Bedrijven stappen niet op vanwege topinkomens

Nederland scoort hoog als vestigingsplek...

AMSTERDAM De voornaamste aanbeveling van de Commissie-Frijns, die de vinger aan de pols moet houden bij de kwaliteit van het Nederlandse ondernemingsbestuur, krijgt weinig tekst en uitleg mee. Op pagina 96 van het woensdag verschenen rapport staat dat de Nederlandse regering geen wettelijke maatregelen moet nemen tegen excessieve beloningen voor topmanagers. Die zouden ‘het Nederlandse vestigingsklimaat’ voor multinationals wel eens ‘negatief kunnen beïnvloeden’.

Waarop is die gedachte gebaseerd? Niet op verwijzingen naar onderzoek waaruit blijkt welke bokkensprongen multinationals maken als zij van de overheid hun beloningsbeleid moeten aanpassen; evenmin bevat het rapport schrijnende praktijkvoorbeelden die minister Bos van Financiën , die zulke maatregelen wél wil nemen, schrik moeten aanjagen.

In een interview met de Volkskrant verduidelijkt Frijns: ‘In de praktijk zie je dat relatief frequent wordt nagedacht over verplaatsing van de zetel. Je moet niet onderschatten dat het eigenbelang van bestuurders meetelt als de plek van een hoofdkantoor wordt gekozen.’ Hoe Frijns dit weet? Topmanagers vertrouwden hem dit toe. De directies van Shell, Akzo, Unilever en Philips schreven vorige maand ook een brief aan het kabinet met die strekking.

Maar experts op het gebied van vestigingsbeslissingen hebben hun twijfels. ‘Ik ben nog nooit een besluit tegengekomen waarbij het inkomen van de topbestuurders van doorslaggevend belang was’, zegt Jan Siemons, bij Ernst & Young eindverantwoordelijk voor advisering over locatiebeslissingen bij het internationale bedrijfsleven.

Bij de vestigingsbeslissing spelen een groot aantal factoren een rol, waaronder de totale kosten, de bereikbaarheid, het opleidingsniveau, de talenkennis en de productiviteit van potentiële werknemers, de stabiliteit van het overheidsbeleid, het belastingklimaat en de afstand tot de afzetmarkt van het bedrijf. Siemons: ‘Japanners hechten er bijvoorbeeld veel waarde aan dat hun kinderen naar een goede school kunnen.’

Door de bank genomen heeft Nederland zijn zaakjes volgens Siemons juist goed voor elkaar. ‘Een stad als Amsterdam scoort veel beter dan bijvoorbeeld Londen.’ Al was het maar vanwege de prijzen voor onroerend goed in Londen en het prettige leefklimaat in Amsterdam. ‘Natuurlijk is er concurrentie om internationale topmanagers, maar als een Nederlands bedrijf die wil aantrekken uit het buitenland dan kunnen zij altijd wel profiteren van belastingvoordelen.’

Uit onderzoek dat Ernst & Young in 2005 deed voor het ministerie van Economische Zaken, blijkt dat Nederland door internationale bedrijven gezien wordt als de aantrekkelijkste vestigingsplek van Europa na Zwitserland. Opvallend: ook Zweden doet het goed, terwijl daar de inkomensverdeling veel gelijker is en het hoogste belastingtarief veel hoger is dan in Nederland.

Piet Pellenbarg, hoogleraar economische geografie aan de Rijksuniversiteit Groningen, zegt dat het in theorie niet eens zo lastig of duur is om een hoofdkantoor van Nederland naar het buitenland te verplaatsen. ‘Bij een hoofdkantoor gaat het vaak maar om een beperkte groep van pakweg tweehonderd topmanagers. Die zitten niet met hun wortels in de grond, ze nemen echt niet vijf dagen per week achter hun bureau plaats, ze zijn juist veel onderweg.’

Maar in de praktijk kwam verplaatsing de afgelopen decennia niet of nauwelijks voor. Wel bij Reed Elsevier, dat zijn hoofdkantoor in Amsterdam zeven jaar geleden opdoekte, maar dat was omdat het bedrijf moest reorganiseren en in Londen en New York ook nog hoofdkantoren had. Andersom komen veel buitenlandse bedrijven met hun hoofdkantoornaar Nederland vanwege het aantrekkelijke belastingklimaat voor holdings.

Pellenbarg kent dan ook geen wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat belastingmaatregelen voor het topmanagement van invloed zijn op de vestigingsbeslissing. ‘Dat lijkt me ook niet logisch. Het gaat immers om de beste vestigingsplaats voor het bedrijf, niet voor de manager die dat bedrijf op dat moment toevallig leidt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden