Baykal wint slag, niet de oorlog

Deniz Baykal blijft leider van Turkijes grootste oppositiepartij, de CHP. Uitdager Mustafa Sarigül redde het niet, maar Baykals rijk lijkt ten einde te lopen....

Nadat de rookwolken waren opgetrokken, zagen ze dat de zittende partijleider Deniz Baykal het pleit had gewonnen. Zijn tegenstrever Mustafa Sarigül, de charismatische en populistische burgemeester van de welvarende Istanbulese voorstad Sisli, had zo'n 40 procent van de stemmen weten te krijgen, tegen Baykal 55 procent.

De gewelddadigheden begonnen toen Baykal Sarigül ervan beschuldigde partijbestuursleden te hebben omgekocht om royering te voorkomen.

Het bijzondere partijcongres was door Baykal bijeengeroepen nadat hij vergeefs had geprobeerd zijn concurrent uit de partij te laten stoten. Sarigül is corrupt, beweerde Baykal, maar zijn argumenten waren onvoldoende voor het partijbestuur om Sarigül het lidmaatschap te ontnemen.

De 66-jarige Baykal leidt de Republikeinse Volkspartij (CHP), - ooit opgericht door Mustafa Kemal Atatürk - al twaalf jaar met harde hand. Bij de verkiezingen van 1999 verdween de partij uit het parlement doordat ze de kiesdrempel van 10 procent niet wist te halen.

In 2002 had hij meer succes: de partij bezet bijna eenderde van de zetels in de Grote Nationale Vergadering zoals het parlement heet. De Gerechtigheids- en Ontwikkelingspartij (AKP) van Tayyip Erdogan heeft een comfortabele tweederde meerderheid.

Baykal had zijn succes te danken aan twee factoren: in de eerste plaats wist hij de succesvolle minister van Economische Zaken Kemal Dervis naar de CHP te lokken en ten tweede maakte hij gebruik van de volstrekte versnipperdheid van Turks links.

De twee andere linkse partijen boden de kiezer geen echt alternatief: de Democratisch Socialisten van oud-premier Bülent Ecevit waren mede door hun dementerende leider uitgeteld en de Nieuw Turkije Partij van oud-minister van Buitenlandse Zaken Ismael Cem dreef te zeer op een klein clubje intellectuelen dat de volksmassa's nooit wist te bereiken.

Deniz Baykal vertegenwoordigt de oude garde van de partij die er uitsluitend op uit is de status quo te behouden. In de ruim twee jaar dat de leider van de CHP nu in de oppositie zit, is hij er op geen enkele manier in geslaagd een geloofwaardig alternatief te bieden voor de AKP-regering.

Baykals optreden beperkte zich op het uitventen van de weerzin die brede delen van het seculier establishment koesteren jegens premier Erdogan en diens partij, omdat deze haar wortels heeft in de politieke islam. Te pas en te onpas riep Baykal dat Erdogan een gevaar is voor de seculiere republiek.

Voorlopig dieptepunt vormden Baykals opmerkingen dat Erdogan veel te veel eisen accepteerde van de Europese Unie om Turkije maar lid van de EU te kunnen maken. Uitverkoop van Turkse belangen, klaagde hij, desnoods moest Ankara maar afhaken en zijn eigen weg zoeken.

Voorlopig heeft Baykal het leiderschapsgevecht gewonnen, maar gerust kan hij niet zijn. Sarigül - corrupt of niet - vertegenwoordigt een stroming in de partij die vindt dat de oude garde dringend noodzakelijke hervormingen in de weg staat. Alleen dan is de partij in staat het hoofd te bieden aan wat de streng-seculiere CHP'ers noemen 'de islamisten van Erdogan'. De ambitieuze Sarigül heeft wellicht deze slag verloren, maar moet in staat worden geacht binnenkort een tweede poging te wagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden