Beatrix organiseert haar eigen verdediging

Op paleis Huis ten Bosch wordt druk gesproken over de gevaren die de monarchie belagen. Koningin Beatrix neemt daarbij het voortouw....

Koningin Beatrix denkt al enkele jaren na over de risico's die zij loopt in haar positie als staatshoofd en de bedreigingen voor de monarchie in het algemeen. De zogeheten Huis ten Bosch-gesprekken moeten een antwoord formuleren op alles wat de dynastie belaagt.

De geheime gesprekken met genodigden, waarvan de Volkskrant zaterdag melding maakte, laten in ieder geval zien dat Beatrix de maatschappelijke discussie over de monarchie en de kritiek op haar functioneren serieus neemt. Ze zijn kennelijk ook een invulling van het 'actief nadenken' over de monarchie, waarop minister-president Kok eerder enkele toespelingen maakte.

In december 1999 zei Kok in het weekblad Elsevier, in antwoord op de vraag of het niet tijd werd voor modernisering van de monarchie, dat er 'structureel nagedacht' wordt over 'de wijzewaarop het koningschap in de volgende eeuw invulling moet krijgen'.

Vanaf het midden van de jaren negentig zijn er in toenemende mate incidenten geweest die het staatshoofd op een nadelige manier in de schijnwerpers hebben geplaatst. Zulk rumoer, klein of groot, maakt de koningin kwetsbaar.

Zo is er het paleisbezoek waarover Tweede-Kamerleden uit de school klapten, de ski-vakantie naar Oostenrijk in het weekend nadat de Europese Unie een boycot van dat land had afgekondigd, minister Van Mierlo die vertelde dat de Nederlandse ambassade in Amman werd geopend vanwege de goede betrekkingen van Beatrix met het Jordaanse vorstenhuis, en de bemoeienis van Beatrix met een ambassadeur in Zuid-Afrika. Dergelijke affaires brachten oud-minister-president Lubbers tot de verzuchting dat de koningin onder zijn bewind niet in opspraak kwam.

Beatrix veranderde tijdens haar langjarig regeerperiode, en zeker de perceptie van haar optreden veranderde. Haar perfectionisme transformeerde in een als eigenzinnig opgevatte houding, die binnen de bestuurlijke bovenlaag van Nederland soms als hinderlijk en bemoeizuchtig werd ervaren.

Bovendien werd enkele jaren geleden de onthulling van het bestaan van het Republikeins Genootschap, vol geridderde onderdanen, ten paleize met een schok ontvangen.

De onrust waarmee het Koninklijk Huis periodiek omgeven raakte, bracht Beatrix ertoe zich te verdiepen in de vraag wat daarachter stak en zich nadrukkelijker dan gebruikelijk te bezinnen op de accenten die zij in haar werk aanbrengt.

Ook kroonprins Willem-Alexander voerde afzonderlijk gesprekken over de toekomst van de monarchie. Niet lang voordat Máxima Zorreguieta in zijn leven kwam, had hij sessies met leden van de Raad van State.

De staatsraden hebben vorig jaar de sterke en de zwakke kanten van de monarchie op een rijtje gezet op verzoek van 'onderkoning' H. Tjeenk Willink. Die groepeerde de argumenten en gaf ze aan premier Kok, die de sterke punten aangreep voor zijn notitie over het koningschap. Kok heeft in Elsevier ook beloofd dat hij 'uiteraard' zou deelnemen aan gesprekken over de toekomst van de monarchie. Daarvan is niets gebleken. Het staatshoofd koestert een eigen autonomie. Het valt op zijn minst te hopen dat de premier achteraf wordt geïnformeerd over de gesprekken. Wellicht kan Kok daar deze week bij de behandeling van de begroting van het Koninklijk Huis duidelijkheid over verschaffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden