Beatrix wordt 80, geleidelijk trekt ze zich terug uit het publieke leven

In de luwte verricht ze nog heel wat taken

De voormalige koningin viert haar 80ste verjaardag vandaag in besloten kring. In de luwte verricht ze nog heel wat taken, maar dat wordt geleidelijk minder. Haar passie blijft beeldhouwen en ze is een enthousiaste oma.

Portret van Prinses Beatrix ter gelegenheid van haar tachtigste verjaardag. Beeld anp

Koningin is zij sinds vijf jaar niet meer, maar nog bijna elke maandagochtend komt prinses Beatrix naar de puttikamer van paleis Noordeinde. In deze historische ruimte, waar op de roze wandbespanning naakte engeltjes figureren, vergaderen koning Willem-Alexander, koningin Máxima en een deel van hun staf wekelijks over alle uitnodigingen die het Koninklijk Huis ontvangt.

Ruim dertig jaar leidde Beatrix zelf dit zogenoemde secretarie-overleg. Nu is haar oudste zoon de voorzitter. Zij zit tegenover hem, naast haar particulier secretaresse en de algemeen secretaris van het hof. Twee uur lang wordt gewikt en gewogen over de agenda. Wat doen we wel, wat doen we niet? En wie doet wat?

Beatrix neemt nog altijd actief deel aan de vergadering, ook nu ze deze woensdag 80 is geworden. Ze viert haar verjaardag vandaag in besloten kring met familie en vrienden. Zaterdag houdt ze voor genodigden een verjaardagsontvangst in het paleis op de Dam in Amsterdam.

Beatrix na een bezoek van een tentoonstelling in het Scheepvaartmuseum Beeld ANP

Het koningschap van haar zoon

Bij de beslissing om een invitatie aan te nemen, speelt haar eigen belangstelling een rol. Maar het kan ook zijn dat een evenement de aanwezigheid van een lid van het koningshuis vereist en het agendatechnisch het beste uitkomt als Beatrix die taak op zich neemt. Dan gaat ze. Zo ondersteunt ze het koningschap van haar zoon. Gedoseerd. Ze is gepensioneerd als koningin, maar niet als lid van het Koninklijk Huis.

In de antichambre van de puttikamer hangt een geschilderd babyportret van Juliana, haar moeder. Zij werd in dit paleis geboren en lag er opgebaard na haar overlijden in 2004. Beatrix nam in 1980 het koningschap van haar vermoeide moeder over en gaf er met nieuwe energie vaste vorm aan. Vijf jaar na haar aftreden ziet ze aan alle reacties dat Willem-Alexander en Máxima het goed doen. Beatrix heeft de continuïteit van de monarchie gewaarborgd en ze draagt nu graag bij aan wat ze achterliet.


Een blik op haar agenda sinds de zomer leert dat ze onder meer de ingebruikname van een gerepareerde poldermolen verrichtte, een interreligieus symposium bijwoonde, het nieuwe kantoor van een ontwikkelingsorganisatie opende en jubilea opluisterde van een motoreenheid van de politie en van de Maatschappij tot Redding van Drenkelingen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

In de puttikamer van paleis Noordeinde nemen koning Willem-Alexander (links) en prinses Beatrix (tweede van rechts) deel aan het wekelijkse secretarie-overleg. Welke uitnodigingen neemt het Koninklijk Huis aan? Beeld Foto Maarten Schuth / RVD

André Volten

Volgende week opent zij een tentoonstelling van de kunstenaar André Volten (1925-2002) in Museum Beelden aan Zee in Scheveningen. Beatrix bewondert zijn werk. Ze gaf Volten in 1998 de Eremedaille voor Kunst en Wetenschap, een onderscheiding in de Huisorde van Oranje. Hij was een tijdlang lid van de paleiscommissie, die twee keer per jaar een symposium organiseert in het paleis op de Dam. Aan oude vrienden blijft ze trouw.

Beeldhouwen is nog altijd een van haar passies. Toen ze op Prinsjesdag vanuit het raam van het Kabinet van de Koning naar de Glazen Koets zwaaide, zat achter het geopende venster naast haar Tony van der Vorst, sinds jaar en dag haar beeldhouwlerares. Nog altijd werkt ze elke donderdag aan nieuwe beelden.

Het is een kunstvorm waarvan ze geniet. In september was ze aanwezig bij de onthulling in Tilburg van de sculptuur 'Sky Mirror' van de Brit Anish Kapoor. Ze was zichtbaar in haar element toen ze voor museum De Pont naast de wereldberoemde kunstenaar poseerde.

Beatrix bij het Concours Hippique in Rotterdam Beeld EPA
Prinsjesdag 2017 Beeld EPA

Het grote publiek

Dans en ballet zijn andere passies. Afgelopen halfjaar stonden drie dansevenementen op haar openbare agenda. Vorige week donderdag nog woonde zij in het Haagse Zuiderstrandtheater de feestelijke opening bij van het Holland Dance Festival.

Bij alles geldt dat het grote publiek er slechts sporadisch iets van ziet. Een foto in krant of tijdschrift, een item in Blauw Bloed. Sinds haar twee toespraken in 2013 op televisie - in januari om haar abdicatie aan te kondigen en in april om afscheid als staatshoofd te nemen - heeft ze het woord niet meer tot het volk gericht.

Ze doet niet langer mee op Koningsdag. Ze liet vorig jaar verstek gaan tijdens de jaarlijkse fotosessie in Lech, waar ze in 2016 nog wel was. In oktober dat jaar kreeg ze een nieuwe rechterknie. De linker was al vernieuwd in 2005. Voor de sessie dit jaar, aan het begin van de krokusvakantie, is haar komst niet aangekondigd.

Prinses Beatrix tijdens haar bezoek aan het symposium van het interreligieus netwerk In Vrijheid Verbonden. Beeld anp

Geleidelijke eclips

Het is eerder een geleidelijke eclips, dan een volledige terugtrekking uit het publieke leven.

Ook Juliana verscheen tot op hoge leeftijd in het openbaar. Als 89-jarige woonde zij nog het huwelijk bij van haar kleinzoon prins Maurits. Pas daarna braken definitief de stille jaren op Soestdijk aan.

Beatrix leeft alleen op kasteel Drakensteyn in Lage Vuursche. Ze heeft een appartement in paleis Noordeinde. Er is wat personeel om haar heen. Ze is een enthousiaste oma en heeft plezier in het leven, al is er het permanente gemis van haar man prins Claus en haar zoon prins Friso.

Ze tuiniert, belt veel en luistert naar verluidt 's avonds graag op de radio naar Met het oog op morgen. Daarin vertelde journalist Jutta Chorus, die een mooi boek over Beatrix schreef, vorige week welke reactie op haar werk via via tot haar kwam. Dit zou Beatrix hebben gezegd: 'Men kan ons niet kennen.'

Beatrix bij de heropening van van een windmolen in Roelofarendsveen Beeld Getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.