REPORTAGE

Bedri bouwt een huis voor Kosovaar die Duitsland wel haalde

Hij wilde naar Duitsland, maar werd onderweg teruggestuurd. Nu bouwt Bedri Shala weer huizen in Kosovo. Die worden vaak gekocht door succesvolle migranten voor hun familie thuis.

Bedri's ouders overleven door het geld dat zijn broer in Zwitserland opstuurt.Beeld Jan Hunin

'Everywhere everytime the party starts here', staat er op zijn T-shirt. Voor het feest moet je bij Bedri zijn. Altijd en overal.

Was het maar waar.

In plaats van te feesten staat Bedri Shala (25) op een bouwwerf in een bak cement te roeren. Eigenlijk is het daar veel te heet voor. De zon brandt en het dak waarop hij samen met Mifail (30), Latif (47) en Drilon (19) aan het werk is, biedt geen enkele bescherming. Maar er is geen tijd te verliezen. Het huis dat ze aan het bouwen zijn moet volgende week klaar zijn.

Achter hen is een glooiend landschap te zien, en nog verder de besneeuwde toppen van het Sharr-gebergte. Wat kan Kosovo mooi zijn. Maar daar heb je natuurlijk weinig aan wanneer je meer dan twaalf uur per dag in de brandende zon met bakstenen moet sjouwen. Alleen een stuk watermeloen kan voor verfrissing zorgen. Met een stralende glimlach serveert Bedri zijn kameraden ieder een bord.

Bekijk ook de special

De Volkskrant volgde in februari de tocht van Bedri en vier andere vluchtelingen naar Berlijn.

Druk schema

Zoals elke morgen is hij om 4 uur opgestaan. Als praktiserende moslim moet hij bidden voor het dag wordt en die begint vroeg in de zomer. Na zijn werk blijft hij bezig. Hij studeert aan de economische faculteit van de universiteit van Pristina en er moeten examens afgelegd worden. Meestal is het middernacht voor hij naar bed gaat.

Dat is zwaar, zeker als je zeven dagen per week moet werken. Alleen wanneer hij echt moe is, krijgt Bedri van zijn baas een dagje vrij.

En dat allemaal voor 14 euro per dag.

Bedri heeft er een afgetraind lijf van gekregen en dat is mooi meegenomen, zeker als je een fan bent van de Belgische spierbundel Jean-Claude Van Damme. Maar het is toch wat weinig als beloning. 'Het is niet oké', zegt hij, wanneer zijn loon ter sprake komt.

Bedri slaapt nog even na het ochtendgebed.Beeld Jan Hunin

Maar veel keuze heeft Bedri niet. 'Als jij het niet doet, doet iemand anders het wel', zegt Hamit, zijn baas. 'Er staan vijftien anderen klaar om je plaats in te nemen.'

Zo gaat dat in een land waarin het officiële werkloosheidcijfer bijna 50 procent bedraagt. Verbetering is niet direct te verwachten. De Kosovaarse economie is een puinhoop.

Toch wil Bedri de zaken niet dramatiseren. 'Ik ben gezond en dat is het allerbelangrijkste', zegt hij. Bovendien kan hij goed opschieten met zijn makkers. Er wordt hard gewerkt, maar er wordt ook vaak gelachen. Zelfs Hamit is zijn vriend. En als hij moe is, neemt hij gewoon nog een energydrink.

Maat vol

Maar in februari was de maat opeens vol. Na zes jaar huizen gebouwd te hebben vond Bedri plots dat het mooi geweest was. Samen met twee neven en een vriend besloot hij zijn geluk te gaan beproeven in het buitenland.

Vorig jaar was zijn broer al vertrokken. Naxi werkt ergens in Zwitserland als stukadoor. Even hard als Bedri, en dan moet hij ook nog zijn gezin missen, maar hij krijgt natuurlijk wel beter betaald. Zonder het geld dat hij elke maand naar huis stuurt, zouden zijn ouders, arme boeren, onmogelijk kunnen overleven.

Bedri besloot hem achterna te gaan. Het was de tijd dat Hongarije overspoeld werd door tienduizenden wanhopige Kosovaren. Ze gingen op zoek naar een beter leven in Duitsland of Zwitserland, waar sinds de oorlog in Kosovo een groot deel van de Albanese diaspora woont.

Aan het einde van weer een werkdag ruimt Bedri Shala (links) op. Op de achtergrond het ene na het andere onlangs gebouwde huis.Beeld Jan Hunin

Teruggestuurd

In het begin verliep alles naar wens. Na een busrit naar de Servische grensstad Subotica staken Bedri en zijn kameraden op 13 februari de grens met de Europese Unie over. Ze lieten zich oppakken door de Hongaarse grenspolitie en vroegen asiel aan. Nadat ze vrijgelaten waren, namen ze de trein naar Boedapest en vandaar naar Berlijn. Of dat was de bedoeling. In de buurt van Praag stapte de Tsjechische politie hun wagon binnen. Hun avontuur was afgelopen. Als asielzoekers hadden ze nooit Hongarije mogen verlaten. Ze kwamen in een gesloten kamp terecht. Nee, een pretje was het daar niet. Hij telde de dagen af.

In april werd Bedri teruggestuurd naar Hongarije. Zijn neven en vriend werden vrijgelaten, hij weet nog altijd niet waarom. Dat moet je de Tsjechische politie vragen. Maar hij herinnert zich wel dat hij erg boos was.

In Hongarije belandde hij in de gevangenis. 'Ik zei dat ik geen crimineel was, dat ik alleen maar voor een korte periode naar het buitenland wilde, dat ik sowieso naar Kosovo terug moest keren voor mijn studie. Kijk, zei ik tegen mijn bewakers, hier is mijn studentenkaart.' Maar het mocht niet baten. Op 7 mei werd hij per vliegtuig teruggestuurd naar Kosovo.

Er zat niets anders op dan opnieuw bij Hamit te gaan aankloppen.

Werk genoeg

Die zag hem graag komen. Zoals Bedri zijn er niet veel. Hij werkt hard en als Hamit even weg moet, kan hij de zaken alleen aan. Dat is handig wanneer je vaak last hebt van je rug. Als je maar vier jaar naar school bent geweest, ben je versleten op je 34ste.

Bovendien was er werk genoeg. Het huis dat Bedri en zijn kameraden in het dorp Qarralug aan het bouwen zijn is al het vierde in een maand tijd.

Dat heb je met al die Kosovaren die in het buitenland zitten. Die sturen een groot deel van hun verdiende geld naar hun moederland. Overal rijzen de huizen als paddestoelen uit de grond. Vanaf het dak waarop Bedri aan het werk is, zijn wel tien nieuwe huizen te zien; de meeste staan er onafgewerkt bij, zonder ramen en deuren. De afwerking kan wachten tot de eigenaren terugkeren naar Kosovo.

Bedri brengt borden met stukken watermeloen het dak op voor hem en zijn collega's. Het werk is zwaar, maar er wordt ook gelachen.Beeld Jan Hunin

Nieuwbouw

Ook het huis dat Bedri & Co. aan het bouwen zijn, is een product van de Kosovaarse emigratie. Het is betaald door een arbeider van de Audi-fabriek in het Duitse Ingolstadt. Die vond dat hij wel 13.000 euro kon missen voor een nieuw huis voor zijn twee broers in Qarralug. Van hun loon hadden die dat nooit kunnen betalen. En dus hielp hij zijn broers. Familie is heilig voor de Albanese Kosovaren.

Al die investeringen hebben Kosovo wel van uitzicht doen veranderen. Het platteland ziet er veel beter uit dan je van een van de armste landen van Europa zou verwachten. In Malisheve, het stadje in de buurt, wemelt het van de restaurants en de moderne winkels. Overal staat nieuwbouw.

Maar die maken van Kosovo nog geen paradijs natuurlijk. 'Kosovo is goed voor de rijken en slecht voor de armen', zegt Bedri. 'De eersten hebben veel en de anderen hebben niets.'

De boodschap is duidelijk. Zodra hij de kans krijgt, is hij weer weg. Wanneer dat moet gebeuren, weet hij nog niet. 'Mijn broer vindt dat ik eerst mijn studies moet afmaken.' Het is ook minder gemakkelijk geworden. Als hij opnieuw de grens met Hongarije oversteekt, vliegt hij onmiddellijk de gevangenis in. Hij zal een andere manier moeten vinden. 'We zien wel.'

EU wil aantal migranten uit de Balkan snel beperken

Tot voor kort vormden Kosovaren na Syriërs de grootste groep asielzoekers in de Europese Unie. Van juli 2014 tot juli 2015 vroegen 89 duizend mensen uit Kosovo asiel aan in een EU-land. Het aantal asielaanvragen van Syriërs bedroeg op dat moment nog 153 duizend. Ook uit Albanië en Servië kwamen tienduizenden asielzoekers.

Meer dan de helft van de ruim 700 duizend asielzoekers die tot nog toe zijn geregistreerd in de EU, wordt naar verwachting teruggestuurd. Dit zijn vooral asielzoekers uit de Balkan.

Europa wil de stroom economische migranten uit de Balkan een halt toe roepen om draagvlak onder de bevolking te behouden voor de opvang van 'echte' oorlogsvluchtelingen uit vooral Syrië.

Om de migranten uit de Balkan te ontmoedigen en snel terug te kunnen sturen, wil de Europese Commissie dat deze landen op een Europese lijst van veilige landen worden gezet. Nu hanteren de lidstaten nog verschillende lijsten, waardoor migranten blijven komen. Ook bleek er een aanzuigende werking uit te gaan van het feit dat een geregistreerde asielzoeker tijdelijk een uitkering kreeg en bij terugkeer naar Kosovo op een aantrekkelijke vertrekpremie kon rekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden