Beeld PvdA niet bemoedigend na elf jaar als regeringspartij

Onder leiding van burgemeester Brouwer van Utrecht werd de de structuur van de PvdA onderzocht. De uitkomst kan partijgenoten zorgelijk stemmen....

De uitkomst van de speurtocht van Utrechts burgemeester Annie Brouwer naar de staat van de organisatie van 's lands grootste regeringspartij moet haar hebben verrast. Conclusie: de leden voelen zich vervreemd van de landelijke partij-organisatie. Ze weten zelfs niet hoe de structuur in elkaar zit. Ze worden door de hiërarchisch bureaucratische partij voor voldongen feiten gesteld en hebben geen deel aan de meningsvorming van de ogenschijnlijk goed geöliede regeringsmachine. Brouwer stuitte op een hartenkreet: geef ons de partijraad terug!

Brouwer en haar commissie wilden dat in geen geval. De partijraad werd in 1992 afgeschaft, omdat de sociaal-democraten na twaalf jaar oppositie weifelend aan regeringsverantwoordelijkheid waren begonnen. De partijraad ondermijnde voor de buitenwacht de betrouwbaarheid van de PvdA.

Historische vergelijkingen gaan vaak mank, maar de parallel met het oppermachtige CDA uit de jaren tachtig is niet vergezocht. Premier Lubbers domineerde het CDA dat afhankelijk van hem was, dissidente opvattingen over gevoelige onderwerpen werden niet geaccepteerd, omdat het succes niet in gevaar mocht worden gebracht. Het democratische tekort in het CDA was schrijnend, zo bleek uit zelfonderzoek na de verpletterende verkiezingsnederlaag van 1994.

Nu is premier Kok de electorale joker van de PvdA, discussies over de aftrek van de hypotheekrente zijn uit den boze. De commissie-Brouwer stelt vast dat de invloed van de partijleden zeer gering is.

Onduidelijk is of het door de commissie-Brouwer voorgestelde Politiek Forum, als moderne variant van de partijraad, soelaas biedt. Het gremium van honderd PvdA'ers wordt gerecruteerd uit de regio's, kenniscentra en organisaties binnen de PvdA, opinieleiders en prominente deskundigen.

De partij is er, ondanks de positieve peilingen, niet goed aan toe. Het ledenbestand loopt al jaren gestaag terug. Ruzie over haar functioneren leidde tot het vertrek van partijvoorzitter Van Hees en het is de vraag of die stagnatie nog voor de verkiezingen kan worden goedgemaakt.

De PvdA-fractie in de Tweede Kamer vaart daar niet blind op. Met een blik op de ruzies op het partijkantoor aan de Herengracht besloot zij haar fractiebestuur uit te breiden met twee nieuwe leden.

Eén van de redenen is dat het bestuur van de fractie verwacht dat zij in aanloop naar de verkiezingen de spil moet vormen naar het electorale succes in 2002. Daar bovenop komt nog eens de ruzie over het beginselprogramma van de commissie-Witteveen.

Het beeld van de PvdA in haar elfde jaar als regeringspartij is niet bemoedigend. Melkert is weliswaar de kroonprins, maar over zijn electorale aantrekkingskracht bestaan grote twijfels. Als hij Kok opvolgt, durft men tegelijkertijd geen coalitiewissel aan. Het is zeer de vraag of Wim Kok in 2002 met een gerust hart de deur in het slot kan laten vallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden