Bedrijven niet bang voor kartelpolitie

Bijna de helft van de Nederlandse branche-organisaties weet niet goed wat ze nu wel en niet mogen van de NMa, de Nederlandse Mededingingsautoriteit....

Van onze verslaggever Ferry Haan

Terwijl meer dan zeventig procent van de branche-organisaties verwacht dat ze in de nabije toekomst met de NMa te maken zal krijgen, is toch de helft slecht op de hoogte van de mededingingsregels, zo blijkt uit een rapport van de Vrije Universiteit (VU). Vandaag is er aan de VU naar aanleiding van het rapport een besloten bijeenkomst van de auteurs van het rapport - onderzoekers van het Economisch en Sociaal Instituut (ESI) van de VU - en zestig vertegenwoordigers van branche-organisaties.

In de diverse branche-organisaties zijn beroepsgroepen uiteenlopend van loodgieters tot woningcorporaties georganiseerd. Veel prijs- en andere afspraken die in deze branches de normaalste zaak van de wereld waren, zijn in 1998 verboden onder door de nieuwe Mededingingswet. De NMa ziet toe op naleving van de nieuwe wet, en valt zonodig bij bedrijven binnen als de kartelwaakhond illegale afspraken vermoedt.

De nieuwe Mededingingswet heeft op de branche-organisaties nog niet veel indruk gemaakt, zo blijkt. De kern van het onderzoek onder de 1600 branche-organisaties is een enquête die ook twee jaar geleden, toen de nieuwe Mededingingswet net van kracht was, onder de organisaties werd gehouden. Vergeleken met 1998 blijken evenveel branche-organisaties onwetend over de wet.

'Door deze onwetenheid lappen vooral veel kleine branche-organisaties de wet aan hun laars', stelt VU-onderzoekster P. Beusmans. Beusmans wil de organisaties waarschuwen voor deze 'valkuil'. Want onwetenheid helpt de branche-organisaties niet als de kartelpolitie bij hen binnenvalt.

Tegelijkertijd is één van de conclusies van het rapport dat nog maar een klein deel van de organisaties te maken heeft gehad met de NMa. Slechts 22 procent van de branche-organisaties meldt dat ze contact heeft gehad met de NMa. Slechts 8 procent van de branche-organisaties is daadwerkelijk onderzocht op de richtlijnen die zij hun leden opleggen en de adviezen die deze leden van de organisatie ontvangen.

Uit het rapport ontstaat de indruk dat de NMa wel blaft, maar niet bijt. Beusmans kent slechts één voorbeeld van een sanctie die in de afgelopen twee jaar aan een Nederlandse branche is opgelegd. De Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektro-technisch gebied (FEG) kreeg een boete van 4,4 miljoen euro opgelegd vanwege een systeem van collectieve, exclusieve handel en prijscoördinatie. 'Maar dit was een boete van de Europese Commissie, niet van de NMa', voegt Beusmans toe.

De NMa heeft daarnaast slechts de dierenartsen gedreigd met een boete van 10 procent van de omzet. Dit dreigement is uiteindelijk niet uitgevoerd, omdat het genootschap voor de diergeneeskunde de prijs- en vestigingsafspraken heeft aangepast en vervolgens opnieuw bij de NMa om ontheffing van het kartelverbod heeft gevraagd. Over dit nieuwe verzoek heeft de NMa nog geen tweede uitspraak gedaan.

De NMa worstelde zich de afgelopen twee jaar door een berg van 1100 ontheffingsverzoeken van allerlei kartels heen. Van alle branche-organisaties heeft overigens maar 12 procent zo'n ontheffingsverzoek ingediend.

Bij de zaken die de NMa tot dusver in behandeling heeft kunnen nemen, kreeg 13 procent van de branche-organisaties volledige ontheffing. Zij mogen dus de huidige kartelpraktijken voortzetten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden