Beatrix beslist zelf naar welk land ze gaat

De politieke invloed van koningin Beatrix mag de afgelopen jaren hier en daar zijn ingeperkt, op één terrein heeft ze de touwtjes stevig in handen: de staatsbezoeken. In haar 33-jarige regeerperiode heeft Beatrix steeds zelf bepaald of ze wel of niet op staatsbezoek ging en waarheen. Niet de premier, maar het staatshoofd zelf is daarin leidend.

VAN ONZE VERSLAGGEVERS JAN HOEDEMAN en REMCO MEIJER

DEN HAAG - Dat zegt Ed Kronenburg, voormalig secretaris-generaal van Buitenlandse Zaken en tussen 2007 en 2008 grootmeester van de koningin, in het boek Ik zal handhaven. Beatrix, koningin in een veranderd land van de (oud-)NOS-journalisten Lars Andersson, Lukas Burgering en Heidi Wulfsen. Het boek wordt vandaag gepresenteerd. Als grootmeester was Kronenburg de hoogste hoffunctionaris. Nu is hij ambassadeur in Parijs.

In de discussie over de politieke invloed van het staatshoofd, die al enkele jaren in de Tweede Kamer woedt, is de zeggenschap van de koningin over staatsbezoeken (het hoogste eerbewijs tussen twee landen) tot nu toe onderbelicht gebleven. Nederlandse ondernemers schrijven veel invloed toe aan die bezoeken: de koningin kan in het buitenland deuren openen die voor gewone stervelingen gesloten blijven. De bedrijven die in haar kielzog meereizen, profiteren daarvan.

Kronenburg maakt nu duidelijk dat de koningin hierin zeer zelfstandig opereert. 'Het was de koningin zelf die de beslissing nam om wel of niet naar een bepaald land toe te gaan. Natuurlijk was er ook een politieke afweging, maar ze werd niet 'gestuurd'.

In het Verenigd Koninkrijk kan de minister-president zeggen: 'Ik wil dat u gaat', of: 'Het is goed als u...', en dan zegt de Britse koningin: 'Als u dat een goed idee vindt, dan zal ik dat doen.' Zo werkt het hier niet.'

Officiële richtlijnen

Tot nu was bekend dat de koningin wordt geraadpleegd, omdat zij het bezoek moet uitvoeren. Zo staat het ook in de officiële richtlijnen van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat koningin Beatrix al die jaren leidend was, is nieuw. Het gebeurt zelden dat een diplomaat zich openlijk uitlaat over de rol van de koningin.

Over het politiek gevoelige samenspel tussen premier en staatshoofd zegt Kronenburg: 'Als de koningin een staatsbezoek initieerde, zei ze niet: 'Ik ga naar Spanje', maar: 'Zou het niet een goed idee zijn als we de banden met Spanje weer eens aanhalen met een staatsbezoek?''

Op de vraag hoe dit zich verhoudt met de ministeriële verantwoordelijkheid, antwoordt Kronenburg: 'Het is inderdaad denkbaar dat het kabinet had gewild dat de koningin naar land x of y zou gaan, en dat zij dat dan toch niet zou hebben gedaan.'

Voor zover Kronenburg weet, is zoiets in de praktijk nog niet voorgekomen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden