Beck to basics

Vorig jaar bracht Beck zijn album Song Reader alleen uit als bladmuziek. Als mensen wilden horen hoe de muziek zou klinken, moesten ze die zelf maar spelen. Nu doet hij een handreiking naar de passieve luisteraar en is er tóch een cd.

Nieuw! Nu kan je ook naar Becks Song Reader luisteren zonder zelf muzikale inspanning te hoeven verrichten. Vorig jaar nog bracht de eigenzinnige zanger/liedjesschrijver zijn album Song Reader alleen uit als bladmuziek. Een verzorgde geïllustreerde cassette met twintig nummers van de muzikale kameleon, die eens niet liet horen hoe goed hij was in het vermengen van genres. Nee, de luisteraar moest het zelf maar doen met de noten die door Beck aan het papier waren toevertrouwd. Zoals hij toen al vermeldde, wilde hij met het project op zoek naar een actievere vorm van genieten van muziek, die 'fundamenteel een meer individuele expressie behelst', dan het passief consumeren van liedjes van een geluidsdrager.

Nu is er dan Song Reader, de cd. Nog steeds zijn de nummers, op één na, niet beademd door Beck. Indachtig het originele idee dat iedereen naar hartelust met het notenmateriaal mocht stoeien, staan op Song Reader versies van derden. Niet de minsten. Jack White, Laura Marling, Loudon Wainwright III, The Sparks, Norah Jones en Jarvis Cocker hebben een bijdrage geleverd. Ook Beck zelf deed met Heaven's Ladder een duit in het zakje. En dat weken na het verschijnen van zijn laatste, juichend ontvangen album Morning Phase.

Song Reader stapt bewust buiten de platgetreden paden van de popmuziek. De originele Song Reader verwierp al een van de belangrijkste paradigma's, namelijk dat het liedje altijd samenvalt met de uitvoerder, dat we She Loves You het liefst willen horen van The Beatles; nu complementeert het album die gedachte. Behalve dat Song Reader geen uitvoeringen van de maker zelf kent (op Heaven's Ladder na), zijn de nummers immers ook geen covers omdat er domweg geen opnamen van de originelen bestaan.

Toch voelt het uitbrengen van het album een beetje als een handreiking naar de passieve 21ste-eeuwse luisteraar, de man/vrouw die pas naar muziek wil luisteren als hij het niet zelf hoeft te maken. Begrijpelijk. Beck bewees met Morning Phase nog steeds een artiest te zijn die als maker én uitvoerder tot prachtige dingen in staat is. Voor de liefhebbers die geen noten kunnen lezen, is hoofdstuk twee van Song Reader een uitkomst. Maar is het ook de moeite waard?

Wat opvalt, is dat de meeste artiesten de nummers zo naar zich hebben toegetrokken dat je het liedje eerder associeert met hen, dan met Beck. I'm Down, met zijn slalommende steelgitaar en barpiano zou zomaar een Jack Whiteproductie kunnen zijn. Please Leave a Light on When You Go door Fun wasemt dezelfde jongromantische bravoure als hun megahit We Are Young.

Maar Juanes, de Colombiaan die ooit scoorde met La Camisa Negra, bewijst dat het je eigen maken van het repertoire niet altijd positief uitpakt. De mal voor Spaanstalige zwijmelpop ging over Don't Act Like Your Heart Isn't Hard. Betraande meisjes zullen wellicht aanstekers in de lucht heffen, maar het nummer vervliegt voordat je het überhaupt kunt herkennen als iets beluisterenswaardigs.

Dan zijn er de gemakzuchtigen, zij die braaf hun lesje voordragen. Jason Isbells Now That Your Dollarbills Have Sprouted Wings is bluesrock volgens klassiek recept. Het countrywalsje The Wolf door Jeff Tweedy, frontman van altcountryband Wilco, wil alleen maar onopvallend zijn. En pop/country/jazzchanteuse Norah Jones paart in Just Noise smaakvol naadloos aan saai.

Halverwege het album begin je te vrezen dat Becks muzikale eigenzinnigheid ofwel niet in bladmuziek is uit te drukken of domweg nooit bij de geselecteerde artiesten wortel heeft geschoten. Dan is David Johansens Rough On Rats een welkome verrassing. Met de luie swing van Minnie The Moocher en een knorrende baritonsax heerst David Johansen- ooit van protopunkband The New York Dolls, later bekend als tongue-in-cheek cocktailbarzanger Buster Poindexter - over een bigbandgeluid. We All Wear Cloaks, ook een treffer. De bladmuziek vermeldt een 7/4 maat wat aanvoelt als marcheren met een te kort houten been. Het pianootje, de roffelende snaredrum, de vuilnisbakken vaudeville; het roept de geest op van Tom Waits, maar het is Jack Black - de acteur en helft van het muzikale duo Tenacious D - die een versie aflevert, bekleed in versleten fluweel.

De spannendste vertolkingen komen toch van artiesten die, net als Beck, eenlingen zijn.

Op papier is Why Did You Make Me Care een bitterzoete ballade voor een afgewezen zangeres. Maar door de hoge etherische stem van Russell Mael en een orkest als een kathedraal wordt de versie van artrock buitenbeentjes The Sparks spooky, alsof de geest van de afgewezen minnaar zijn gelijk komt halen. New Yorks avant-gardejazzgitarist Marc Ribot speelt met The Last Polka helemaal geen polka. Wel melancholische bluesy jazz voor als de regen tegen de ramen slaat en klarinet, bas en banjo tegen elkaar schurken.

Het leukste nummer mag componist Gabriel Kahane met Mutilation Rag op zijn conto schrijven. Beck schreef een ragtime voor piano waarin linker- en rechterhand op den duur slaags raken. De bladmuziek geeft zelfs aan waar met volle vuist op de toetsen moet worden geramd. Kahane liet het dissonante handgemeen aan het eind grotendeels achterwege en arrangeerde een sterk vertraagde versie waarin piano en klarinet als dronkemannen met opgetrokken vuisten wankel om elkaar heen draaien. Er vallen slechts gaten in de lucht en aan het eind storten ze beiden uitgeput neer.

Daarmee lijkt Song Reader als album voor de helft geslaagd. Ergens tussen theorie en praktijk lijkt de eigenheid van songwriter Beck te verdampen. Als er zich geen andere avontuurlijke geest over de noten buigt, blijft als residu gemakzuchtige pop achter. Misschien moet Beck voortaan toch maar zelf zijn liedjes spelen.

Song Reader, Beck ***

Meer info: songreader.net

Beck treedt 8/9 op in de Heineken Music Hall, Amsterdam

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden