Beetpakken leerling niet excessief

Menig leraar denkt het, een docent in Ottoland (Zuid-Holland) deed het: hij greep een klierende leerling bij de lurven. De man werd ontslagen. Onterecht, oordeelde de rechtbank dinsdag.

Het Wellantcollege in Ottoland dinsdag. De leerlingen komen niet in het verhaal voor. Beeld Arie Kievit

De rechtbank in Utrecht heeft het ontslag ongedaan gemaakt van een 57-jarige leraar van het Wellantcollege in Ottoland (Zuid-Holland). De man was in juni op staande voet ontslagen omdat hij volgens de school buitensporig hard zou zijn opgetreden tegen een weerspannige leerling.

De rechtbank is het niet met de schoolleiding eens dat de fysieke inzet buitenproportioneel was. De blauwe plekken die de leerling opliep, waren wellicht het gevolg van het feit dat hij zich tegen de corrigerende maatregel verzette. De school had voor de uitspraak al laten weten de leraar liever een afkoopsom te betalen dan hem in zijn oude functie te herstellen.

Het is een veelgehoorde verzuchting in het onderwijs: je zou hem bij zijn lurven willen pakken. Op vrijdag 20 juni voegde een 57-jarige leraar van het Wellantcollege in Ottoland (Zuid-Holland), de daad bij het woord. Tijdens een excursie met zijn (vmbo-)leerlingen naar een chocolaterie in Ridderkerk zette hij een 'lastige' leerling - de 13-jarige Rob uit Hardinxveld-Giessendam - hardhandig op een stoel voor in de bus. De jongen had zich hinderlijk gedragen, zoals hij naderhand zelf ook toegaf. Hij had voortdurend heen en weer gelopen, had op de ramen getikt en het herhaald verzoek van de docent om te blijven zitten genegeerd.

Stout

'Ik was inderdaad een beetje stout en nogal druk', zei hij in AD/Dordtenaar. 'Maar dat geldt eigenlijk voor alle leerlingen. Alleen ik werd eruit gepikt en toen werd ik een beetje boos. En ja, hij inderdaad ook. Niet zo gek toch?' De docent greep in en sprak met Rob af dat ze het voorval na terugkeer op school zouden bespreken - conform de huisregels van de (christelijke) school, waarin sterk de nadruk wordt gelegd op redelijkheid en overleg.

Rob kwam zijn afspraak met de docent echter niet na. Nadat die enige tijd op de jongen had gewacht, ging hij hem - in staat van groeiende ergernis - zoeken. Uiteindelijk vond hij hem in de aula. Van de daaropvolgende gebeurtenissen doen uiteenlopende versies de ronde. Volgens sommige ooggetuigen heeft de leraar Rob 'bij de keel gegrepen' en naar zijn kamer gesleurd. Volgens anderen was de leraar veel bedaagder te werk gegaan. Rob zelf zei in het AD dat de docent aan zijn shirt had getrokken en hem onder de oksels had gevat - waarbij hij enige blauwe plekken zou hebben opgelopen. De docent zegt de grenzen van het betamelijke niet te hebben overschreden. Daar dacht de schoolleiding anders over. Ze beschuldigde de leraar, die al dertig jaar werkzaam was op het Wellantcollege, van het gebruik van 'fysiek geweld' en ontsloeg hem, vier dagen na het voorval, op staande voet.

Het Wellantcollege in Ottoland dinsdag. De leerlingen komen niet in het verhaal voor. Beeld Arie Kievit

Steunbetuigingen

Met deze voortvarendheid wekte de school alom ongeloof. Het slachtoffer vond ontslag 'een beetje overdreven'. Leerlingen uitten zich op de regionale televisie in overwegend vriendelijke bewoordingen over de man. Ze zouden handtekeningen als steunbetuiging hebben verzameld. Verontruste ouders vroegen de schoolleiding om tekst en uitleg. Die kregen ze - een maand na het voorval. De bijeenkomst gaf de vijftien aanwezige ouders volgens een van hen 'geen voldoening'. De school was 'spaarzaam met informatie' over het voorval op 20 juni en zei over het ontslag slechts dat daarover was gesproken met een arbeidsjurist. Geen van de aanwezigen was het eens met de handelwijze van de school.

Op internet regende het steunbetuigingen voor de ontslagen docent. In een daarvan wordt het verwijt geuit dat het schoolbesturen vooral te doen is 'om zo veel mogelijk leerlingen (geld). En dan past zo'n leraar die voor zichzelf opkomt niet op de school.' Iemand anders schreef: 'Ook ik werd zo op non-actief gesteld. Heb tot op de dag van heden spijt geen aangifte te hebben gedaan. De leerling van nu heeft een te groot recht.'

Leraar voelt zich vaak onmachtig

Mag de leraar onder geen beding fysieke middelen inzetten bij de gezagshandhaving in de klas? Die vraag drong zich eind 2011 op na de aanhouding van de toen 59-jarige Rob Wesselingh, schoolleider van het Anna van Rijn College in Nieuwegein. Wesselingh had een leerling, Kevin, uit de klas van een collega gezet en kreeg kort daarop Kevins vader op bezoek. Die belde buiten zinnen de politie toen Wesselingh niet van plan bleek zich te verontschuldigen. De politie arriveerde, en nam niet Kevins vader mee naar het bureau maar Rob Wesselingh. Het recht kreeg alsnog betrekkelijk snel z'n loop: de zaak tegen Wesselingh werd geseponeerd, de politie bood excuses aan en Kevin werd op een andere school geplaatst.

Toch riep het voorval de vraag op hoe het met de gezagsverhoudingen in de klas is gesteld. Tal van deskundigen spraken zich over de kwestie uit. De leraren bleven het antwoord schuldig op de straatcultuur, zei psycholoog Gerard Weide. Ze willen maatjes worden met de leerlingen, zei pedagoog Marina van der Wal, zoals ouders dat willen met hun kinderen. 'Leraar en kind zíjn niet gelijkwaardig, gedraag je dan ook niet zo. Wat nou 'zeg maar Kees'? Je hebt toch niet samen geknikkerd?'

Uit een enquête onder vierduizend leraren van CNV Onderwijs, kort na het incident in Nieuwegein, bleek dat veel respondenten zich onmachtig voelen in de klas. Ze voelen zich vaak onvoldoende gesteund door de ouders en door de schoolleiding en hebben vaak te maken met 'gezagsondermijnend gedrag' van de leerlingen - die daarop maar moeilijk aanspreekbaar zijn. Volgens de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) gaat door ordeproblemen in de klas bij een van de vier docenten een kwart van de onderwijstijd verloren. Reden voor de Britse regering om de leraren de inzet van fysieke middelen onder bepaalde omstandigheden toe te staan.

Onder Nederlandse leraren is er vooralsnog weinig behoefte aan verruiming van 'fysiek contact in negatieve zin', zegt Helen van den Berg, bestuursvoorzitter van CNV Onderwijs. 'Er zijn voldoende andere middelen om in te grijpen. Inzet van fysieke dwang is nooit acceptabel. Jij bent de volwassene, dus jij moet het hellend vlak zien te vermijden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden