Beeldende kunst bak

BAK, voluit: Basis voor Actuele Kunst, mag dan gehuisvest zijn in Utrecht, het instituut heeft zijn naam opgebouwd met een lange reeks tentoonstellingen in het buitenland, lezingen en publicaties. 'We zijn geen instituut met een vast gebouw, waar je eenvoudig kan tellen hoeveel bezoekers de drempel zijn gepasseerd. We opereren internationaal', zegt Maria Hlavajova, artistiek directeur.


Haar BAK is een van de elf presentatie-instellingen in Nederland. Vijf van deze instellingen, die opereren als laboratoria voor internationale kunst, verliezen in de plannen van de regering na 2013 hun subsidie. Welke dat zijn, daarover wordt later beslist.


Op dit moment presenteert BAK op de Biënnale in Venetië werk van onder anderen Aernout Mik. Ook is er het langdurige Former West-project, opgezet met bijvoorbeeld het museum Reina Sofia in Madrid. In Utrecht mag BAK de afgelopen jaren niet meer dan een paar duizend bezoekers hebben getrokken, het internationale bereik is veel groter.


BAK ontvangt zo'n 500 duizend euro subsidie van het Rijk en 400 duizend van de gemeente. De eigen inkomsten stegen de afgelopen drie jaar tot ongeveer 30 procent van het totale budget. De presentatie in Venetië werd bijvoorbeeld deels bekostigd door de particuliere Soros Foundation. In Nederland is zulke steun moeilijker, wil Hlavajova wel kwijt.


'Ons soort instellingen is provocerend en kritisch. Het privémecenaat voegt zich daar niet makkelijk naar. En Nederland kent nog geen geschiedenis van gevers, zoals Amerika.'


Dat BAK ook een belangrijke basis in Utrecht moet hebben ontkent Hlavajova niet. Reden van de mogelijke verhuizing van BAK naar het Centraal Museum. Daar zal het publiek verleid worden om zowel het museum als het experimentelere BAK te bezoeken. En deelt BAK de kosten.


Mario Jellema (docent Reinwardt Academie)

'Ik heb hier tijdens Oerol aan een aantal vrienden gevraagd: kennen jullie BAK? Ze komen allemaal uit Utrecht, zijn bovenmatig in kunst geinteresseerd, maar niemand had er van gehoord. Dan is je zichtbaarheid in de stad dus nihil.


'Ik begrijp dat BAK veel internationaal opereert, maar je moet natuurlijk nooit je lokale connecties vergeten. Ik zou adviseren: zoek ambassadeurs voor je instelling in de stad.


En verlaag de drempel voor het publiek.


'Een instelling als BAK heeft de functie om experimentele kunst te laten zien. Geef je bezoekers dan wel gereedschap om te kunnen begrijpen waarnaar ze kijken. En geef aan waarom het relevant is wat je doet. Poneer vragen waarmee je je publiek aan het denken zet. En bekommer je ook om het begrip bij het publiek. 'Kunst moet zichzelf verklaren' - het adagium uit de jaren zestig - dat galmt nog steeds na.'


Johan Idema (adviseur cultuur van adviesbureau LAgroup):

'Het is duidelijk dat BAK een niche bedient in de beeldende kunst, en dat is prima. De vraag is: doen ze dat goed genoeg? Bereiken ze genoeg publiek? In eigen land zou het instituut BAK meer publiek kunnen trekken.


'Afhankelijk van de eigen ambities en de noodzaak van bezuinigingen, zou BAK drie scenario's voor de toekomst kunnen onderzoeken.


'Bundel je krachten: fuseer met gelijkgestemde instellingenn als De Appel in Amsterdam en Witte de With in Rotterdam. Zo creëer je een grote, nieuwe beeldende kunstinstelling met slagkracht.


'Word mobiel: geef je plek op en word een bijzonder, reizend productieteam. BAK is nu al sterk internationaal georiënteerd en trekt vooral in het buitenland bezoekers.


'Zoek een nest: vestig je in een bestaand museum, bijvoorbeeld het Centraal Museum of een universiteit, en creëer daar je eigen rol en plek.'


Edwin Jacobs (directeur van het Centraal Museum Utrecht):

'Een jaar geleden was ik in Istanbul bij het tweede congres in het kader van Former West, een project geinitieerd door BAK. Daar debatteerden meer dan 1500 experts, talenten en gevestigde kunstenaars een week over de rol van kunst in het politieke en maatschappelijke discours. Ik was daar zo van onder de indruk.


'Mijn advies aan BAK: schoenmaker, blijf bij je leest. Hou vast aan je theoretische benadering van kunst. Experimenteer. Zoek nieuwe wegen. Daar kan het Centraal Museum profijt van hebben. In 2013 hebben wij de slottentoonstelling van Former West. Wellicht gaat onze samenwerking nog verder, en wordt BAK bij ons ondergebracht. Wij concentreren ons op publiek en bereik. Het is mijn persoonlijke ambitie om en dus ook om de samenwerking met BAK, in haar eigen, zelfstandige rol, tot wasdom te laten komen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden