Basken gaan vervroegd naar stembus

In Baskenland worden op 13 mei vervroegde parlementsverkiezingen gehouden. De nationalistische president Ibarretxe van de autonome Spaanse deelstaat is eindelijk bezweken voor de druk van de niet-nationalistische partijen die meenden dat zijn minderheidsregering geen democratisch bestaansrecht had....

De diepe politieke crisis in Baskenland maakt de deelstaat al sinds vorig voorjaar praktisch onbestuurbaar. Toen raakte de regerende Baskische Nationalistische Partij (PNV) haar meerderheid kwijt omdat coalitiegenoot Euskal Herritarrok (EH), de politieke tak van de terroristische organisatie ETA, zich uit het parlement terugtrok. De veertien afgevaardigden van EH willen alleen nog verschijnen wanneer de volledige onafhankelijkheid van Baskenland op de agenda wordt geplaatst.

Het vervroegen van de verkiezingen heeft grote gevolgen voor de Spaanse regering. Premier Aznar raakt zijn minister van Binnenlandse Zaken Mayor Oreja kwijt, omdat die als lijsttrekker van de Partido Popular gaat proberen het presidentschap van Baskenland te veroveren.

De Bask Mayor Oreja geeft al vijf jaar leiding aan de strijd tegen het ETA-terrorisme en is veruit de populairste minister van het kabinet. In 1994 was hij eveneens kandidaat-president bij de Baskische verkiezingen.

De hoogste prioriteit van Aznar is het verdrijven van de nationalisten uit de machtsposities in Baskenland, hetgeen hij dankzij de populariteit van Mayor Oreja hoopt te bereiken. Dit streven wordt gedeeld door de socialistische oppositiepartij PSOE.

Hoewel de twee partijen op landelijk niveau nauwelijks communiceren, voeren zij in Baskenland al geruime tijd een gezamenlijk offensief tegen de gematigde nationalisten die zich steeds onomwondener uitspreken voor onafhankelijkheid.

De PP en de PSOE spelen zelfs met de gedachte een coalitieregering in Baskenland te vormen indien zij samen een meerderheid halen. Die kans lijkt echter gering, omdat uit alle opiniepeilingen blijkt dat nieuwe verkiezingen de machtsverhoudingen niet wezenlijk zullen wijzigen: iets meer dan 50 procent voor de nationalistische partijen, iets minder dan 50 voor de niet-nationalistische partijen. De PNV, die al sinds de eerste vrije verkiezingen in 1980 aan de macht is, zal naar verwachting zetels winnen, omdat de politieke tak van de ETA niet langer aan verkiezingen deelneemt.

PNV en EH sloten eind 1998 een regeerakkoord, kort nadat de ETA een bestand had afgekondigd. In dat akkoord werd het streven naar onafhankelijkheid nadrukkelijk opgenomen. De ETA hervatte een jaar later echter haar aanslagen en na de moord op het socialistische parlementslid Buesa schortte de PNV het regeerakkoord op.

Sinds president Ibarretxe in de minderheid is, worden al zijn wetsvoorstellen systematisch geblokkeerd door de oppositie. De debatten in het parlementsgebouw in Vitoria lopen herhaaldelijk uit op ordinaire scheldpartijen tussen nationalisten en niet-nationalisten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden