Beesten in turbinehal

In de Haagse Electriciteitsfabriek staan de strandbeesten van Theo Jansen. De Animaris suspendisse uit 2014 is er in de maak.

DEN HAAG - Hoeveel pvc-buis hij in zijn leven al heeft gekocht, Theo Jansen heeft werkelijk geen idee. Wel heeft hij net vijftig kilometer van het 'kaaskleurige' spul besteld. 'Ik ben bang dat het eruit gaat en dan ben ik beroofd van mijn oerstof. Er is tegenwoordig steeds meer pvc met rode binnenkant, maar daar passen mijn zuigertjes niet in. Duitsland heeft wel grijze pvc, maar ik wil geen andere kleur. Vijftig kilometer volstaat voor de rest van mijn leven.'


Al bijna een kwart eeuw maakt Theo Jansen (Scheveningen, 1948) strandbeesten van pvc en Spaflessen, de 'windmagen' waarmee ze luchtdruk opbouwen. Zijn doel is een beest te scheppen dat zelfstandig heen en weer loopt langs de vloedlijn tussen Kijkduin en Scheveningen. 's Winters werkt Jansen in een loods aan de volgende generatie, 's zomers experimenteert hij op het strand. 'In het najaar verklaar ik de generatie voor uitgestorven en begin ik aan een nieuwe.'


Tijdelijk is zijn winteratelier gevestigd in de lege turbinehal van de E.ON Electriciteitsfabriek in de Haagse binnenstad. Generaties Animari staan er opgesteld, zoals de rigide ancora (1994), excelsus (2006) en de apodiacula (2013). Bij gebrek aan wind in de hal, mag je er zelf een aantal in beweging zetten. De hal van 60 bij 40 bij 40 meter oogt als een natuurhistorisch museum. 'Of een antimuseum, want het is hier een rauwe industriële stal. We hebben tien vrachtwagens zand op de vloer gestort. In 2003, in de Kunsthal, ging het toch wat keuriger.'


Het werk aan de Animaris suspendisse, het strandbeest van 2014, moet intussen wel doorgaan. Het tien meter lange en vier meter hoge gevaarte is bijna af. 'Dit jaar probeer ik de stormen de baas te blijven, want die zijn behoorlijk destructief. Aan de voorkant komt een spoiler van lege flessen. Het beest kan als het ware achter zijn neus schuilen. Hier komt nog een staart die het zand voelt. Als het zand zacht en droog is, gebeurt er niets, bij hard zand wel. Zo volgt hij de vloedlijn.'


De evolutie van de strandbeesten is niet rechtlijnig. 'Het sturen ging vorig jaar slechter, er zijn ook doodlopende takken.' Een na 2005 verlaten idee van 'skistokken' die de dieren helpen keren in de vloedlijn, komt juist weer terug. 'En dan maak ik weer zo'n hamer aan zijn neus die een tentharing in het zand slaat. Dan kan hij veilig stilstaan tot het weer gaat waaien.'


Hoe komt het dier weer los? Theo Jansen wijst op zichzelf. 'Ik moet ze nog ontzettend verzorgen.'


Paleontologisch veld


Op de tussenverdieping van de Haagse turbinehal ligt een paleontologisch veld, bezaaid met stukjes en stukken pvc. Klemmetjes, 'zenuwcellen' en hele poten van eerdere generaties strandbeest liggen er gerangschikt. Theo Jansen: 'Het is een historisch overzicht van de evolutie tot nu, een opgraving. Ik heb elke winter fossielen op het dakje van de cabin in mijn atelier gegooid. Van bijna elke vorm weet ik nog waarvoor het diende. Alles komt boven.'


Generator Strandbeest, E.ON Electriciteitsfabriek, De Constant Rebecqueplein 20, Den Haag. 14/3 t/m 3/5, vrijdag t/m zondag van 14-22 uur. electriciteitsfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.