang was hij een onderdeel van ons leven. Alleen de laatste jaren zijn we hem een beetje uit het oog verloren, omdat hij ziek was en niet meer in het openbaar verscheen. We waren vergeten hoeveel we van hem hielden. Nu hij is overleden, realiseren we ons pas echt wat hij voor ons heeft betekend.’

Vader des vaderlands

Generaties Fransen zijn opgegroeid met Chirac. Zijn overlijden voelt als het einde van een tijdperk, alsof een officieuze vader des vaderlands is heengegaan. ‘Chirac wás Frankrijk’, zeiden politici en historici na zijn overlijden unisono. ‘Jacques Chirac maakt zijn entree in de geschiedenis’, zei president Macron donderdagavond in een televisietoespraak. ‘We zullen hem allemaal missen.’

Frankrijk laat Chiracs overlijden dan ook allesbehalve onopgemerkt voorbijgaan. Maandag was een dag van nationale rouw, met een minuut stilte in overheidsgebouwen en op scholen. Een dag eerder kon de Franse bevolking Chirac de laatste eer bewijzen in het Hôtel des Invalides. De toeloop was zo groot dat de deuren de hele nacht openbleven.

‘De laatste keer dat ik zo geëmotioneerd was, was na het overlijden van mijn eigen vader’, zegt Nordin Aribi, een 52-jarige kok uit Reims. Net als talloze anderen probeert hij een glimp op te vangen van de rouwstoet, terwijl het klokgelui van de Saint-Sulpice klinkt. In zijn handen heeft hij een ingelijste foto waarop een militair een onderscheiding krijgt opgespeld door Chirac. ‘Dat is mijn broer. Vier maanden later is hij op missie in Ivoorkust overleden. Voor mij is dit een dubbele herdenking.’ Dat hij Chirac ooit in levenden lijve heeft gezien, zij het van een afstandje, noemt Aribi ‘een van de bijzonderste momenten van mijn leven’.

Familieleden van voormalig president Jacques Chirac wonen zijn begrafenis bij op de Montparnasse begraafplaats in Parijs, op 30 september 2019. Beeld AFP

Le Pen

De herdenkingsceremonie in de Saint-Sulpice werd niet alleen bijgewoond door de oud-presidenten Valéry Giscard-d’Estaing, Nicolas Sarkozy en François Hollande, maar ook door Bill Clinton en Vladimir Poetin. Grote afwezige was de uiterst-rechtse politica Marine Le Pen. Naar verluidt zaten de nabestaanden van Chirac – die het bij zijn herverkiezing in 2002 opnam tegen Le Pens vader Jean-Marie – niet te wachten op de aanwezigheid van de politiek leider van het Rassemblement National.

Nadat de officiële ceremonie is afgelopen, opent de kerk zijn deuren voor het publiek. Honderden Fransen branden een kaarsje voor hun oud-president. In de kerkbankjes staren mensen in stilte voor zich uit. Sommigen krijgen het te kwaad en deppen hun ogen met een zakdoek.

‘Chirac was enorm populair in de Maghreb’, vertelt Aribi, die oorspronkelijk uit Algerije komt. ‘Omdat hij nee zei tegen de Irakoorlog, en omdat hij begaan was met het lot van de Palestijnen. Toen hij op staatsbezoek kwam in Algerije, werd hij als een held onthaald.’

Zo heeft bijna iedere Fransman van boven de 30 een eigen, persoonlijke connectie met Chirac. ‘Hij leek als twee druppels water op mijn vader’, zegt de een. ‘Hij was gek op tête de veau, net als ik’, zegt een ander. Als Chirac ergens in geslaagd is, is het dat hij de Fransen het gevoel gaf dat hij van ze hield. Dat die liefde wederzijds was, blijkt in de dagen na zijn overlijden eens te meer.

‘We zouden bijna vergeten dat hij ook maar een mens was, en ook fouten heeft gemaakt’, zegt Christophe Favre. ‘Tijdens zijn carrière had hij een hoop tegenstanders. Maar nu, na zijn dood, is heel Frankrijk ‘Chiraquien’.

Menigte wacht buiten de Saint Sulpice kerk tijdens de laatste dienst van de late Franse president Jacques Chirac in Parijs, Frankrijk, 30 september 2019. Beeld Joris Van Gennip
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden