Batavia maakt per ponton eerste reis

De Batavia is afgebouwd - eindelijk, na ruim negen jaar -, maar dat wil niet zeggen dat de 'replica' van het roemruchte VOC-schip meteen kan gaan varen....

Van onze verslaggever

Pierre Heijboer

LELYSTAD

Een majesteitelijk gezicht zal het dus niet zijn, maar de Stichting Nederland bouwt VOC-Retourschip laat zich daardoor niet weerhouden. De sleep zal met een aantal schepen 'feestelijk worden begeleid' naar een gegraven dok van Shipdock Amsterdam.

De Batavia zal dan wel al gedoopt zijn. Met water uit de Indische Oceaan; dezelfde oceaan waarin zijn voorganger in 1629 op een rif liep en verging. Die doop staat op het programma voor vrijdag 7 april. Koningin Beatrix zal er persoonlijk voor naar Lelystad komen.

De Batavia staat dan nog hoog en droog op de wal. Pas een dag later zal de ingewikkelde operatie van de tewaterlating beginnen.

Op 9 april gaat het richting Amsterdam. Ook in het dok moet heel wat gebeuren: de ponton wordt aan de bodem verankerd, het dok wordt langzaam met water gevuld, en dan wordt bekeken of de Batavia goed loskomt en 'opdrijft'. Daarna volgt een slingerproef, om te zien hoe het schip op het water reageert, en wordt vastgesteld hoeveel ballast het nodig heeft om stabiel te kunnen varen.

In principe zal worden gekozen voor het minimum aan ballast (toch altijd nog zo'n zestig ton), omdat de terugweg naar Lelystad door het ondiepe IJsselmeer zal gaan.

De bouwers noemen de nieuwe Batavia geen replica, maar een reconstructie. Het schip tot in het kleinste detail nabouwen kon namelijk niet, omdat van de oorspronkelijke Indiëvaarder geen bouwtekeningen bestaan. Omdat er genoeg andere gegevens waren, en delen van het wrak van de voor de Australische kust gestrande eerste Batavia zijn teruggevonden, zal er echter nauwelijks verschil zijn.

Het schip is ook nog niet helemaal af. Dinsdag is het schip om hoog gevijzeld, om er de transportwagens onder te kunnen plaatsen. Het gewicht werd daarbij verlegd van de kiel naar de 'stoel'. Het kraken en kreunen waarmee dat gepaard ging, deed Willem Vos, bedenker en leider van het Batavia-project, wel even huiveren. Maar het schip hield zich goed.

Vos probeert de komende dagen kalm onder ogen te zien. 'Een van de dingen waarvoor ik dankbaar ben, is dat we al die jaren zo veilig hebben kunnen werken', zegt hij. 'Ik ga ervan uit dat we die standaard ook in deze eindfase kunnen handhaven. Vandaag hebben we het schip voor het eerst kunnen wegen; de meters bleven staan op 580 ton. Dat was wat we zelf op andere manieren ook al hadden berekend. Zoiets geeft je vertrouwen.'

Ook de toekomst kan Vos met vertrouwen tegemoet zien. Naast de Batavia ligt de kiel van het volgende bouwproject al klaar: die van een replica van Michiel de Ruyters vlaggeschip De Zeven Provinciën. Daarmee lijkt ook de voortzetting van het 'leerproject voor jongeren', dat de bouw van de Batavia is geweest, verzekerd.

En de toekomst van de Batavia?

Ad van der Zee van de Batavia-stichting: 'We zullen in Lelystad aan de kade liggen, voor al die mensen die het schip van binnen en van buiten willen zien. Maar we zullen ook gaan varen. Wat kleine reisjes om te beginnen. We gaan zeker de Noordzee op, misschien ook naar de Oostzee. Daarna hangt het ervan af hoe het schip zich op het water houdt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.