Beeld lag bijna op bodem van de Maas

Onbekende ‘zakenman’ had kunstwerk in zijn garage. ‘Voor middernacht moest ik het komen ophalen, anders zou het voorgoed verdwijnen.’

Het scheelde maar een haar of het beroemde beeld dat Zadkine maakte van Vincent van Gogh was op de bodem van de Maas terechtgekomen. De laatste eigenaar van het gestolen bronzen kunstwerk schrok zich wild, toen zes rechercheurs op de ochtend van 19 april binnenvielen bij zijn relatie, de Zwolse privédetective Sander van Betten. Hoewel het ging om een andere zaak – de speurder wordt verdacht van het betalen voor vertrouwelijke politie-informatie – vreesde de nerveuze ‘zakenman’ dat de politieactie iets te maken had met de Van Gogh-buste. Hij wilde ervan af.

Kort na de inval ging dan ook de telefoon bij Van Betten. ‘Hij zei dat ik het beeld voor middernacht bij hem moest komen ophalen, anders zou het voorgoed verdwijnen. De cliënt was doodsbang dat de politie de gestolen buste zou vinden. Na overleg met mijn advocaat ben ik meteen naar hem toe gegaan. Op het moment dat ik ging rijden, zijn er faxen gestuurd naar de ambassade en justitie in Frankrijk.’

Eind 2008 had de zakenman, ‘een vaste cliënt’, contact opgenomen met de privédetective. ‘Het beeld stond bij hem in de garage. Hij wilde het kwijt omdat de herkomst duister was. Het was een in 1989 gestolen buste van Zadkine, merkte ik al snel. Ik heb de Centrale Recherche Informatiedienst en Interpol benaderd, maar ze reageerden niet. Dus heb ik uiteindelijk via kunsthandelaar Arthur Brand contact opgenomen met de autoriteiten in Frankrijk. Met hen sprak ik af dat Brand en ik de buste zouden overhandigen op de ambassade in Den Haag.’

Trots laat Van Betten foto’s zien die op de ambassade zijn gemaakt, en een verklaring van officier de liaison Yann Palleau. ‘Ze zijn dolbij dat het kunstwerk terug is.’

Wie zijn mysterieuze cliënt is, wil Van Betten niet zeggen. ‘Deze man wil geen problemen. Maar als ooit een financiële vergoeding wordt gegeven, want daar hopen we op, zal ik die doorspelen.’

Volgens Brand verkeerde het beeld twintig jaar lang in het criminele circuit. ‘Criminelen geven soms kunst als onderpand, als ze zogenaamd geen geld hebben. Vaak zie je hen nooit meer terug en blijf je zitten met onverkoopbare, gestolen kunst. Uiteindelijk is het bij een eerlijke zakenman terechtgekomen. Toen hij zijn geld niet kreeg, besefte hij dat iets mis was met dat beeld in zijn garage.’

Volgens Brand had de bemiddeling finaal verkeerd kunnen aflopen. ‘We hebben bewust geen beloning gevraagd voor de teruggave van het beeld. Anders word je gepakt voor heling of chantage. Gelukkig is dit belangrijke kunstwerk behouden gebleven.’

De politie deed onlangs huiszoeking bij Van Betten omdat hij een van de verdachten is in het onderzoek ‘Knobbelzwaan’, dat draait om omkoping van ambtenaren. Naar verluidt zou de detective bij een tussenpersoon gegevens hebben opgevraagd die afkomstig zijn van de politie.

Van Betten is woedend over de inval. ‘Misschien zes keer per jaar ga ik voor cliënten op zoek naar antecedenten of de eigenaar van een kenteken. Dat kan illegaal zijn maar je moet niet overdrijven. Het is net zoiets als een keer 180 km rijden op de snelweg. De politie reageert buitenproportioneel. Ik handel niet in informatie, maar heb soms iets nodig in het kader van een groter onderzoek. Mijn werk is vooral het observeren van criminelen, fraudeurs en vreemdgangers. Ik sta aan de goede kant van de wet. Vanwege mijn werk als VVD-raadslid in Hasselt en Zwartewaterland heb ik een lintje gekregen. Namens de belangenorganisatie van detectives praat ik met Tweede Kamerleden. Terwijl Nederland me pakt voor iets kleins, beschouwt Frankrijk me als een held.’

De buste van Zadkine heeft een week in zijn woonkamer gestaan. ‘Eén keer heb ik hem snel verstopt, toen de politie belde dat ze mijn laptop kwamen terugbrengen. Ik heb het beeld toen op een steekwagentje gezet en in mijn bed gelegd. Later zat ik weer gezellig naast Eenoor, zo noemde ik Van Gogh, op de bank tv te kijken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden