Beeld van verstrooide goedzak bijgesteld

Twee dagen na zijn overlijden staat Ronald Reagan al op de cover van Time, lachend, Stetson-hoed op het gebruinde hoofd....

Lovende woorden voor de man die tijdens en kort na zijn presidentschap door menig journalist en biograaf, zowel in Europa als in de Verenigde Staten, werd afgeschilderd als een oppervlakkige, verstrooide goedzak die slaapwandelend over het toneel van de wereldpolitiek strompelde. Dat beeld verdiende aanpassing. Time betoont zijn waardering voor de man die de Amerikanen weer in zichzelf deed geloven en voor Reagans 'grote bijdrage' aan het bedigen van de Koude Oorlog.

In strijd met de destijds heersende progressieve opvattingen aan beide zijden van de oceaan was Reagan er heilig van overtuigd dat hij de Sovjet-Unie 'het Rijk van het Kwaad' tot toegeeflijkheid kon dwingen door de wapenwedloop op te voeren. Al in de verkiezingscampagne van 1980 betoogde hij dat de Sovjeteconomie te zwak was om de Amerikanen bij te benen als zij hun defensie-uitgaven drastisch zouden verhogen. Die voorspelling deed hij vijf jaar voordat de hervormer Gorbatsjov de macht in het Kremlin overnam en negen jaar voordat het communisme instortte. Reagans denkbeelden mochten simpel zijn geweest, zijn ideologische (anticommunistische) overtuigingen waren sterk.

Ook in de nationale politiek is Reagans erfenis nog steeds voelbaar. Onder zijn invloed schoof de Republikeinse Partij flink op naar rechts; van een betrekkelijk gematigde werd het een sterk conservatieve partij. Ook de Democraten ondergingen een zekere verrechtsing. Het was, aldus Time, de politieke nalatenschap van Ronald Reagan die de Democraat Bill Clinton in de jaren negentig dwong te beloven dat hij zou snoeien in overheidsvoorzieningen. 'Het tijdperk van big governmentis voorbij', zou Clinton de Amerikanen voorhouden.

Dat president Reagan zijn beloften niet altijd nakwam, werd hem door het Amerikaanse publiek vergeven. Zijn retoriek was zo aansprekend dat de feiten minder leken te tellen. Hij beloofde te streven naar een evenwichtige begroting, maar liet aan het eind van zijn ambtstermijn een enorm begrotingstekort na. Een gevolg van exploderende militaire uitgaven en belastingverlaging.

De Amerikaanse kiezer lag er niet wakker van: het directe genot van lagere belastingen drukte het abstracte probleem van het begrotingstekort naar de achtergrond. De huidige regering-Bush hoopt dat dit nog steeds zo werkt.

Aan de 'echte' Reagan-jaren, de 'jaren van rode bretels, bedrijfsovernames en van The Bonfire of the Vanities', kwam volgens Time halverwege Reagans tweede termijn een einde. Het Iran-Contraschandaal verbrak de betovering. Maar aan het rauwe kapitalisme dat aanvankelijk nog weerzin opwekte, lijken de Amerikanen inmiddels gewend. De jaren negentig met hun jonge aandelenhandelaren en miljonairs hadden veel weg van het Reagan-tijdperk. De yup is niet meer weg te denken uit het Amerikaanse leven, ook al heet hij niet meer zo.

Zal Amerika ooit een post-Reagan-tijdperk kennen?, vraagt Time zich af. Het impliciete antwoord: voorlopig niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden