REPORTAGE

'Bedelverbod is niet de oplossing'

Utrechtse winkeliers hebben genoeg van het groeiend leger bedelaars in hun stad. Ze willen een verbod. 'Het is een organisatie', bromt een verkoper.

Bedelaar in het centrum van Utrecht.Beeld Freek van den Bergh

Nicolai zet zijn donkere ogen in de zieligste stand als hij zijn petje ophoudt naar voorbijgangers op de Oudegracht in Utrecht. 'I'm hungry, please give money.' Daarna wijst hij op zijn zwarte, langharige hond Gaya. Op schoot bij zijn baas lijkt het dier de treurige blik van zijn baas te imiteren. 'Mijn hond heeft ook honger.'

Donderdag zit Nicolai - vlassig, zwart haar, verweerde huid - voor boekhandel Broese. Hij komt uit Roemenië en reist rond. 'Geen huis, geen werk, geen geld.' Na nog een vraag spreekt hij geen Engels of Frans meer. 'Please give money', herhaalt hij slechts.

Bedelaars uit met name Roemenië zijn een bekend verschijnsel in de Utrechtse binnenstad, maar dit jaar zijn er wel heel veel, vinden de winkeliers. Detailhandel Nederland krijgt de meeste klachten uit Utrecht. Daarom pleit de brancheorganisatie deze week voor een landelijk verbod op bedelen in winkelstraten.

In veel steden geldt zo'n verbod al. Ook de Utrechtse burgemeester Van Zanen ziet er wel iets in. Donderdag zei hij dat hij met de gemeenteraad in gesprek wil over een aanpassing van de plaatselijke verordening.

De meeste passanten lopen bedelaars als Nicolai geërgerd voorbij. 'Het is een verschrikkelijke boevenbende', zegt Monique Collard (55). 'Net tikte er een bedelaar, een oude, dwergachtige man met rare hoed, op het autoraampje toen ik voor een stoplicht wachtte. Dan voel ik me toch niet prettig.'

Trommelaar Samir Mersal en zijn kompaan, een accordeonist, die even verderop de Stadhuisbrug muziek maken, vinden dat de bedelaars een negatieve uitstraling hebben op eerlijke straatmuzikanten zoals zij. 'Wij hebben een vergunning om hier te staan', zegt Mersal. 'Dat zijn neppers, die moeten weg. Ze doen het toeristische imago van onze stad geen goed.'

Bedelaar in het centrum van Utrecht.Beeld Freek van den Bergh

Groeiende steun voor bedelverbod

Suiying, een 6-jarig meisje, doet wel 40 eurocent in de baseballcap van Nicolai. 'Ik vind die man een beetje zielig', zegt Suiying. 'Ze mocht zelf kiezen waaraan ze haar geld wilde uitgeven', vertelt haar moeder. Ik vind het mooi dat mijn dochter nu al zo veel oog heeft voor mensen die het minder hebben.' Wantrouwend wil ze niet zijn. 'Ik kan me niet voorstellen dat hij daar de hele dag voor zijn lol zit.'

In de Utrechtse politiek groeit de steun voor het bedelverbod. De VVD-fractie wil dat de Oost-Europese bedelaars vertrekken; ook de PvdA, CU en SP zijn niet blij met de praktijken. 'We krijgen steeds meer klachten, we gaan extra toezicht houden. We onderzoeken of er sprake is van groepsmatig opereren, dwang of uitbuiting', zegt burgemeester Van Zanen.

Hoofdredacteur Frank Dries van Straatnieuws krijgt regelmatig telefoontjes van verkopers 'die balen' van de bedelaars. 'Stel je staat Straatnieuws te verkopen en er ligt daar iemand op de grond, dat is niet lekker werken', zegt een medewerker van de daklozenkrant. Dries kent de verhalen dat ze elkaars krukken zouden lenen, om een handicap te veinzen. 'Laatst heb ik er een achtervolgd die mank liep, puur uit nieuwsgierigheid of hij uit zicht zou lopen als een kievit. Maar hij bleef strompelen. Toch kan het haast niet anders dan dat dit een georganiseerde bende is die geld wil maken.'

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

Beeld Freek van den Bergh

Niet de oplossing

Onder meer rond het Utrechtse station zijn ook enkele Nederlandse bedelaars actief, meest drugsverslaafden, al zijn het er lang niet zo veel als eind jaren negentig. Veel van hen hebben intussen onderdak, weten ze bij Straatnieuws. Maar ja, drugs kosten nu eenmaal meer geld dan een bijstandsuitkering biedt.

Volgens Dries is een bedelverbod geen oplossing. 'Daarmee tref je ook eerlijke bedelaars, die in zo'n noodsituatie zitten dat ze geen andere uitweg zien.'

Even verderop aan de Oudegracht voor de Hema ligt een jonge vrouw met een hoofddoek om geknield op straat met een bekertje voor zich. 'Wat een komedie', bromt een verkoper vanachter zijn kraam met sjaals en zonnebrillen. 'Ik zie elke dag een man rondlopen die bepaalt waar deze mensen moeten staan. Het is een organisatie.'

Sanne (12) die bij de kraam de zonnebrillen bestudeert, kijkt verschrikt op. 'Ik dacht dat het echte bedelaars waren', zegt het meisje uit Bussum. 'Je vroeg al: mogen we die mevrouw wat geven?', lacht haar moeder. 'Ik vind het zielig om niet te geven', zegt Sanne. 'Wij zijn nu een dagje winkelen en gaan lekker op vakantie, en zij hebben bijna niets.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden