Bedreigt de eurocrisis de democratie?

De roep om een sterke man klinkt luider nu politici als konijnen in de koplamp staren.

'Beslissingen moeten niet worden genomen door een meerderheid maar door iemand die hiervoor als persoon verantwoordelijk kan worden gesteld. Natuurlijk moet die adviseurs hebben, maar het besluit moet worden genomen door één man.'


Ruim tachtig jaar geleden schreef Hitler dit in Mein Kampf, in een tijd dat Duitsland werd geteisterd door hyperinflatie en massale werkloosheid en de democratische politici van de republiek van Weimar niet wisten wat te doen.


De gevaarlijkste parallel van deze crisis met die van begin jaren dertig is dat parlementaire democratieën opnieuw worden verweten niet effectief te kunnen optreden bij economische catastrofes. 'De financiële leiders van Europa staren als konijnen in de koplamp', stond maandag in deze krant.


De tegenstellingen zijn schrijdend. Terwijl in de echte wereld miljarden aan kapitaal zich in nanoseconden verplaatsen, moeten de parlementen in Europa nog een begin maken met de goedkeuring van een noodplan voor Griekenland waarover twee maanden geleden door regeringsleiders een akkoord werd bereikt.


Dezelfde leiders, die de Grieken verwijten onvoldoende haast te maken met bezuinigingen, kunnen geen plan doorzetten (dat overigens door de Nederlandse premier niet werd begrepen of waarvan de door Finland ingebrachte kleine lettertjes niet waren gelezen).


Het leidt tot groot cynisme, waarbij vrij baan wordt gemaakt voor roeptoeters. Zij lappen verdragen, de soevereiniteit van staten en democratische regels aan hun laars. Jussi Halla-aho, parlementslid van de Ware Finnen, vindt dat een nieuw kolonelsbewind in Griekenland orde op zaken zou moeten stellen. Geert Wilders roept al enige tijd 'Griekenland eruit!' Het zijn al lang niet meer de populisten alleen die met dergelijke bizarre ideeën komen. De Jager stelde later zelf voor wat Wilders in meer ondiplomatieke woorden had geopperd en aanvankelijk volgens de minister zelf verdragtechnisch uitgesloten was. Vorige week kwam de Duitse eurocommissaris voor Energie Günther Oettinger met het 'onconventionele idee' de vlag van landen met een te hoog begrotingstekort in Brussel halfstok te laten hangen. Vernederen en vernederd worden zijn de snelste weg naar de dictatuur.


Misschien kunnen Europese politici beter hun oor laten hangen naar politici die niet alleen hun morele gelijk haalden maar ook de strijd wonnen. 'Democratie is de slechtste vorm van regeren, afgezien van alle andere bestuursvormen die zijn geprobeerd', aldus Churchill. Of: het democratisch proces kan alleen met meer democratie worden verbeterd, want anders hangt de vlag overal halfstok.


Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.