Baudet en de 'linkse' leraar

De ombudsman behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en journalistieke aanpak. Deze week: Laat de krant zich te veel meeslepen in de publicitaire opzetjes van politici? Er valt moeilijk te ontkomen aan media-aandacht die zichzelf versterkt.

Beeld de Volkskrant

Zijn leraren op middelbare scholen (te) links en zou dat erg zijn? Dringen ze hun politieke voorkeur op aan leerlingen? De vragen werden vorige week weer eens opgeroepen door FvD-Kamerlid Thierry Baudet, nadat hij de schrijfopgave (een 'bizarre, schandelijke schoolopdracht') had getwitterd en de betreffende docent daarbij aan de digitale schandpaal had genageld. Volgens een partijgenoot moest de leraar worden geschorst of ontslagen.

Deze krant maakte er vorige week zaterdag een verhaal over, waarin verschillende vertegenwoordigers van organisaties aan het woord kwamen, en Thierry Baudet. Zij veroordeelden de opgave en de houding van de leraar. De docent, Ivar Gierveld, werd alleen geciteerd met uitlatingen op Twitter. Daarover beklaagde hij zich, eveneens op Twitter, waarop een van de twee verslaggevers antwoordde dat hij tweemaal telefonisch contact had gezocht via zijn school. Die verzoeken hebben de docent nooit bereikt.

Het is duidelijk dat de wederhoor daarmee tekortschoot. Dat was eenvoudig te voorkomen geweest: de docent is makkelijk te bereiken via Twitter, zoals na publicatie ook bleek. Dat erkent de betreffende verslaggever achteraf ook: 'Ik had de docent natuurlijk op Twitter moeten aanspreken. Maar de school hield het bij verklaringen op hun website, die we ook hebben afgedrukt. Omdat er een verzoek bij de school lag, is het niet in me opgekomen het ook via Twitter te proberen.'

Het verhaal wilde ook verder gaan dan dit specifieke geval en een actuele vraag aan de orde stellen. Maar het raakt aan een eigentijds punt: gaat de krant met het stellen van de vraag niet te veel mee in het 'frame' (samen met 'nepnieuws' het mediawoord van 2017) dat anderen moedwillig, uit politieke overwegingen hebben geschapen?

Ik denk van wel. Natuurlijk: de tweet van Baudet was een journalistieke aanleiding. Maar in zulke gevallen geldt vaak: het stellen van de op zichzelf legitieme vraag beantwoordt aan het frame, bijna ongeacht de inhoud van het artikel. Door de minieme wederhoor van de docent ontbrak nu de notie dat de leerlingen voor hun opdracht niet de expres prikkelende stelling ('Als het aan Baudet ligt, hebben straks slechts enkele witte mannen de macht in Nederland') uit de opgave mochten overnemen; de opdracht was niet een betoog over Baudet te schrijven.

Fractievoorzitter Thierry Baudet tijdens zijn speech op het partijcongres van Forum voor Democratie in de RAI Beeld anp

Het voorval illustreert de aandacht, zo niet fascinatie, voor het fenomeen Baudet in de media, en deze krant. Net als veel andere hete onderwerpen (#MeToo, Zwarte Piet) kun je het rond het thema Baudet, of beter: (rechts-)populisme, moeilijk goed doen.

Lezers reageren soms tegengesteld: een enkeling viel afgelopen weken over 'de badinerende toon' in het verslag van het FvD-partijcongres, terwijl het verhaal over de docent door anderen weer te veel 'reclame' voor Baudet c.s. vonden.

Vast staat dat Baudet opmerkelijk veel aandacht krijgt in de media, ook in deze krant, voor een partij die met 2 zetels in de Kamer zit. Niet dat aandacht verdeeld hoeft te worden naar rato van het aantal zetels, maar het is in elk geval meer dan kleine partijen met iets meer zetels, zoals Denk, SGP (beide 3 zetels), 50 PLUS (4) en Partij voor de Dieren en ChristenUnie (beide 5).

Logisch misschien: bij Baudet zit politiek gezien 'de beweging' op dit moment, in peilingen zit hij Wilders nu op de hielen. Dan doemt wel de vraag op van de kip en het ei. Media-aandacht versterkt zichzelf, door een sneeuwbaleffect. Dat hebben we vaker gezien. Het doet denken aan die dag in 2009 waarop Wilders in het vliegtuig stapte naar Engeland, waar hij geweigerd zou worden. In zijn kielzog een leger verslaggevers en tv-ploegen, die allemaal verslag deden van een bij voorbaat kansloze missie, om zich daarna te verwonderen over de media-aandacht.

Een ingewikkelde dynamiek waaraan moeilijk te ontsnappen valt. Columnisten schrijven elk vanaf hun eigen bureau en op eigen gezag over wat hen opvalt en bezighoudt. De ene columnist schrijft zijn stukje, de andere ook; de parlementair verslaggever doet zijn journalistieke plicht, opiniestukken bespiegelen het fenomeen, de zaterdagkrant beschouwt achtergronden. Geen van de betrokkenen van al die afdelingen valt iets te verwijten, maar zo ontstaat de indruk van kuddegedrag en kluitjesvoetbal.

De krant mag de regie niet verliezen (er worden overigens ook plannen rond Baudet afgesteld, juist omwille van de dosering), en moet oog houden voor politiek en politici die het spel van de medialogica minder spelen. Anders ziet de lezer zich terug als die uit de cartoon van Bas van der Schot van afgelopen woensdag: met het ochtendblad voor zijn neus, vol met stukken over Baudet, en een denkwolkje boven zijn hoofd: 'Kan het niet een beetje homeopathisch verdund worden?'


Post van een lezer

Reclame of redactionele keuze?
U schreef hier eerder over de spanning tussen advertenties en artikelen. Ik voelde die spanning in het 'advertentie-artikel' over Rifka Lodeizen. Ik zou willen vragen de redactie een keuze te laten maken: óf boven het artikel duidelijk melden dat het artikel eigenlijk reclame is, of achterwege laten wie haar en make-up deden, evenals de maker van de jumpsuit die ze aan had op de begeleidende foto.

Richard Budnick, Gouda

Antwoord: In de series 'Als man' en 'Als vrouw' in katern V spreken BN'ers over hun sekse. Op de foto worden zij extravagant uitgebeeld. De chef van V hoopt zo 'mensen wat uit hun comfortzone te halen'. Kleding en diensten worden, op verzoek, geleverd in ruil voor naamsvermelding. Bij glossy's kopen adverteerders zo redactionele aandacht in. Maar daarvan is hier geen sprake, verzekert de chef van V: 'Het is óns idee, naamsvermelding staat de redactionele onafhankelijkheid niet in de weg'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden