Beeldvorming deed meer Kamerleden sneuvelen

H. van Baalen trok zich dit weekeinde terug als aankomend VVD-Kamerlid. In het recente verleden zijn vier Kamerleden en drie staatssecretarissen net als Van Baalen door onthullingen in de media in de knel geraakt....

Van onze verslaggeefster

Milja de Zwart

DEN HAAG

'De VVD is een grote partij geworden. Dat impliceert ook een grotere verantwoordelijkheid in het politieke krachtenveld. Derhalve dient ook de VVD de uiterste voorzichtigheid in acht te nemen bij het selecteren van kandidaten voor de Tweede Kamer.'

Dit commentaar van Elseviers Magazine is van 20 november 1982, maar opnieuw actueel. Ruim vijftien jaar geleden was de aanleiding de beëdiging in de Tweede Kamer van de in opspraak geraakte Telegraaf-verslaggever Jaap Metz.

Nu zou de beslissing van kandidaat-Kamerlid Hans van Baalen om zijn zetel in de Tweede Kamer niet te aanvaarden, reden kunnen zijn voor herplaatsing van het commentaar.

In Metz' tijd en voor Van Baalen zijn nog drie Kamerleden en drie staatssecretarissen door onthullingen in de media in de knel geraakt: de VVD-staatssecretarissen Schwietert (1982) en Evenhuis (1989), de PvdA'ers In 't Veld (1993), Rozenblad (1994) en Houda (1997) en het CDA-Kamerlid Duyn (1988).

Metz was nog de gelukkigste van dit zevental en zijn tactiek had Van Baalen tot voorbeeld kunnen strekken. Want anders dan Van Baalen dreigde hij meteen naar de rechter te stappen. Metz zat zijn periode in de Kamerbankjes uit. Zijn latere lotgenoten braken soms uit zichzelf, soms onder druk hun politieke loopbaan af.

Vlak voordat Metz werd beëdigd als Tweede-Kamerlid, onthulde Het Parool dat hij 64 duizend gulden had verdiend met publicitaire adviezen aan een malafide onroerend-goedhandelaar. Metz beweerde dat zijn advieswerk niet het dagelijkse werk, maar een hobby van zijn klant betrof: de 'autoracerij'. VVD-leider Nijpels nam daarmee genoegen, ook al omdat Metz had aangekondigd dat hij ongeacht Nijpels' oordeel zijn zetel zou aanvaarden.

Toen de Nieuwe Revu eind december 1982 'nieuwe feiten over VVD-Kamerlid' onthulde, was het te laat. In het blad zei de klant in kwestie dat het om 'omkoopgeld' ging, bedoeld om gunstige verhalen in De Telegraaf te krijgen. Metz was woedend en diende een strafklacht in wegens 'smaad, belediging en laster'. Twee jaar later werd de klacht geseponeerd. Niemand vernam nog iets van Metz. Als derde woordvoerder visserij kreeg hij niet de kans zijn maiden speech te houden.

De staatssecretarissen Schwietert, Evenhuis en In 't Veld traden allemaal heel snel af na voor hen schadelijke publicaties. Schwietert vertrok na 72 uur op Economische Zaken, nadat hij te hoog had opgegeven over zijn diploma's. Het PvdA-Kamerlid Rozenblad maakte precies dezelfde fout in 1994. Toen dit uitkwam in Trouw, trad hij nog dezelfde dag af.

Evenhuis was binnen een week weg van hetzelfde departement, toen uitkwam dat hij in geldzorgen zat en ruim twee ton had geleend van een drukkerij, die hij een jaar tevoren aan een flinke rijkssubsidie had geholpen. Omdat de staatssecretaris bovendien de Tweede Kamer had voorgelogen over de bestemming van het geld, was zijn positie onhoudbaar geworden.

In 't Veld was na acht dagen op Onderwijs weg, toen Vrij Nederland onthulde dat hij hoge neveninkomsten had als professor. In de terminologie van PvdA-leider Kok behoorde hij zodoende tot het verfoeide soort van 'bijklussende professoren'.

PvdA-Kamerlid Houda, die het te druk had met zijn florerende groothandel in mode om vol te kunnen houden dat niet hij, maar zijn vrouw de baas was, streed nog drie maanden tegen de negatieve beeldvorming in de publiciteit.

Hij trad onder druk van de fractie af.

CDA-Kamerlid, tevens veehouder Duyn hield het langst vast aan zijn zetel. In september 1986 hanteerde hij voor de camera's van het Journaal een verboden 'geboortekrik' om een koe te verlossen. Een jaar later werd de woordvoerder verkeer betrapt op rijden onder invloed. Maar hij vertrok pas weer een jaar later, toen zijn wagen was weggesleept van een parkeerplaats voor invaliden. Duyn was op werkbezoek in Utrecht om zich te oriënteren op een proefproject parkeerbeleid en was letterlijk studie-object geworden.

Deze petites histoires bewijzen de stelling van VVD-leider Bolkestein bij het terugtreden van campagneleider en kandidaat-Kamerlid Van Baalen, dit weekeinde. 'Dit is geen rechtszaak, maar een politiek proces, waarin de beeldvorming alles overheersend is', zei hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.