Bear Stearns kreeg dode mus van de Fed

Na een hectische nacht onderhandelen haalt Alan Schwartz, de topman van de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns, op vrijdag 14 maart om vijf uur 's ochtends, opgelucht adem....

Schwartz heeft een inktzwarte week achter de rug. Hedgefondsen, die speculeerden op een ineenstorting van de beurskoers, verspreidden de dagen ervoor met opzet geruchten dat de bank vrijwel geen geld meer heeft. Althans, dat beweerde Schwartz afgelopen donderdag tijdens een hoorzitting van de Amerikaanse Senaat.

Behalve Schwartz moesten alle partijen opdraven die bij de redding van zijn bank betrokken waren, waaronder ook Ben Bernanke, voorzitter van de Federal Reserve. Senatoren waren ongerust dat de Amerikaanse overheid – en dus de belastingbetaler – opdraait voor de redding van een bank die zichzelf in de nesten had gewerkt door te veel risico te nemen op de hypotheekmarkt. Dat zou een verkeerd signaal geven aan andere banken: ga maar lekker je gang, bij problemen komt er vanzelf overheidssteun op je af.

De getuigenissen van de betrokkenen in de Senaat hebben veel weg van een thriller. De geruchten van de hedgefondsen over de penibele situatie van Bear Stearns blijken in de loop van Schwartz' inktzwarte week vanzelf waarheid te worden: beurshandelaren krijgen het zo benauwd dat zij hun aandelen Bear Stearns massaal verkopen. Grote klanten eisen subiet hun tegoeden op. Bear Stearns brandt daardoor donderdag de 13de in een klap door 10 miljard dollar heen, 80 procent van zijn totale geldvoorraad.

De New Yorkse Fed-directeur Timothy Geithner hoort in de loop van de dag dat de bank op omvallen staat. Geithner slaat alarm. De volgende ochtend om 5:00 geven Fed-voorzitter Bernanke en de minister van Financiën Henry Paulson vanuit huis hun goedkeuring aan een noodlening. Topman Schwartz denkt dat hij vier weken de tijd heeft om een gedegen reddingsplan op te stellen voor Bear Stearns en vervolgens de lening terug te betalen.

Dat denkt hij verkeerd. Vrijdagmiddag maakt de Fed duidelijk dat de lening niet over vier weken maar voor zondagavond, als in Azië de aandelenbeurzen opengaan, moet zijn afbetaald. Of Schwartz dus binnen twee dagen tijd een koper wil vinden voor de bank. Het alternatief, zo beseft hij, is een faillissement op maandagochtend, met massaontslagen en grote verliezen voor aandeelhouders en klanten tot gevolg.

Een kandidaat-koper wordt, na enkele loze gesprekken op zaterdag, gevonden: JPMorgan Chase, een bank die nauwelijks door de kredietcrisis is geraakt. Maar diens topman James Dimon heeft bedenkingen. ‘Veel te riskant’, oordeelt hij zondagochtend. De betrokken bankiers en hun kleine leger juristen hebben de nacht ervoor nauwelijks geslapen.

Er is nog een halve dag te gaan tot ‘Azië’ opengaat. De Federal Reserve vreest voor paniek als Bear Stearns tegen die tijd nog niet gered is. Beelden die op dat moment in de hoofden van de Fed-directeuren rondspoken: de massale run op de banken van begin jaren dertig. ‘Het vertrouwen zou ernstig ondermijnd worden’, zegt Bernanke in de Senaat.

Daarom besluit de Fed zich zelf met de reddingsactie te bemoeien: het neemt voor 30 miljard dollar beleggingen van Bear Stearns over. Luttele minuten voor de beurzen in Azië opengaan, stuurt Bernanke over die ongekende actie een persbericht uit. JPMorgan-topman Dimon gaat vervolgens overstag: nu wil hij de collega-bank wel kopen.

Wat dan nog overblijft, zijn onderhandelingen over de prijs. Bear-topman Schwartz realiseert zich dat onder deze tijdsdruk zijn onderhandelingsmacht ‘uit het raam is gegooid’. Hij moet dus ieder bod accepteren.

Alsof dat nog niet erg genoeg is wil minster van Financiën, Henry Paulson, dat Dimon laag inzet. Want hoe lager de prijs, hoe afschrikwekkender de voorbeeldfunctie van Bear Stearns: laat geen enkele bankier het in zijn hoofd halen het zo ver te laten komen.

JPMorgan Chase biedt uiteindelijk 2 dollar per aandeel (en verhoogt dat bod een week later naar 10). Vorig jaar stond de koers van Bear Stearns nog op 171 dollar. Dimon begrijpt ook wel dat de zakenbank in principe meer waard is. Maar, zegt hij in de Senaat: ‘Een huis kopen is iets anders dan een huis kopen dat in brand staat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden