Bed, Lamp, Tapijt, God

Al voordat Kamer (Room) van Emma Donoghue (1969) werd genomineerd voor de Man Booker Prize, was het spraakmakend. Dat heeft te maken met het onderwerp: het lijkt rechtstreeks geïnspireerd op geruchtmakende zaken als die van Elisabeth Fritzl, die door haar vader 24 jaar lang werd opgesloten en verkracht, met zeven kinderen als gevolg, en haar Californische lotgenote Jaycee Lee Dugard, die gedurende een gevangenschap van 18 jaar twee kinderen baarde. Maar Kamer is vooral een knap, indringend en wonderlijk authentiek aandoend werk van de verbeelding.


Het boek begint met de vijfde verjaardag van de ik-figuur, Jack. Aanvankelijk doemt een beeld op van een jongen die in een kleine ruimte leeft, in nauwe symbiose met zijn moeder. Alle dingen hebben van hem een eigennaam gekregen: Bed, Lamp, Thermostaat, Kast, Vloer, Tapijt.


Dat Jack van zijn moeder nog steeds borstvoeding krijgt, is een eerste gegeven dat de lezer doet aarzelen of het claustrofobische samenzijn van de twee wel zo idyllisch is.


Dan komt gaandeweg de waarheid aan het licht: de twee worden gevangen gehouden. Door te kiezen voor een 5-jarige verteller geeft Donoghue de roman een buitengewone lading. De lezer raakt steeds meer vervuld van afgrijzen. Maar verteller Jack weet niet beter of de kamer waarin zijn moeder en hij gevangen zitten is de hele wereld. Zijn verslag krijgt bijna het karakter van een sprookje.


Door Dakraam ziet hij op zonnige dagen God verschijnen. Op bewolkte dagen laat zijn moeder hem weten dat 'Gods gele gezicht' vandaag niet binnenkomt.


Na het middagdutje is Dakraam de plek voor Schreeuw: het vaste ritueel waarmee moeder en zoon gillen en met voorwerpen slaan. Dat ze dit doen in de hoop de aandacht van buitenstaanders te trekken en zo te worden bevrijd, is voor Jack uiteraard niet te bevatten.


De roman krijgt een dramatische wending wanneer Jack en Mam aan Kamer weten te ontsnappen. Voor de lezer en voor Mam is hier sprake van een bevrijding, maar Jack ervaart de plotselinge blootstelling aan de buitenwereld volkomen anders. Er volgen enkele zowel pijnlijke als hilarische scènes.


Kamer toont nog eens aan hoezeer de verbeelding van een romancier een aanvulling kan zijn op de werkelijkheid zoals die via de nieuwsmedia tot ons komt. Uit het Engels vertaald door Manon Smits. Mouria; 333 pagina's; € 18,50. ISBN 978 90 4582 369 0.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden