Bedum is wel trots, maar pronkt niet met Robben

Arjen Robben is de man die het verschil moet maken tegen Chili, zeker nu Robin van Persie geschorst is. Robbens succesvolle carrière heeft zijn geboortedorp ingrijpend veranderd.

Of de Bedummers trots zijn op Arjen Robben? In de bestuurskamer van SV Bedum moet Remko de Rijk (50), oud-penningmeester van de club, even nadenken. Zestien jaar geleden verhuisde hij naar Bedum, maar zijn roots liggen in Spijkenisse. Dat maakt dat-ie insider en buitenstaander tegelijk is.


Nog altijd zijn er momenten dat De Rijk 'die Rotterdammer' is. Eentje die twintig woorden nodig heeft om iets duidelijk te maken, waar Bedummers er zelf aan hooguit zeven genoeg hebben. Of nul, als iets voor zich spreekt.


Hij vertelt over die keer dat hij zich, net nieuw in Bedum, had aangemeld voor het bedrijvenvoetbal. In zijn eerste wedstrijd stond hij tegenover een iel ventje van amper 14 jaar. Ik dacht: da's lekker beginnen. Maar snel dat-ie was, niet normaal! Zijn eerste actie was pats, boem, doelpunt. Zijn tweede ook. Ik dacht: waarom heeft niemand me gewaarschuwd? Op maandag vertelde ik het op mijn werk. Ze zeiden: o joh, dat is Arjen Robben. Toen merkte ik hoe de Bedummer in elkaar zit: die is wel trots op Arjen, maar hij pronkt er niet mee.'


8.000 inwoners. Randje aardbevingsgebied. Derde halte op de spoorlijn Groningen-Delfzijl. Dat is Bedum.


Het was begin jaren tachtig dat Hans en Marjo Robben in dit dorp een nieuwbouwwoning betrokken. Hans Robben: een talentvolle, ietwat trage verdediger uit Emmen die bij FC Groningen onder contract stond en overdag een opleiding tot gymleraar volgde. Marjo: een kwieke dame met een voorliefde voor turnen. Ze kenden elkaar van de middelbare school, het was liefde op het eerste gezicht.


Eerst waren ze gaan samenwonen bij Marjo's ouders, in Groningen, daarna vestigde het stel zich 10 kilometer buiten de stad, in Bedum. Hier, op de Vogelkers 11, werd op maandagavond 23 januari 1984 hun zoon geboren. Ze noemden hem Arjen.

Stadse proatjes

Vlak bij Arjens ouderlijk huis ligt nu het Cruyff Court, het veldje dat in 2003 door de Cruyff Foundation aan de jeugd van Bedum werd geschonken, nadat Arjen was gekozen tot 'Talent van het Jaar'. Vaak wemelt het er van de voetballertjes, zegt Wilte Everts (60). 'We hebben afspraken met de buurt moeten maken over tot hoe laat de verlichting aan blijft.'


Everts, een rustige man met een vrolijke uitstraling, was van 1991 tot 2009 burgemeester van Bedum. Hij maakte de opkomst van Arjen Robben van dichtbij mee. Op verzoek laat hij de belangrijkste plekken in het dorp zien, zoals het Cruyff Court, de FrieslandCampina zuivelfabriek en de ophaalbrug over het Boterdiep. Die brug, de Gele Klap genaamd, is de toegangspoort van het dorp.


Everts begint te lachen. 'Vroeger stond daar altijd een man die vanwege een spierziekte ongecontroleerde bewegingen maakte. Mensen die hier niet vandaan kwamen dachten dat hij het verkeer regelde. Dan liep het helemaal in de soep.'


Even verderop ligt de stad Groningen. Daar hebben ze 'stadse proatjes', zegt hij. De Bedummer zelf reageert doorgaans gereserveerd. 'Men kijkt eerst de kat uit de boom. Je wordt hier niet zomaar geaccepteerd.'


Geen wonder dat Leo Beenhakker onverrichter zake uit Bedum vertrok toen hij als technisch directeur van Ajax Arjen wilde overhalen om naar Amsterdam te komen. Bij zijn entree in de nieuwbouwwijk begroette Beenhakker Marjo al helemaal verkeerd met een randstedelijk: 'Zo meissie'. Toen hij vervolgens een map tevoorschijn haalde waarop Arjan stond in plaats van Arjen was een overgang naar Ajax helemaal van de baan. Beenhakker, die de verkeerde spelling weet aan een typefout van zijn secretaresse, kreeg uit beleefdheid nog een kopje koffie, maar zat opvallend snel weer in de auto terug naar het westen.


De scherpe kantjes zijn er inmiddels vanaf maar in de jeugd van Arjen was Bedum streng gereformeerd. Wie het dorp nadert, ziet van verre al de silhouetten van de vijf kerken, waaronder de beroemde Walfriduskerk, die met 4,18 graden uit het lood nog schever is dan de toren van Pisa.


Vroeger stuurde de ene helft van het dorp zijn kind naar de christelijke voetbalclub CVVB, de andere helft ging naar de openbare vereniging, Bedum. Arjens ouders kozen voor VV Bedum. Ze hebben niets met het geloof, en al zijn vriendjes speelden daar.


Er doen in het dorp veel verhalen de ronde over hoe goed Arjen Robben als pupil al was. In een uitwedstrijd bij Oranje Nassau maakte hij ooit zeventien doelpunten, zijn persoonlijk record. Maar de mooiste anekdote is die over de keer dat hij zijn voetbalschoenen was vergeten mee te nemen. Vader Hans, destijds ook zijn trainer, was onverbiddelijk: geen schoenen is niet voetballen. 'Ga ze thuis maar halen, wij beginnen vast.'


Terwijl Arjen zo hard als hij kon naar huis fietste, kwam zijn ploeg op een steeds grotere achterstand. Een afgang dreigde. Totdat Arjen weer hijgend kwam aangefietst en nog precies op tijd was om met een paar onnavolgbare rushes de achterstand om te buigen in een overwinning.


Op zijn zolderkamer, op de Havik 11, een vrijstaande woning in het noorden van het dorp, hingen sjaals van Tottenham Hotspur en Barcelona. Dat waren clubs waarvan hij fan was sinds hij op vakantie de stadions had bezocht. Zijn favoriet was Romario, de Braziliaanse dribbelaar van PSV die je het ene moment kon laten tandenknarsen van ergernis en het andere moment kon laten jubelen van bewondering na een briljante actie.


Zo'n speler zou Robben later ook worden. Maar op 16-jarige leeftijd lag zijn horizon nog niet ver voorbij Bedum. Als 12-jarige was hij naar FC Groningen vertrokken. Ooit in het Oosterpark stadion spelen, met zijn steile tribunes, daar hielden zijn dromen op.


Op 17 december 2000, op een koude winterdag aan de Zaagmuldersweg in Groningen, was het zover. Robben draaide Feyenoord-verdediger Kees van Wonderen helemaal dol, net zoals hij dat een paar jaar eerder bij Remko de Rijk had gedaan. Op die middag begon het allemaal, zou Hans Robben later zeggen.


In sneltreinvaart voltrok zich vervolgens de carrière van zijn zoon: van Groningen naar PSV, in 2004 van PSV naar Chelsea, dat hem voor 18 miljoen euro wegkocht uit Eindhoven, vervolgens in 2007 voor 35 miljoen euro naar Real Madrid om uiteindelijk in 2009, voor 25 miljoen euro, bij Bayern München te belanden. Daar behaalde Arjen Robben in 2013 het grootste succes uit zijn loopbaan: het winnende doelpunt maken in de Champions Leaguefinale tegen Borussia Dortmund. En nu blinkt hij uit op het WK. Wat je noemt een droomcarrière.

Paars

In de bestuurskamer van SV Bedum zit Remko de Rijk aan de lange, rechthoekige tafel. De muren, het meubilair; bijna alles is paars. Vorig jaar kwam het tot een fusie tussen VV Bedum (blauw) en CVVB (rood). Vandaar dat paars, al polderend, tot nieuwe clubkleur werd gekozen. Oké, dat is misschien niet een vaak voorkomende kleur in het voetbal, maar beide kampen konden ermee leven. Dat was gezien de eerdere weerstand tegen de fusie al heel wat.


Toen De Rijk in 2007 als penningmeester van VV Bedum begon, stond de vereniging er niet best voor. Maar toen bleek er zoiets als een solidariteitsbijdrage te bestaan: een regeling bedacht door wereldvoetbalbond FIFA die inhoudt dat (amateur)clubs bij een transfer van een oud-speler een deel van de opleidingskosten kunnen terugvorderen. Voor Bedum kwam dat neer op 0,25 procent van de transfersommen van Robben: een bedrag van in totaal 225.000 euro.


Het duurde even tot hoe het 'Robbengeld', zoals dat in Bedum wordt genoemd, op de rekening van de vereniging kwam. In al zijn onwetendheid stuurde de penningmeester na Arjens transfer van Chelsea naar Real Madrid een factuur naar een adres dat hij van de website van de Spaanse club had geplukt. Een antwoord bleef uit. 'Een brief naar Sinterklaas had meer kans van slagen gehad, denk ik', beseft hij nu.


Uiteindelijk is alles keurig geregeld, mede dankzij Hans Robben, die steevast in contracten liet opnemen dat werkgevers van zijn zoon Bedum niet moesten vergeten. Dus toen Real Madrid in 2008 de Spaanse titel won, werd opeens 8.000 euro gestort op de rekening van de club. 'Bleek dat er een kampioenspremie bij de transfer was opgenomen. Wisten we niet.'


De penningmeester kan niet verhullen dat er ook fricties ontstonden. Toen het bestuur aan Arjen vroeg waaraan de transfergelden het beste besteed kon worden, had hij zonder omwegen geantwoord: de jeugd. Dat is vastgelegd. Er staan nu veel meer gediplomeerde jeugdtrainers langs de lijn, de contributie werd jarenlang niet verhoogd en elk jeugdlid kreeg in 2004 een bal cadeau.


Maar de druk op De Rijk om het Robbengeld te laten rollen nam toe. Kon die Rotterdammer niet wat guller zijn? Hij zag mechanismen ontstaan die je ook ziet in een dorp waar de hoofdprijs van de Postcodeloterij valt. Er ontstonden twee kampen.


Zelfs voor de jaarlijkse worstenactie, waarbij leden de deuren langsgaan om droge worst te verkopen, was minder animo. 'De directe noodzaak was er niet meer. We werden als vereniging wat gemakzuchtiger.'


Op een aanvulling van het Robbengeld hoeft de vereniging nu niet meer te rekenen. Hun beroemdste lid is de 30 net gepasseerd, dan houdt de solidariteitsbijdrage op. 'Als we nog een keer een slag hadden willen slaan, dan had Arjen een paar jaar terug naar Galatasaray moeten gaan.'


Van het Robbengeld is nog 120.000 euro over. Dat staat geparkeerd en kan niet zomaar worden uitgegeven. Dat gebeurt pas na informeel overleg met vader Hans.


Terugkijkend concludeert De Rijk dat het geld een geschenk uit de hemel is geweest. Niet voor niets is Arjen erelid. 'Zonder zijn transfers had de vereniging nu niet meer bestaan.' Maar er is ook een andere kant. 'Bij de Postcodeloterij krijgen de prijswinnaars begeleiding aangeboden. Dat was hier met het Robbengeld misschien ook zo gek niet geweest. Geld verandert mensen. Het heeft ons minder creatief gemaakt. Dat is jammer.'


Voor zijn bungalow aan de rand van Bedum parkeert oud-burgemeester Everts zijn auto. De Robbentour zit erop, tijd voor koffie. Nee, in tegenstelling tot de voetbalvereniging is het dorp nooit financieel wijzer geworden van de voetballer, zegt hij. Maar al die aandacht zorgde wel voor een ongekende vergroting van de naamsbekendheid. 'Wie Bedum zegt, zegt Arjen Robben', aldus Everts. 'En zonder hem was het Cruyff Court hier natuurlijk nooit gekomen.'


Aan de keukentafel bladert Everts door een stapel kranten. Allemaal over Bedum en Robben. En soms over hemzelf. Hij laat een foto zien van de uitreiking van de Talent van het Jaar prijs, in een Hilversumse televisiestudio. Naast een blije Robben staat een stralende burgemeester. 'Het was een sjieke bedoening daar', herinnert Everts zich. 'De zaal zat vol mensen die ik van tv kende. Het voelde daardoor op een vreemde manier vertrouwd. Wat me gaandeweg wel opviel: ze hadden het vooral druk met zichzelf.'


Dankzij Robben was het net iets leuker om burgemeester te zijn. Everts schudde Johan Cruijff de hand ('Een oprecht aardige man') en hij werd geïnterviewd door buitenlandse journalisten. Alleen jammer dat ze dan na afloop schreven dat Bedum 'a sleepy town' was. Tikkeltje geërgerd: 'Die mensen liepen hier overdag rond. Ja, dan werkt de Bedummer.'


Vader Hans en moeder Marjo wonen nog steeds in het dorp. Als ergens de impact voelbaar is van Arjens succes, dan is het wel bij hen. De hele wereld hebben ze gezien, maar ze zijn ook iets kwijtgeraakt: een normaal leven. Geregeld stonden verslaggevers onaangekondigd voor de deur. Was er opeens een Robben-wandeltocht langs hun huis. Dachten mensen dat ze schatrijk waren geworden. En met wie ze ook praatten, altijd kwam het gesprek weer op Arjen terecht. Marjo werd er zo moe van dat ze haar baan bij het postkantoor opzegde. Ze kon er niet meer tegen.


'Een praatje met Hans begint over het werk, maar eindigt vanzelf met Arjen', erkent oud-penningmeester De Rijk. 'Het is spannend, iets onbereikbaars. Je weet dan net even wat meer dan een ander. Dat maakt jezelf weer interessanter.' Het meest merkt hij dat nog buiten het dorp. 'Als ik zeg dat ik uit Bedum kom, vragen mensen automatisch of ik Arjen Robben ook ken. Als ik dan ja zeg, gaat iedereen er eens goed voor zitten.'

Een uitgebreide versie van dit artikel staat in Veld 1, de jongensdromen van Oranje, dat op 12 mei is verschenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden