Reportage In de anticonceptiecamper

Begin studentenjaar: Met een anticonceptiebus en gratis condooms het land in

Het studentenjaar staat op het punt te beginnen en nergens is timing zo belangrijk als bij het voorkomen van ongewenste zwangerschappen en soa’s. Dus reist een anticonceptiebus stad en land af.

Studenten van de Hogeschool Leiden doen samen met hun mentoren een dansje bij de anticonceptiebus. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het is nog rustig op het plein voor het gebouw van de Hogeschool Leiden, zo halverwege de ochtend. Maar de klep staat open en de condooms liggen al klaar: de anticonceptiecamper heeft kamp opgeslagen in Leiden. Een tiental witte spermaballonnen, in de vorm van een zaadcel, worden heen en weer geblazen door de wind. Uit de speakers iets verderop bonst Get Lucky van Daft Punk, groepjes studenten in spe lopen langzaam het terrein op.

De anticonceptiecamper staat deze woensdag bij de EL CID, de introductieweek van de Universiteit Leiden en de Leidse Hogeschool. Op maandag stond de mobiele voorlichtingswagen in Groningen en de komende twee weken trekt deze door heel Nederland, langs introductieweken en open dagen, om toekomstige mbo-, hbo- en wo-studenten voor te lichten over anticonceptie. Nou ja, misschien wel meer om het geheugen op te frissen. Waarom eigenlijk? Zijn deze gemiddeld 18-jarigen niet allang wegwijs als het gaat om veilige seks?

‘Vaak is de voorlichting op scholen minimaal’, zegt Amy Mante-Adu, voorlichter van Kenniscentrum Seksualiteit Rutgers, een van de initiatiefnemers van de anticonceptiecamper. ‘En de voorlichting vindt vroeg plaats, soms al in de brugklas. Dan is het wel fijn om dat even op te frissen. Het is ook een heel nieuwe fase. Als je gaat studeren verandert je leven vrij snel, en daarmee ook je seksleven.’ Bovendien hebben jongeren steeds later seks, waardoor de periode tussen voorlichting en de eerste keer nog langer wordt.

Onenightstands

Van de hbo- en wo-studenten gebruikt slechts 45 procent een condoom bij onenightstands, blijkt uit een grootschalig onderzoek uit 2017. Maar liefst een op de vijf ging met de laatste bedpartner voor het zingen de kerk uit, in plaats van een voorbehoedsmiddel te gebruiken. 

Condooms zijn natuurlijk belangrijk om soa’s niet over te dragen, maar het zwaartepunt van de anticonceptiecamper ligt vooral op het voorkomen van zwangerschap. Uit het onderzoek blijkt dat 2 procent van studentes te maken heeft gehad met een ongeplande zwangerschap. Het landelijk gemiddelde ongeplande zwangerschappen bij vrouwen tussen de 12 en de 25 ligt op 2,4 procent. ‘De meest voor de hand liggende voorbehoedsmiddelen komen wel aan bod op school’, zegt Mante-Adu, ‘maar andere middelen als staafjes en spiraaltjes komen minder ter sprake. Daar willen we meer aandacht voor’.

In de camper kun je een kleine expositie bekijken over voorbehoedsmiddelen van de oudheid tot nu. Er zijn posters en flyers met informatie over verschillende vormen van anticonceptie. Op een tafeltje staat een koffiezetapparaat, naast een bergje condooms. De studenten die bij de anticonceptiecamper staan, zijn over het algemeen goed geïnformeerd. En verstandig.

‘De mensen om mij heen doen het veilig’, zegt Franka (18). De cijfers verbazen de meesten een beetje. Waar zou het aan kunnen liggen? Uit een groepje aankomende studenten geneeskunde en Engels klinken wat suggesties. ‘Condooms zijn duur.’ ‘Misschien zijn mensen naïef?’ ‘Mensen schamen zich als ze het kopen.’ ‘Je hoort vaak dat mensen het gedoe vinden.’ 

Vinden zij dat ook? Nee, klinkt het eenstemmig. Groepsmentor Rixt (19) zegt: ‘Ja, het haalt je misschien even uit het moment. Maar dan doe je het wel veilig.’ Hoewel er voor haar weinig nieuwe informatie bij zat, is het goed dat de camper er staat, vindt Esther (18). ‘De voorlichting van de middelbare school is toch al lang geleden.’

Verstandig

Voor de meeste EL CID-gangers is het beeld van veel onveilige seks is in elk geval weinig herkenbaar. ‘Maar misschien heb ik alleen maar verstandige vrienden’, vult een meisje aan voordat ze wegsnelt naar het hoofdgebouw. De toekomstige studenten praten misschien niet graag in de eerste persoon, verder lijkt er weinig gêne te bestaan over het onderwerp. Een condoom gebruiken is de normaalste zaak van de wereld. ‘Het is een onderwerp dat ook heel erg leeft onder studenten’, zegt filosofiestudent Emma-Sophie (22), die deze week mentor is van een groepje. ‘Je hebt het er met vrienden over.’

De anticonceptiecamper staat bij het studentenlab van de EL CID, een informatief deel van een introductieweek dat toch vooral draait om feestjes, borrels en veel nieuwe vrienden maken. Er is ook aandacht voor de gevaren in het verkeer, verstandig met geld omgaan en het voorkomen van schulden. Bij de camper wordt het steeds drukker. Dan klinkt plots het liedje van de EL CID. De seksuele voorlichting moet even wachten, want bij het EL CID-liedje hoort een dansje. Na een paar minuten van uitbundige en synchrone moves krijgen de studenten een gratis condoom mee: nog net iets beter voorbereid het studentenleven in.

De cijfers in dit stuk komen uit het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ van Rutgers uit 2017. Daarover schreven we eerder. Een van de meer opzienbarende conclusies van het onderzoek was dat Nederlandse jongeren steeds later beginnen met seks. Waar de gemiddelde leeftijd in 2012 nog 17,1 was, lag deze vijf jaar later op 18,6. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden