Beelden helderen raadsel witte pakken niet op

Groene pakken, rode pakken, zwarte uniformen met reflectiestrepen, felblauwe hesjes, gele regenjassen, donkerblauwe overalls, camouflagepakken, witte leren jassen. De mannen die hielpen bij de berging na de Bijlmerramp droegen alle kleuren van de regenboog....

Dit blijkt uit video-opnamen van de bergingswerkzaamheden die de Volkskrant na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB)en een bezwaarschriftprocedure heeft mogen bekijken.

De beelden, die in totaal zeventien uur beslaan, geven een indruk van de gang van zaken op de rampplek de eerste dagen na de crash van een El Al-vrachtjumbo in de Bijlmermeer op 4 oktober 1992.

De banden zijn gemaakt door de rijkspolitie op 5, 6 en 7 oktober om het werk van het Rampen Identificatie Team (RIT) vast te leggen. De politie wilde de banden niet laten zien, vanwege de opnamen van slachtoffers. Ze kwamen vrij nadat schokkende beelden van de berging en indentificatie onherkenbaar waren gemaakt of uit de opnamen waren geknipt.

Het zijn de enige beelden van de bergingswerkzaamheden die nog bestaan. Er waren 42 banden, waarop de rampplek vanaf maandagmiddag 5 oktober met vaste camera's was gefilmd. Die banden zijn echter na een aantal jaar vernietigd, omdat ze in de weg stonden en er verder toch niets mee gebeurde.

De politietapes geven geen oplossing voor het raadsel van de mannen in witte pakken, die op de rampplek zijn gezien. De meeste getuigen noemen als tijdstip de nacht van 4 op 5 oktober. Toen werd nog niet gefilmd. De opnamen beginnen maandag 5 oktober rond het middaguur, met het bezoek van koningin Beatrix. Ze loopt langs de rokende puinhoop met minister-president Lubbers, bewindslieden en ambtenaren.

De beelden laten zien dat de berging veel rommeliger en trager verloopt dan in rampenfilms. Drie man in een hoogwerker verwijderen loshangende flatdelen om het werk op de rampplek, ver beneden hen, veilig te maken. Honderden hulpverleners kijken intussen werkeloos toe.

Schokkend zijn beelden van uitgebrande woningen. In een kamer is het frame van het bed het enige wat over is. Politie en brandweer zoeken zwijgend naar slachtoffers.

Slechts op één band is een dialoog te volgen. 'Herken je daar nog wat?' 'Nou, moeilijk, hoor.'

Als de bergers stuiten op het lichaam van een kind, worden de werkzaamheden stopgezet. Een hoogwerker voert een oranje bak aan waarin het stoffelijk overschot wordt gelegd. Het gaat door de lucht naar een legertent.

Niet alles is verbrand. Een politieman posteert zich voor de lens en houdt minutenlang een papier omhoog. Er staat een geometrisch figuur op; een soort vizier maar dan vierkant. Er lijkt een woord in cyrillisch schrift boven te staan. Maar hij houdt het papier achterstevoren en ondersteboven. Het vreemde woord is SONY.

De cameraman heeft ook een close-up gemaakt van een wrakstuk, dat herkenbaar tevoorschijn kwam uit de puinberg van het verpulverde vliegtuig, flat en huisraad. Volgens het typeplaatje gaat het om een 'galley assembly'. Dat blijkt het keukentje te zijn, niet zoiets spannends als een zwarte doos.

De beelden, die live worden ontvangen in het Amsterdamse beleidscentrum, maken het besluit van burgemeester Van Thijn om de berging te versnellen begrijpelijk. De brandweer gaat vanaf maandagavond de reusachtige berg met mandjes, kruiwagens en schoppen te lijf. Wrakstukken gaan in groene containers, het puin gaat in gele.

Het werk verloopt tergend langzaam. Intussen neemt de onrust over het aantal slachtoffers toe. Dinsdagochtend komen grijpers en graafmachines in beeld en begint de puinberg zichtbaar te slinken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden