DE ONDERNEMING

Beddenmaker in opwaartse spiraal

Miljoenen bedden verkocht Auping in de tweede helft van de vorige eeuw. Om daarna zachtjes in slaap te sukkelen. Nu is het bedrijf weer klaarwakker en slaat het de vleugels uit.

Beeld Aurelie Geurts

Deens! Nee? Zweeds dan, of Noors. Ook niet? Dan toch zeker Duits. Ehm... Chinees: Auw-pinggg. Auping-directeur Aart Roos (53) speelt het raadspelletje vaak. Te vaak, als je het hem vraagt. Maar wat hem nog het meest tegenstaat, is het ongeloof waarmee sommige mensen reageren als ze het antwoord horen: Deventer.

Het was namelijk aan de Deventerse Smedenstraat dat kachelsmid Johannes Auping in 1888 van het Sint Geertruiden Gasthuis de vraag kreeg of hij niet een bed kon maken waarop patiënten eindelijk eens fatsoenlijk konden liggen. Hij gebruikte daar geen latjes voor, maar zijn snijbonenmachine, waarmee hij spiralen begon te draaien. En toen nog meer spiralen, en nog meer, totdat er opeens een bedbodem voor hem stond. Een innovatie: de slecht ventilerende houten planken, tot dan toe gemeengoed in ziekenhuizen, konden eindelijk worden vervangen door iets beters.

Het bedrijf dat hieruit ontstond, de Eerste Nederlandsche Fabriek van Stalen Gezondheidsbedden, veranderde in de jaren daarna niet alleen het slapen in Nederland, maar ook de slaapmarkt. Vroeger kocht men een naamloos bed en werd er geslapen op een naamloos matras. De familienaam Auping werd de eerste echte merknaam in de beddenindustrie.

Innovatie

Het succes was gebouwd op innovatie, een formule die ook in de jaren daarna de manier bleek de concurrentie te verslaan. Auping was het eerste bedrijf dat een opklapbed maakte, populair voor grote gezinnen in kleine huizen. Er was de verstelbare bodem die omhoog en omlaag kon, zodat je ook rechtop in bed kon zitten. En natuurlijk waren er de Aurora en vooral de Cleopatra.

'De introductie van een fenomeen', noemt de huidige topman Aart Roos het. In het Auping-museum dat is ingericht in de centrale hal van het hoofdkantoor, staat inderdaad geen bed op een groter voetstuk dan de Cleopatra. Zelfs niet het originele, door Johannes Auping in elkaar gedraaide spiraalbed.

Profiel

Bedrijf Koninklijke Auping

Waar Deventer

Sinds 1888

Aantal werknemers 350

Jaaromzet 70 miljoen euro

Beeld Rechtenvrij

Design

'Dit bed is in de jaren vijftig op de markt gekomen, net op het moment dat Nederland weer wat rijker werd', zegt Roos. 'Op het moment dus dat er centrale verwarming werd geïnstalleerd in de Nederlandse slaapkamers. Opeens was dat niet langer het koude hok waar je 's ochtends met een bevroren glaasje water wakker werd. Nee, de slaapkamer werd opeens een plek waar design werd toegelaten.'

Van het Cleopatra-beddenframe werden 1,3 miljoen exemplaren verkocht. Twintig jaar later, in 1973, ontwierp Frans de la Haye de Auping Auronde. Van dat bed werden meer dan een miljoen exemplaren verkocht, cijfers die daarna alleen IKEA zou halen. Nog altijd is Auping Nederlands marktleider in het midden- en hogere slaapsegment. Dat betekent: matrassen van rond de 1.000 euro, nog exclusief het bed, de kussens, het linnengoed en de spiraalbodem.

Aart Roos, die in 2012 bij Auping aantrad, vertelt in het Auping-museum trots over die rijke historie. Over de Nederlandse hockeyploeg, waarvan alle spelers en speelsters slapen op een Auping. Over Auping als hofleverancier. Over zwemster Ranomi Kromowidjojo, die haar matras al jaren mee de wereld over sleept.

Beeld Aurelie Geurts

Met de bezem dwars door 128 jaar historie

Maar nog liever steekt Roos de straat over waar, tegenover het hoofdkantoor, de spiksplinternieuwe fabriek staat. Want een rijke historie is leuk en aardig, zegt hij, maar het draait natuurlijk om het heden en de toekomst. Er zijn immers genoeg voorbeelden van bedrijven die, rustend op hun eigen lauweren, in slaap sukkelden. Denk aan Kodak, ooit het grootste bedrijf ter wereld, dat bleef geloven in het fotorolletje. Of aan Nokia, telefoonmarktleider van weleer, dat die smartphone-hype eerst even wilde aankijken.

Niet dat de beddenmarkt net zo volatiel is als die van Kodak - er is nog geen beddenequivalent van de digitale camera - maar ook in Deventer kan een rijke historie een nadeel zijn, zegt Roos. Want terwijl de concurrentie steeds nadrukkelijk aan de poorten rammelt - in het hoge segment een merk als Hästens en aan de onderkant van de markt retteketet-ketens als Beter Bed en IKEA - bleef Auping vooral genieten van vroeger succes. Roos: 'Als je onze jaarverslagen erbij pakt, zie je dat we in de afgelopen dertig jaar niet zijn gegroeid. Nog altijd draagt de Auronde een groot deel van onze omzet. Zo'n succes maakt lui.'

Dus gingen ze in Deventer met de spreekwoordelijke bezem dwars door 128 jaar historie. Op het moderne industrieterrein tegenover het hoofdkantoor staat sinds mei de vrucht van die arbeid: een complex met daarin een houtfabriek voor de beddenframes, een staalfabriek voor de spiraalbodems en een naaiatelier.

Door de drie fabrieken samen te voegen tot één, elimineerde Auping de 120 duizend kilometer die vrachtwagens voorheen jaarlijks tussen verschillende fabrieken in Deventer reden. Ook is het waterverbruik met 60 procent verminderd, het aardgasverbruik met 90 procent, en wordt inmiddels de helft van de materialen in de matrassen hergebruikt.

Skyline

Ook produceert Auping niet langer standaardmatrassen, maar werkt het uitsluitend op klantorder - iets wat de verkopen doet stijgen. Dat betekent dat een klant zelf breedte, lengte, dikte, kleur en materiaal van zijn matras kan kiezen. Daardoor heeft de ruimte die wordt gebruikt voor de opslag wel iets weg van de New Yorkse skyline. Geen twee matrassen zijn nog identiek. Door dit soort vernieuwingen, maar vooral door het herstel van de huizenmarkt die de beddenverkoop heeft doen aantrekken, haalt Auping voor het eerst in tien jaar weer significante omzetplussen.


Toch zijn het geen van alle innovaties in de categorie 'spiraalbodem'. Ja, in de showroom staat een spiraalbodem die op zeven plekken verstelbaar is - van de nek tot de enkels en weer terug - en wordt aangedreven door vijf verschillende motoren. Het is alleen de vraag of er in Nederland genoeg slaapconnaisseurs zijn die zo'n hoeveelheid motoren waarderen.

Daarom, zegt Roos, moet de grote verandering elders vandaan komen. Van over de grens, waar vrijwel iedereen nog op latten ligt. 'Want waarom slapen ze in Duitsland niet op onze spiralen? Als we nu in de auto stappen, zijn we eerder in Duitsland dan in Amsterdam. Alleen kennen ze in Duitsland geen spiraalbodems. En precies dat moet veranderen.'

Tot het aantreden van Roos werd Duitsland als markt nauwelijks serieus genomen, maar sindsdien is er flink geïnvesteerd in de oostelijke expansie: er zijn meer dan dertig Duitsers in dienst, er is een eigen kantoor in Keulen en er zijn inmiddels negen eigen winkels. 'Het ging in Duitsland altijd om tonnen. Nu hebben we het over miljoenen, meer dan 10 procent van onze omzet', zegt Roos. 'In Duitsland zit voor Auping de grootste verandering van dit moment. Na de uitvinding van Johannes Auping, na de Cleopatra en na de Auronde, gaan we nu eindelijk onze vleugels uitslaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden