Beats, Rhymes & Life ***

Een documentaire die fascineert door de menselijke maat.

Beats, Rhymes & Life: The Travels of a Tribe Calle Quest.


Vanaf donderdag in de bioscoop.


Zo halverwege de documentaire wordt iets cruciaals zichtbaar aan de persoonlijkheidsverschillen tussen de rappers. Haast een voorbode voor wat zou komen. In de jaren negentig, als de befaamde New Yorkse rapcrew A Tribe Called Quest is doorgebroken, stellen de leden zichzelf voor op MTV. Frontman: 'Hi, ik ben Q-Tip, ik ben een rapper bij A Tribe ik ben een sick puppy.' Hij kijkt vrolijk uitdagend in de camera. Phife Dawg, de blik van de camera mijdend: 'Ik ben Phife. Ik rap samen met hem' - wijst naar Q-Tip - 'Dat is het zo'n beetje.'


Q-Tip baadt in de aandacht, terwijl Phife zich er geen raad mee weet. Aan het eind van de documentaire van Michael Rapaport is dat geëvolueerd tot Q-Tip, de prima donna die op tenen is gaan staan en Phife die hem stergedrag en een totaal gebrek aan empathie verwijt. Backstage bij de reünietour Rock The Bells 2008 moeten omstanders de twee uit elkaar houden om een handgemeen te voorkomen.


Documentairemaker Rapaport schetste met Beats, Rhymes & Life: The Travels of a Tribe Called Quest de opkomst en ondergang van de crew. Rapaport, zelfverklaard fan, volgde de rappers tijdens hun tour en verhaalt van daaruit de geschiedenis van de groep. Van het allereerste begin, waarin Q-Tip en Phife melden dat ze elkaar al bijna sinds de luiers kennen en hoe derde rapper Jarobi en dj Ali Shaheeh Muhammad zich erbij voegden. Rechttoe rechtaan gaat het, van hiphop op het schoolplein tot op MTV. En de volgende generatie rappers (MosDef, Common) vertelt weer over de invloed van A Tribe op hun jazz-samples en relaxte rapflows.


A Tribe was samen met De La Soul de iconische vaandeldrager van de Native Tongues, een nieuwe stroming in hiphop die gemeenschapsgevoel en identiteit centraal stelde. Rapaports film is dan ook een eerbetoon aan de crew en tot over de helft van de film een wat braaf verhaal dat meer informeert dan intrigeert. Totdat hij zich focust op de groeiende geschillen tussen Tip en Dawg, die uiteindelijk onhoudbaar worden.


Dat gebeurt als Phife van New York naar Atlanta verhuist en als blijkt dat hij diabetes heeft. Jarobi verhuist mee om te zorgen dat zijn ernstig suikerverslaafde maatje zich aan zijn dieet houdt. Tip in New York is voornamelijk geërgerd dat hij zijn collega niet dichtbij zich heeft voor studio-opnamen.


In 1998 houdt de Tribe op te bestaan. Het officiële verhaal: de koek was op. Phife echter: 'Het was niet A Tribe called Quest. Het was Q-Tip en A Tribe Called Quest. Net als Diana Ross and the Supremes.'


Om de dialyses van Phife te kunnen betalen, wordt in 2008 echter de merknaam A Tribe uit de kast gehaald. Maar waar een verzoening moet plaatsvinden, monden frustraties uit in agressie. Nog uitgeput van een dialyse moet Phife op het podium al rappend leunen op Jarobi. Als Q-Tip iets rapt waarbij hij 'alive' en 'Phife' op elkaar laat rijmen is dat de ergste diss die zijn vroegere boezemvriend zich kan voorstellen. Waar het backstage nog koude oorlog was, dreigen nu klappen.


Ja, er is een happy end, maar de documentaire valt zeker ook binnen die categorie films die een kijkje gunnen in 'de popgroep' als disfunctionele familie. Waar echter een film als Some Kind Of Monster over Metallica, door het groteske karakter - doorgedraaide rocksterren from outer space - verwondering en verbazing oproept, fascineert A tribe door de menselijke maat.


De ruzie tussen de jeugdvrienden is invoelbaar gemaakt door de directheid en openhartigheid waarmee ze er beiden over vertellen en geeft de film iets intiems dat het voyeurisme overstijgt. En het redt de documentaire ook van het wat reliëfloze karakter in de eerste helft.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden