Bellen metOnze correspondent

‘Beelden uit overvolle Roemeense ziekenhuizen doen bijna denken aan wat je in Noord-Italië vorig jaar zag’

In een overvolle kebabzaak in hartje Boekarest vraagt niemand om een vaccinatiebewijs, terwijl de Roemeense ziekenhuizen uitpuilen met coronapatiënten. Wat is er aan de hand? We bellen met onze correspondent Oost-Europa, Arnout le Clercq.

Roemenië meldt inmiddels gemiddeld vijfhonderd coronadoden per dag. Beeld EPA
Roemenië meldt inmiddels gemiddeld vijfhonderd coronadoden per dag.Beeld EPA

Geen land in de wereld meldde in de afgelopen week zo veel sterfgevallen per hoofd van de bevolking als Roemenië. Hoe is de stemming daar?

‘Het is een vreemde situatie. Enerzijds heb je de dramatische situatie in de ziekenhuizen, maar anderzijds gaat het leven op straat door, met regels die niet of beperkt worden gehandhaafd.

‘Omdat weinig Roemenen gevaccineerd zijn, iets meer dan 30 procent, is het aantal besmettingen en doden hier heel hoog. In de afgelopen week was er gemiddeld sprake van meer dan vierhonderd coronasterfgevallen per dag, inmiddels zijn dat er dagelijks vijfhonderd. Begin oktober zag je al de eerste beelden uit de ziekenhuizen binnenkomen. Die waren heel griezelig, deden bijna denken aan wat je in Noord-Italië in het voorjaar van 2020 zag. De capaciteit van het zorgstelsel in Roemenië is beperkt. Dat leidt in combinatie met de grote hoeveelheid ongevaccineerden tot een enorme druk op de ziekenhuizen.

‘Tegelijkertijd is er geen paniek op straat. Mensen ontmoeten elkaar, het bedrijfsleven ligt niet volledig aan banden. Er zijn wel nieuwe beperkingen ingevoerd. Clubs en bars zijn nu gesloten, restaurants en winkels gaan dicht om 9 uur ’s avonds, voor ongevaccineerden is er een avondklok na 10 uur. Sowieso moet je gevaccineerd zijn om binnen te komen op veel plekken.’

Splijt dat de Roemeense samenleving in tweeën?

‘Dat is een beetje onduidelijk. Er zijn mensen die zeggen dat je met een negatief testbewijs deel kunt nemen aan het openbare leven, andere mensen zeggen van niet. Ik heb gegeten bij een grote, populaire kebabzaak in het centrum van Boekarest. Daar zouden ze dan bij mijn binnenkomst moeten controleren of ik gevaccineerd of genezen ben. Met tientallen stonden we in de rij, maar er was geen enkele controle.

‘Als je de proef op de som neemt, kun je binnenlopen bij een schoenenwinkel zonder gecontroleerd te worden. Maar ga je naar de drogist of naar het winkelcentrum zonder groene pas, dan kom je er niet in. De avondklok wordt niet echt gehandhaafd. Ik ben zelf een paar keer deze week na tien uur op straat geweest in Boekarest. Niemand heeft mij in de kraag gegrepen om een vaccinatiebewijs te laten zien.

‘Het lijkt Roemenen niet helemaal duidelijk wat er van hen wordt gevraagd, de communicatie over de maatregelen is slecht. Het land zit in een politieke crisis, nadat de regering aan het begin van deze maand viel. Het interim-kabinet heeft lang gewacht met de invoering van beperkingen. Dat heeft gedeeltelijk de situatie veroorzaakt zoals die nu is.’

Er worden nu bijna dagelijks vaccinatierecords gebroken. Zien de Roemenen eindelijk het belang van de prik in?

‘Ik moet bij die records de nuance aanbrengen dat het niet alleen maar eerste prikken zijn. Je moet een onderscheid maken tussen eerste, tweede en derde prikken, want Roemenië werkt ook met boostershots. Van de 150 duizend prikken die woensdag waren gemeld, waren er 110 duizend een eerste dosis.

‘Maar er is zeker beweging. Afgelopen weekend praatte ik met Roemenen tijdens een ‘vaccinatiemarathon’ in Boekarest. Sommigen kwamen een prik halen omdat ze bang waren om hun baan te verliezen. Anderen zagen de maatregelen echt niet zitten, al moeten ze nog drie weken wachten op hun vaccinatiecertificaat. Ook de situatie in de ziekenhuizen speelde een rol.

‘Tegelijkertijd zie je het effect vooral in de steden. Ik was gisteren op het Roemeense platteland, ten zuiden van Boekarest. Daar leeft de wens om een vaccinatie te laten zetten totaal niet, in ieder geval niet bij de mensen die ik heb gesproken. Wantrouwen en desinformatie vieren daar hoogtij. Desinformatie is een groot probleem in Roemenië, omdat het niet alleen op WhatsApp of Facebook wordt verspreid, maar ook op nationale televisie. Een aantal zenders heeft er een handje van om voor- en tegenstanders van het vaccin met elkaar te laten debatteren. Roemenen die ik daar sprak, wisten niet meer wie ze moeten geloven.’

In de steden lijken mensen in ieder geval langzaam tot inkeer te komen. Biedt dat hoop voor Roemenië?

‘Van de 19 miljoen Roemenen zijn er nu iets meer dan 6 miljoen volledig gevaccineerd. Optimistische bronnen, vooral van de regering, denken dat ze rond Kerst de helft van de bevolking geprikt kunnen hebben. Maar een gezondheidsexpert achtte dat woensdag in dagblad Libertatea veel te optimistisch.

‘Er is nu wat beweging, ook omdat deze totaal vleugellamme regering eindelijk de behoefte voelt om iets te doen qua maatregelen. Maar de weinig rooskleurige conclusie is dat ze er nog lang niet zijn. De ziekenhuizen liggen vol, maar in een kebabzaak met honderd man wordt niemand gevraagd om een vaccinatiebewijs. Die tegenstrijdigheid is de constante spanning die ik hier tegenkom.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden