Bedrijven vrezen duurder water door winstuitkering en belastingen Watersector verdeeld over liberalisering

De watersector reageert verdeeld op het kabinetsplan om de watervoorziening te liberaliseren. Gisteren ging het kabinet akkoord met het plan van minister De Boer van Milieu om de 28 regionale waterbedrijven te onderwerpen aan beperkte marktwerking....

Van onze verslaggeefster

AMSTERDAM

De nieuwe Waterleidingwet moet nog geschreven worden, de Tweede Kamer moet er nog mee instemmen en de plannen zullen niet vóór 2001 worden doorgevoerd. In eerste instantie moet de Kamer beslissen of zij het eens is met de Hoofdlijnennotitie, die het kabinet vrijdag aanvaardde.

De VEWIN, de overkoepelende organisatie van waterbedrijven, stelt dat marktwerking de tarieven niet per definitie drukt. 'Je hoeft niet te liberaliseren om meer efficiency te krijgen', aldus directeur E. Cals. Het huidige systeem is in zijn ogen goed genoeg.

Cals denkt dat de kosten verlaagd kunnen worden door maatstafvergelijking (benchmarking) te introduceren: 'Dit jaar beginnen we met het cijfermatig vergelijken van waterbedrijven.'

Door geografische en historische verschillen is het moeilijk de prestaties van waterbedrijven te vergelijken. Het ene bedrijf beschikt over goedkoop grondwater, het andere moet smerig rivierwater zuiveren. Sommige bedrijven hebben moderne installaties, andere zitten met lekkende leidingen. Daardoor is het moeilijk te beoordelen of een bedrijf te veel voor zijn water rekent.

Volgens de minister is er externe druk nodig om de waterbedrijven efficiënter te laten werken. Daarvoor zou concurrentie moeten worden ingevoerd. Bij een product als water is dat echter moeilijk: vervoer van water is duur, aanleg van een tweede leidingennet voor drinkwater is onhaalbaar. Daarom wordt gezocht naar een speciale marktwerking.

Het plan van De Boer lijkt op het systeem dat in Frankrijk bestaat: de eigendom van de leidingen is van de overheid en de operationele taken worden uitbesteed aan degene die het het goedkoopst kan exploiteren.

De Boer wil grote afnemers - zoals bierbrouwerijen, die jaarlijks een miljard liter water nodig hebben - laten kiezen bij wie ze hun water kopen. De consument blijft aangewezen op zijn regionale leverancier. Die zal worden aangezet tot meer efficiëntie door maatstafvergelijking. Na vijf jaar zal de marktwerking worden geëvalueerd. Als een waterbedrijf te duur werkt, loopt het management het risico weg te worden gestuurd.

J. Huberts, directeur van Watermaatschappij Limburg, is overtuigd van de voordelen van marktwerking. 'Er is pressie van buitenaf nodig om efficiënter te gaan werken.' De raden van commissarissen bij de bedrijven zouden niet goed genoeg zijn toegerust voor hun toezichthoudende taken omdat zij grotendeels uit ambtenaren bestaan. 'Zij weten niet veel van de bedrijfsmatige exploitatie van bedrijven.'

Volgens G. van Nuland, van het West Brabantse WMWB, zou liberalisering veel nadelen hebben. De efficiëntie die bedrijven door de tucht van de markt zouden bereiken, zou teniet worden gedaan door nieuwe kosten die ondernemingen krijgen als ze commercieel worden, zoals vennootschapsbelasting en winstuitkering aan de aandeelhouders. Volgens Cals van VEWIN is het grootste nadeel van de huidige plannen dat het verband tussen kosten en prijs zoek raakt als de ondernemingen winst gaan maken. Momenteel wordt er wellicht niet steeds efficiënt gewerkt, maar de tarieven zijn wel gekoppeld aan de kosten.

Hij waarschuwt voor ontwikkelingen als in Engeland waar de directeuren van geprivatiseerde waterbedrijven hun eigen salarissen hebben opgeschroefd zonder dat de bedrijven veel beter presteerden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden